Herfsttooi

Een aantal bomen is al begonnen met verkleuren. De oorzaak is deels het weer, maar vooral de bomenziektes die op grote schaal heersen.

Als je naar de bomen kijkt, lijkt het op sommige plaatsen eerder eind september te zijn dan augustus. Een aantal bomen is begonnen met verkleuren en heeft al een start gemaakt met de herfsttooi. Dat ligt deels aan het weer, maar vooral grotendeels aan bomenziektes die er op grote schaal heersen.

Veel typisch Nederlandse bomen worden getroffen door verschillende ziektes. Zo is landelijk gezien meer dan 1/3 van alle kastanjebomen geïnfecteerd met een bacterie die de bloedingsziekte veroorzaakt. Tel daar de problemen bij op die de mineermot veroorzaakt en de kastanjes hebben het erg moeilijk. Het tast de bladeren aan en de bomen staan er triest bij, de bladeren vallen er in de zomer al vroeg af.

Iepenziekte
De iepen hebben last van een schimmelziekte die verstopping veroorzaakt van de houtvaten, waardoor de boom afsterft. Er zijn bij veel iepen dan ook duidelijk dode takken te zien, waar geen blad aan zit. De ziekte verspreid zich door kevertjes en ook door wortelcontact met andere bomen. Nou zijn we ook wel goed in het aanplanten van een hele straat met dezelfde boomsoort, waardoor dit soort ziektes zich snel verspreiden. Gelukkig begint dat nu ook wat te veranderen en wordt het belang van diversiteit steeds meer ingezien. Voor de iepen is er een vaccinatie op de markt die de iepen, net zoals de griepprik voor mensen, elk jaar nodig hebben om immuniteit op te bouwen. Dat werkt gelukkig wel goed.

Vier op de vijf essen aangetast
Niet alleen de kastanjes en iepen staan er zo slecht voor in Nederland. Zo’n 80 procent van de essen is aangetast door de essentaksterfte. De bomen die ziek zijn, laten hun bladeren verdorren en takken gaan dood. Daardoor zullen in de toekomst essen in Nederlandse bossen nog maar weinig voorkomen. Voor de es bestaat er geen vaccin en de schimmel is wijdverspreid. 

Treurige herfstkleuren
Bomen die ziek zijn, zijn vaak duidelijk te herkennen. Bladeren vergelen en verdorren veel te vroeg. Soms zijn er takken aan een boom die compleet dood zijn, zonder bladgroei. De boomziektes in Nederland zijn op zeer grote schaal verspreid en geven her en der de indruk dat de herfst al begonnen is. Maar ligt het alleen aan de ziektes en schimmels? Het weer speelt ook altijd een rol in de verkleuring van bomen.

Hoogtepunt gehad?
Zo hebben we een prachtige mei- en junimaand achter de rug. Met te hoge temperaturen voor de tijd van het jaar en veel zon. Inmiddels zijn we in ander vaarwater belandt. Juli verliep veel natter en ook augustus heeft tot nu toe wisselvallig en vrij koel weer met zich meegebracht. Dat heeft voor een vroeg hoogtepunt gezorgd in de temperatuur. Nu lijkt het zich alweer af te bouwen. Het is dan ook niet zo gek dat ook gezonde bomen zich her en der voor aan het bereiden zijn op het herfstseizoen.

Klimaatverandering
Ook is het realistisch om eens de rol van het klimaat erbij te nemen. Mondiaal is de temperatuur sinds 1900 al 0,8 graden gestegen, maar in Nederland gaat de stijging veel sneller en is het al gemiddeld 1,7 graden warmer dan in het jaar 1900. We warmen momenteel dus twee keer zo snel op als de wereldgemiddelde temperatuur. Bekende Nederlandse bomen zoals de iep, de es en de kastanje, groeien het liefst in een gematigd klimaat. Het Nederlandse klimaat begint echter ook wat meer extremen te vertonen.

Meer regen en warmte, meer schimmels?
Er zijn langere droge perioden, soms forse plensbuien. Het regent inmiddels ook zo’n 20% meer wanneer het vergelijken met het jaar 1950. Dat uit zich niet zozeer in vaker regenval, maar meer in hardere regenval. Het zorgt voor meer vocht, waarin schimmels goed gedijen. In combinatie met meer warmte gaan steeds meer schimmels zich waarschijnlijk thuis voelen hier. De kans op hittegolven in de zomer wordt steeds groter en het groeiseizoen is aan het verschuiven. De lente start eerder, de herfst begint later. De winter verloopt warmer. De natuur in Nederland zal zich moeten aanpassen, of veranderen. Hoe zal ons bos eruit zien over vijftig jaar?

Bron: MeteoGroup