Stof en rook verduisteren Nederlandse zon

Een zacht oranje schijnsel is wat er op de meeste plaatsen overblijft. Waar komt die dikke rook- en stofwolk vandaan?

De combinatie van rook van bosbranden in Portugal en Spanje en Saharazand maakte van de lucht boven Nederland vandaag wel een heel bijzondere. Hoewel de wolkenmeters nauwelijks bewolking meldden, was het boven ons door de vele rook en het stof op hoogte bijna grijs en had de zon vaak de grootste moeite om er doorheen te komen. Wat restte was meestal niet meer dan een oranje schijfje. Op die plaatsen waar de zon er wel een beetje beter doorheen wist te prikken, was het een zacht oranje schijnsel waarmee het aardoppervlak werd aangelicht.

Ophelia is deze dagen het toverwoord. Gisteren al beschreven we op deze plaats hoe het Europese weer, vooral als gevolg van Ophelia, zijn registers volledig te buiten ging. Een zeer zware storm in Ierland en in het westen van Engeland en Schotland, extreem hoge temperaturen in Nederland (bij ons werd het in het zuiden op meerdere plaatsen afgerond 26 graden) en ontel- en ontembare bosbranden in Portugal en in delen van Spanje. Daarbij had Engeland gisteren al het fenomeen waar wij vandaag mee te maken hebben: de zon was er geel tot oranje gekleurd door de grote hoeveelheden stof en rook die op dat moment over de Britse eilanden noordwaarts trokken. Ze zijn afkomstig vanuit het zuiden, de rook in de lucht gebracht door de bosbranden in Spanje en in Portugal en het stof door zandstormen in de Sahara. Het hele pakket is aan de oostflank van Ophelia over het westen van Europa naar het noorden geblazen. 

Vaker Saharazand
Saharazand komt in Nederland wel vaker voor en datzelfde geldt voor rook, afkomstig van bosbranden in andere delen van Europa. De combinatie van beiden en dan in de hoeveelheden waarin we ze vandaag zien, mag toch echt uniek worden genoemd. De stof- en rookwolk in de atmosfeer is een belangrijk deel van de dag zo dik, dat de zon moeite heeft om er doorheen te komen. Omdat er voor wat het weer betreft toch echt een vrij zonnige dag was verwacht, heeft de lagere kracht van de zon flinke invloed op de temperaturen die kunnen worden bereikt. Een enkele 20tiger in het zuidoosten is wellicht nog haalbaar, maar de 22 graden die oorspronkelijk in de verwachting stond, zal zeker niet meer worden bewerkstelligd.

Voor wat de modellen betreft, zijn stof en rook nog altijd een beetje een vreemde eend in de bijt. Ze worden wel berekend en gevolgd (het kaartje boven dit verhaal van het ECMWF laat dat ook duidelijk zien), maar de invloed ervan op een voor ons gevoel belangrijke parameter als de temperatuur is nog niet zo duidelijk gemodelleerd. Vandaar ook dat we vandaag, als we het tegen de verwachting afzetten, ook met licht tegenvallende temperaturen worden geconfronteerd. Bekijken we de rook- en stofverwachting wat nauwkeuriger, dan blijven we de rest van de dag nog onder invloed van de wolk boven onze hoofden. Daarbij worden de concentraties wel geleidelijk minder: de rook- en stofwolk begint heel langzaamaan op te lossen en trekt deels oostwaarts weg. Morgen lijkt het uitdovende geheel ook vanuit het zuiden steeds meer ons land te verlaten.

Zon keert terug
Daarmee komt dan de weg weer vrij voor de zon en voor een wat hogere temperatuur. Morgen worden maxima tussen 14 graden op de Wadden en 22 graden in Limburg verwacht. Een groot deel van het land komt dan op middagwaarden tussen 17 en 22 graden uit. Helemaal ongestoord is het weerbeeld overigens niet. Vanuit het westen komt een storing dichterbij die af en toe ook bewolking over het land laat trekken. In de tweede helft van de middag worden die wolken in het westen van het land zo dik dat daar lokaal wat regen of een bui kan vallen. Elders is het droog.

Donderdag draait de wind naar het zuidoosten en wordt het opnieuw onwerkelijk warm voor de rijd van het jaar. De middagtemperaturen schommelen tussen 17 graden in het noordwesten en 23 graden, plaatselijk in het zuidoosten van het land. Daarbij is er flink wat zon, drijft er ook weleens bewolking over en wordt geen neerslag verwacht. Vanaf vrijdag ziet het weerbeeld er echt wisselvalliger uit. Een lagedrukgebied komt met zijn centrum in de buurt van Nederland terecht en brengt storingen met zich mee die met wolken en regen of bui over het land trekken. Bij een naar zuidwest draaiende wind daalt de temperatuur dan terug tot waarden rond 15 graden

Langere termijn
Ook op de wat langere termijn lijkt het voorlopig licht wisselvallig te blijven. Wolken en de zon wisselen elkaar af, af en toe valt wat regen of een bui, maar tussendoor zijn er ook momenten waarop de zon zich laat zien. De wind waait daarbij meest uit richtingen tussen zuid en west en de temperaturen handhaven zich op een niveau van rond 15 graden.

Bron: MeteoGroup.