Vleugje nazomer op komst

In september was de nazomer ver te zoeken. Maar misschien heeft oktober toch nog een klein goedmakertje voor ons in petto…

Vandaag oogt het zowaar wat beter met iets vaker een streepje zon, al vielen er vanochtend vooral in het zuidwesten ook nog een paar pittige buien. Dat kwam dan nog eens bij de behoorlijk overvloedige regenval van gisteren en eergisteren. En zo heeft oktober tot en met gisteren op veel plaatsten alweer 30 tot lokaal 50 millimeter regen opgeleverd. Al met al een kletsnatte eerste helft van de meteorologische herfst. Opmerkelijk, opnieuw valt het met de regen in het zuidoosten en dan met name het noorden van Limburg mee. Op sommige plekken is daar nog niet eens 10 mm gevallen. Ook in Zeeland viel het met de regen tot dusver deze maand reuze mee.

Straalstroom en storm

Op de weerkaarten voltrekken zich deze week ontwikkelingen die misschien uitlopen op een drogere fase met vooral komend weekend mogelijk even een nazomers intermezzo! De ontwikkelingen worden in feite in gang gezet door verhoogde depressieactiviteit op de Atlantische Oceaan. Dat is in deze tijd van het jaar een normaal gebeuren. Door verder toenemende temperatuurverschillen tussen het hoge noorden en de meer gematigde en subtropische breedten, wordt de westelijke stroming op de Atlantische Oceaan sterker. Een goed ontwikkelde straalstroom kan daar onderdeel van zijn. Zo lang de straalstroom min of meer recht uit gaat, krijgt Europa volop te maken met wisselvallig en soms ronduit onstuimig herfstweer. In een krachtige tak van de straalstroom trok afgelopen donderdag een actieve stormdepressie mee. In Duitsland kwamen meerdere mensen om het leven, in ons land bleef het bij materiele schade.

Klassiek

Het kan echter ook gebeuren, dat depressies veel westelijker op de Oceaan al op volle kracht komen. Bijvoorbeeld in de buurt van IJsland. Een omvangrijke en diepe stormdepressie pompt aan de voorzijde middels een sterke zuidelijke stroming een heleboel warme lucht noordwaarts. Dat gebeurt zowel onderin de atmosfeer als ook op grotere hoogte. Met name de warmte op grotere hoogte kan een belangrijke rol spelen in de opbouw van een sterk hogedrukgebied. Het gevolg is dat er op flinke afstand stroomafwaarts van de grote stormdepressie (dus ten oosten, richting Europa) een solide hogedrukgebied kan worden gevormd. Dat is precies wat er in de loop van deze week lijkt te gaan gebeuren. Het is de klassieke manier om hartje herfst toch een fase van warmer weer te krijgen. Nazomer midden oktober, het kan prima en komt in feite met redelijke regelmaat voor in ons klimaat. Daarbij zijn temperaturen van 20 graden of iets meer beslist geen uitzondering. Uitleg ook op: 

Hogedrukgebied aan de wandel

Op de weerkaart van aanstaande donderdag zien we zo een bakbeest van een depressie op het midden van de Atlantische Oceaan, ruim ten zuidwesten van IJsland. De luchtdruk in de kern zou moeten dalen tot nabij de 950 hPa. Er vooruit begint de luchtdruk vanaf donderdag boven Frankrijk netjes te stijgen. Daags daarna zien we in de berekeningen al een volwaardige kern van hogedruk en op zaterdag verplaats het hogedrukgebied zich naar Duitsland en Tsjechië. Eromheen stroomt warme lucht naar ons land en met een beetje geluk is de atmosfeer ook redelijk uitgedroogd. Sowieso op enige hoogte.

Adder onder het gras

De adder onder het gras in zulke situaties is altijd het vocht in de onderste laag van de atmosfeer. Bij weinig wind ligt het risico van mist steevast op de loer. En in deze fase van het jaar staat de zon al zo laag, dat mist die zich in de lange nacht vormt, soms maar moeizaam oplost. Toch geven de berekeningen van het ECMWF -model aan, dat de kans op zonovergoten weer komend weekend groot is. Als dat inderdaad zo uit komt, kan de zon overdag toch nog een thermisch hoogstandje in de hand werken. Het genoemde model berekent voor komende zondag in het zuiden temperaturen van tenminste 20 graden. Met de objectieve methode van MeteoGroup (MOS methodiek) komen we zelfs op een landelijke warme dag met lokaal maxima tot 22 graden aan toe.

Prolongatie met onzekerheden

Na het volgende weekend blijft de luchtdruk naar alle waarschijnlijkheid hoog boven het continent. Dus misschien dat er zelfs meer in het vat zit dan enkel en alleen een mooi weekend. Met de nadruk op misschien, want we hebben het wel over een termijn van meer dan een week vooruit. Uiteraard is het vleugje nazomer voor komend weekend ook nog lang geen gelopen race. Al zijn berekeningen van de weermodellen tegenwoordig tot een week vooruit vaak prima te gebruiken, het blijven verwachtingen. De betrouwbaarheid van verwachtingen hangt voor een belangrijk deel af van de nauwkeurigheid van de uitgangstoestand zoals die in het model wordt meegenomen. Die nauwkeurigheid hangt weer af van waarnemingen van de hele wereld, aan de grond maar ook op grotere hoogte. Bij het vergaren van al die data spelen weersatellieten een onmisbare rol.