Europese weer gaat alle registers te buiten

Een orkaan bij Ierland, recordhoge temperaturen in Nederland en nauwelijks controleerbare bosbranden in Spanje en Portugal: het weer springt danig uit de band.

Recordhoge temperaturen vandaag in ons deel van Europa (in het zuidoosten van Nederland kan het plaatselijk 26 graden worden), een orkaan (Ophelia) die op het zuidwesten van Ierland af komt en een bijna oncontroleerbare golf van bosbranden in delen van Spanje en Portugal. Het is halverwege oktober en het weer in grote delen van Europa gaat op dit moment alle registers te buiten.

Eerst is er natuurlijk Ophelia: een wonderlijke orkaan die ongeveer een week geleden aan de zuidpunt van een koufront op de Oceaan is ontstaan. Hoewel de omstandigheden op z’n zachts gezegd marginaal waren (zeewater nauwelijks warm genoeg en in eerste instantie werkten ook de andere voor de vorming van tropische systemen benodigde omstandigheden niet echt mee), kwam ze tot ontwikkeling en groeide uiteindelijk uit tot een orkaan van de 3
e categorie, op een wel heel bijzondere plaats: vlakbij de Azoren. Het gebeurt niet zo vaak dat de National Hurricane Center in Miami waarschuwt voor een systeem dat wij over de Europese weerkaarten zien trekken, maar nu was het dan echt een keer zover.

Orkaanwinden
Hoewel we inmiddels niet meer echt van een tropische orkaan kunnen spreken – Ophelia heeft gisteren fronten gekregen en is omgevormd tot een ‘normaal‘ lagedrukgebied – brengt het systeem nog wel steeds orkaanwinden en veel regen met zich mee. Het zuidwesten van Ierland heeft er al volop mee te maken en het slechte weer breidt zich er tijdens de rest van deze maandag verder uit. Later vandaag en de komende nacht komt ook Schotland aan bod voor wat de regen en de wind van Ophelia betreft.

In Nederland hebben we geen directe invloed van Ophelia. Indirect hebben de uitzonderlijk hoge temperaturen van vandaag wel met Ophelia te maken. Op zijn weg naar het noorden heeft het systeem ervoor gezorgd dat een golf met extreem warme lucht via Spanje, Portugal en Frankrijk naar het noorden is gestroomd. Die warmte bevindt zich inmiddels ook binnen onze grenzen. Werd het gisteren in het zuiden van het land al plaatselijk 24 graden, vandaag doet de warmte er nog eens schepje bovenop en worden naar verwachting vrijwel over in Nederland de dagrecords (flink) scherper gesteld. In het zuiden kan het 26 graden worden.

Extreme warmte eindigt
Omdat de wind morgen wat meer uit het zuidwesten waait, komt aan het extreem warme weer van vandaag een einde. Maar niet aan de warmte, want ook morgen en zelfs woensdag zijn de temperaturen met waarden tussen 17 graden in het noorden en 20 of 21 graden in het zuiden van het land nog steeds erg hoog voor de tijd van het jaar. Daarbij is er beide dagen nog steeds flink ruimte voor de zon. Woensdag draait de wind opnieuw naar richtingen tussen zuid en oost en kan de temperatuur zelfs weer iets verder oplopen.

Pas vanaf donderdag, als nieuwe lagedrukgebieden in de buurt komen, gaan de temperaturen geleidelijk verder omlaag en wordt het ook duidelijk wisselvalliger. Donderdag zou het in het zuiden nog plaatselijk 20 graden kunnen worden, vanaf vrijdag lijken dergelijke uitslagen voorlopig buiten bereik. De wind neemt toe uit een zuidwestelijke richting en het lijkt duidelijk vaker te gaan regenen.

Niet meer onder controle
Dan nog even een blik op de bosbranden in het zuidwesten van Europa. Voor het derde jaar op rij is er tijdens het hydrologische jaar in Spanje en Portugal duidelijk minder regen gevallen dan normaal. Vooral op plekken waar normaal veel regen valt, zoals in het noordwesten van Spanje in Galicië, maar ook in het noorden en midden van Portugal, doen de steeds verder opbouwende tekorten aan regenwater zich gelden. Het zijn gebieden die gewend zijn aan water en dus dicht begroeid met bossen en andere vegetatie. Nu de regen wegblijft, is die begroeiing extreem droog en vat bij het minste of geringste vlam, vooral als het daarbij ook nog eens erg warm is. En dat was het de laatste dagen op het Iberisch Schiereiland. De temperaturen stegen er nog op veel plaatsen tot tussen 30 en 35 graden, hier en daar er zelfs boven. Ook voor deze regio waren dat extreme waarden die vaak tot 10 graden boven de norm voor deze tijd van het jaar lagen.

Het jaar 2017 was al een slecht jaar als het om bosbranden ging, de laatste dagen lijkt de situatie niet meer onder controle. Alleen al in Portugal woedden gisteren op zo’n 300 plaatsen bosbranden (de meeste aangestoken). In Galicië was het al niet veel beter en ook op andere plaatsen in Spanje waren natuurbranden aan de gang, al dan niet aangestoken. De sterke wind, daar wel horend bij de passage van Ophelia, maakte dat het voor de brandweer vrijwel onmogelijk was de situatie onder controle te krijgen.

Inmiddels is Ophelia voorbij en valt op diverse plaatsen in het noordwesten van Spanje en in Portugal wat regen. Hoewel het hierbij om relatief geringe hoeveelheden gaat, is de verwachting dat de situatie er wel door verbetert. Ook in Spanje en Portugal lijkt na vandaag voorlopig even een eind te komen aan de warmte en wordt het ook tijdelijk wat wisselvalliger, omdat een paar storingen overtrekken.

Bron: MeteoGroup.