Enorme ijsplaat Antarctica breekt af

Het heeft uiteindelijk nog enkele maanden geduurd, maar een bijzonder grote ijsplaat is losgebroken van de Zuidpool.

Eind december vorig jaar verschenen de eerste nieuwsberichten omtrent het mogelijke afbreken van een enorm deel van de ijsplaat Larsen C op Antarctica en deze week was het zover. Een ijsplaat met een oppervlakte van ongeveer 5800 vierkante kilometer kwam los van het vasteland van de Zuidpool. Het is één van de grootste afgebroken ijsplaten ooit, met een gewicht van 1 biljoen kilo.

Al in het jaar 2010 werd een eerste flinke scheur in ijsplateau Larsen C zichtbaar op satellietbeelden. Een gebied, qua oppervlakte net iets groter dan onze provincie Brabant, leek los te gaan komen van een noordwestelijk gelegen schiereiland van Antarctica. De vraag was toen alleen nog wanneer het zou gaan gebeuren en ergens tussen 10 en 12 juli dit jaar was het moment daar; zo’n 7 jaar later.  

Verlies van 12 procent
In 1995 brak een eerste ijsplaat van hetzelfde schiereiland af, genaamd Larsen A. En in 2002 kalfde het iets grotere ijsplateau Larsen B af. Beiden waren in vergelijking tot de ijsplaat van Larsen C echter vrij klein. Met het afbreken van deze laatste verliest Larsen C ongeveer 12 procent van zijn oppervlak. Voor zover bekend is de grootste ijsberg ooit gemeten B-15. Met een omvang van ongeveer 11.000 m3 kwam deze ijsberg in het jaar 2000 los van het Ross-ijsplateau, het grootste ter wereld.

Warmterecord
Het schiereiland waarvan zowel de ijsplaten Larsen A, B als C afbraken, is de laatste decennia het meest en snelst opgewarmd, in vergelijking tot de rest van Antarctica. Het kwam er in maart 2015 zelfs tot een warmterecord, met een maximumtemperatuur van 17,5 graden. De ijsplateaus worden met dit soort hoge temperaturen aan de bovenkant natuurlijk steeds brozer en met bovendien de stijging van oppervlaktewater van de zee smelten ze vanaf de onderkant ook in rap tempo. De ijsplaat van Larsen C was toen hij afbrak nog zo’n 200 meter dik.

Toekomst van de ijsberg
Wat er nu met de ijsberg zal gaan gebeuren is nog onzeker. Onder de naam A68 zal het geheel de komende maanden en mogelijk jaren steeds verder afkalven en uiteindelijk uit elkaar vallen, maar er bestaat ook een kleine kans dat het geheel juist weer zal gaan groeien, maar hierover zijn de meningen onder de wetenschappers nogal verdeeld.

Nog geen effect op zeespiegel
Het afbreken van ijsbergen is een natuurlijk proces dat op Antarctica veel vaker voorkomt, maar een ijsplaat van dit formaat is vrij bijzonder. De ijsplaat van Larsen C dreef al voordat hij afbrak, dus dit zal niet direct invloed op de zeespiegelstijging hebben, maar wel op het mogelijk afkalven van de talrijke gletsjers die achter de ijsplaat op het schiereiland liggen.

Achterliggende gletsjers
De enorme ijsplaat in zee houdt het te snel in zee schuiven van deze gletsjers grotendeels tegen, maar nu een deel van de ijsplaat wegvalt, is de kans groter dat ze sneller zullen gaan bewegen en uiteindelijk dus ook smelten. Op deze manier zou het hele proces in een later stadium uiteindelijk wel degelijk effect kunnen hebben op het zeewaterniveau. Mocht al het ijs, dat Larsen C vasthoudt, in zee terechtkomen, dan verwachten wetenschappers dat de globale wateren enkele centimeters zullen stijgen.

Bronnen: NASA, ESA, MeteoGroup