Bijzonder warm op IJsland

Bij ons is het aan de frisse kant, maar IJsland had donderdag bijzonder hoge temperaturen. In het noordoosten werd het op veel plaatsen ruim 20 graden!

IJsland is een bijzonder mooi vakantieland, maar als je gaat voor warmte en zon is het misschien niet het eerste land waar je aan denkt. Toch hangt er momenteel een warme luchtmassa boven het vrij noordelijke gelegen eiland, waarin het gisteren – donderdag – met volop zonneschijn op diverse plaatsen in vooral het noordoosten ruim 20 graden werd.

Zowel hoger in de atmosfeer als aan de grond lag er donderdag een hogedrukgebied net ten oosten van IJsland en daar omheen werd vanuit het zuiden relatief milde lucht aangevoerd. Hoewel de lucht uiteraard vanaf het nog relatief koude zeewater aangevoerd werd, wist de maximumtemperatuur in het relatief iets lager gelegen noordoosten donderdagmiddag bijzonder hoog uit te komen. Om deze maximumtemperaturen in perspectief te zetten: het werd op IJsland afgelopen zomer op het meest warme moment 24,9 graden en dat was op 3 juni op een vliegveld in het oosten van IJsland.

Reliëf
Dat het er zo sterk kon opwarmen, had vooral te maken met zogeheten föhnwerking en veel zon. In het zuidoosten van IJsland ligt de enorme Vatnajökull gletsjer; met een oppervlakte van 8100 km2 één van de grootste gletsjers binnen Europa.  Aan de zuidkant daarvan ligt ook het hoogste punt van IJsland, de vulkaan Hvannadalshn?kur van ruim 2100 meter. Dit reliëf in het IJslandse landschap maakt dat er met een zuidelijke wind föhnwerking kan optreden.

Föhn
Relatief koude zeelucht wordt gedwongen om op te stijgen, waarna het uitzet en nog kouder wordt. Koude lucht kan minder vocht vasthouden dan warme lucht, waardoor er condensatie optreedt en het aan de voorzijde van de berg gaat regenen. Bij dit proces komt ook warmte vrij en zodra die al iets warmere lucht aan de andere kant van in dit geval de gletsjer weer omlaag stroomt, warmt het nog verder op en droogt verder uit. Dit resulteert vervolgens aan de noordkant van de gletsjer in veel zon en dus dergelijke hoge temperaturen.

Minder warm
Eerst leek de warmere lucht langere tijd boven IJsland aanwezig te blijven, maar de laatste berekeningen duiden nu op een meer noordelijke wind. Het hogedrukgebied beweegt namelijk westwaarts, waarna de wind in het noordoosten van IJsland naar het noorden gaat draaien en de temperaturen er vandaag met 12 tot zeer lokaal nog 18 graden weer een stuk lager uitkomen.

Warme zaterdag in eigen land
Een beetje vergelijkbaar met de huidige maximumtemperaturen in ons eigen land op Bevrijdingsdag. We zitten hiermee wat aan de lage kant ten opzichte van de normale 17 graden die het nu ongeveer hoort te zijn. Morgen krijgen wij echter ook een zucht warme lucht over ons land, waardoor het kwik flink stijgt. In het zuiden van het land komen we dan ineens vrij hoog uit ten opzichte van de norm, met daar veel zon en op diverse plaatsen 20 graden. In het noorden hangt meer bewolking en daar blijft de middagtemperatuur wat ‘achter’, met 13 tot maximaal 16 graden.

Rustig lenteweer
Lang weet die warmte echter geen stand te houden, want vanaf zondag zakken we alweer iets terug en wordt het 13 tot lokaal 18 graden. Begin volgende week komen we zelfs niet meer boven 15 graden uit, maar daarbij is het wel relatief rustig lenteweer. Er is dagelijks een afwisseling van wolkenvelden en zonneschijn, waarbij de zon op de ene dag meer ruimte krijgt dan op de andere dag. Het blijft bovendien op de meeste plaatsen droog. En… het is nog ver weg, maar later in de week zien we weer een stijgende lijn voor wat betreft de maximumtemperaturen!

Bronnen: MeteoGroup, Icelandic Met Office