Tsunami op Groenland

Het dorpje Nuugatsiaq in het noordwesten van Groenland werd ruim een week geleden opgeschrikt door een tsunami.

Tsunami’s of vloedgolven komen regelmatig voor op Groenland, maar de ene keer pakt het fenomeen heftiger uit dan de andere keer. Na een aardbeving van 4.1 op de schaal van Richter kwam het in de nacht van zaterdag 17 op zondag 18 juni tot een flinke vloedgolf langs de Groenlandse westkust. Het dorpje Nuugatsiaq werd volledig geëvacueerd, maar ook in omliggende dorpen werden waarschuwingen uitgegeven.

Geografisch gezien hoort Groenland tot het continent Noord-Amerika, geologisch gezien tot het Canadese schild, maar het is officieel een autonoom onderdeel van Denemarken. Met een oppervlakte van bijna 2,2 miljoen vierkante kilometer en iets meer dan 56.000 inwoners is het met een bevolkingsdichtheid van 0,03/km2 het dunst bevolkte land van de wereld.

Afbrekende ijsbergen
Een ijslaag van ongeveer 3 kilometer bedekt ongeveer 85 procent van het eiland en eigenlijk alleen delen van de zuid- en westkust zijn grotendeels ijsvrij en dus redelijk bewoonbaar. De Groenlandse kust kenmerkt zich door diepe fjorden en vele gletsjers. Geregeld breken daar stukken vanaf, wat kan resulteren in flinke golven die de kust (deels) kunnen overspoelen.

Tsunami
Bijna 2 weken geleden kwam het tot een heftigere variant. De Deense Seismologische Dienst nam op de bewuste zaterdagavond een aardbeving van 4.1 op de schaal van Richter waar, waarbij de vraag rees of dit het gevolg was van het afbreken van een stuk van een (ijs)berg of dat het afbreken ervan juist een gevolg was van de aardbeving. Feit is, dat er een enorme vloedgolf ontstond, die een deel van het dorpje Nuugatsiaq verwoeste. Diverse woningen, de school en de supermarkt zijn vernietigd, en diverse inwoners raakten gewond. Hieronder beelden die gemaakt zijn van die bewuste tsunami:

Ontstaan krachtige golfDoor een zelfs niet al te grote beweging van de zeebodem kunnen plotseling grote volumes water opgetild worden of wegzakken, waardoor soms aan het wateroppervlak een golf van slechts enkele tientallen centimeters ontstaat, maar met een golflengte van wel honderden kilometers. Midden op de oceaan is zo’n golf nauwelijks merkbaar, maar zodra de golf bij de kust ondieper water bereikt, vertraagt de snelheid snel, waardoor de golf hoger wordt. Aan de kust of bijvoorbeeld bij een fjord of een kaap kan dat resulteren in een krachtige golf van tientallen meters boven de normale vloedlijn, die alles overspoelt en met zich meesleurt. Hieronder een filmpje ter illustratie hoe zo'n golf kan ontstaan.

 


Beruchte tsunami’s
Recente voorbeelden hiervan zijn de tsunami op tweede kerstdag in het jaar 2004 nabij het Indonesische eiland Sumatra, waarbij verschillende landen rond de Golf van Bengalen werden getroffen door zware vloedgolven tot wel 10 meter hoog, en de Japanse tsunami in 2011. De vloedgolf in Japan was toen ruim 15 meter hoog en boven land door opstuwing lokaal zelfs ruim 21 meter.

Vloedgolf in Nederland
Ook in Nederland kwam het eind mei tot een flinke vloedgolf. Deze had echter een andere oorzaak, namelijk een snel passerende onweerslijn en de opbouw van de atmosfeer op dat moment; een koudere luchtlaag boven het zeewater en warme, onstabiele lucht erboven. Door de krachtige dynamische processen in de onweerslijn waren er op dat moment sterke schommelingen in de luchtdruk te zien. Er trok dus als het ware een golf een van lage druk, gevolgd door een golf van hoge druk, en dan weer lage druk, over de koudere luchtlaag nabij het zeeoppervlak. Deze golf trok met de buienlijn mee, in dit geval met 90 kilometer per uur, en daar waar de hogere druk passeerde en drukte op de koude ‘zware lucht’ in de onderste luchtlaag, werd het water omlaag geduwd. Aan weerskanten kwam vervolgens het water juist weer omhoog en de vloedgolf, die het waterpeil in de omgeving van Rockanje tijdelijk zo’n 2 meter deed stijgen, was geboren!