Nachtvorstschade

Koude nachten houden de fruittelers bezig...

Door de koude januarimaand duurde het even voordat de natuur op gang kwam, maar door de relatief hoge temperaturen in de maanden daarna ging juist ineens snel. De natuur liep zelfs iets voor. Die opgelopen voorsprong wordt nu echter weer ingehaald door de vrij koele aprilmaand.

Een bel met koude lucht is vanuit de omgeving van Scandinavië uitgezakt tot boven onze omgeving en na een fris en wisselvallig paasweekend kwam het afgelopen nacht zelfs op grote schaal tot lichte vorst. In het Brabantse Gilze-Rijen koelde het zelfs af tot -2,2 graden op de normale waarnemingshoogte van anderhalve meter. Maar op vele andere plekken in de oostelijke helft van het land kwam het tot lichte vorst.  

Matige grondvorst
Aan de grond, op 10 centimeter hoogte, koelde het zelfs nog verder af, met in Cabauw -5,1 graden, ofwel matige vorst. Ook in delen van Brabant, Gelderland en Overijssel vroor het aan grond fors, met in Gilze-Rijen -4,9 graden, in het Gelderse Hupsel -4,7 graden en in Twente -4,6 graden. Niet heel gunstig voor de inmiddels opbloeiende natuur.

IJskoude bovenlucht
Niet alleen aan de grond is het koud. Op grotere hoogte in de atmosfeer, op ongeveer 5 kilometer hoogte ofwel het 500hPa vlak, is het vele malen kouder en zakt de temperatuur vandaag tot bijna -40 graden! Een heuse koude inval vanuit het noorden. Pas in de loop van woensdag trekt de kou geleidelijk naar het oosten weg, waarna de temperaturen weer een paar graden gaan stijgen. Vandaag en morgen (dinsdag en woensdag) komt het kwik op sommige plaatsen overdag amper op 10 graden uit en blijft het ’s nachts ook koud, met temperaturen onder nul. Vanaf donderdag wordt het weer een paar graden milder.

Nachtvorstschade
Ondanks dat we door deze kou juist iets langer kunnen genieten van de jonge plantjes en bloemen, want de groei wordt hierdoor tot een halt geroepen, is er door de vrieskou echter ook een groot risico op (nacht)vorstschade. Veel planten en bloemen kwamen door de zachte februarimaand en de zelfs zeer zachte maart heel vroeg in bloei. De Pinksterbloem was zelfs 9 dagen vroeger dan de gemiddeld in deze eeuw, alleen in 2014 was deze nog 2 dagen eerder. Ook veel fruitbomen staan inmiddels in volle bloei en deze zijn bijzonder kwetsbaar. Het klinkt tegenstrijdig, maar veel fruittelers spuiten hun bomen bij aangekondigde nachtvorst juist nat. Het ijslaagje beschermt namelijk de knoppen. Bij het bevriezingsproces komt warmte vrij en daardoor de bevriezen de knoppen juist niet. Andere fruittelers werken met vuurpotten dit door de hele gaard worden geplaatst en het zo minder koud maken. 

Jonge dieren
Niet alleen de begroeiing heeft echter last van de vrieskou. Ook de jonge dieren zijn erg kwetsbaar. Er heest momenteel een ware babyboom onder alle dieren, van groot tot klein, en vooral de kleintjes moeten soms van goede huize komen om de lage temperaturen te kunnen weerstaan.

Geen verminderde pollenactiviteit
De relatief lage temperaturen beïnvloeden het aantal pollen in de lucht nauwelijks. Verhoogde pollenactiviteit heeft vooral te maken met droogte. Veel bomen staan nu in bloei en laten veel pollen los. Alleen buien of langdurige regenval en wind maken de lucht (tijdelijk) schoner. Door regen worden de pollen naar de grond ‘geslagen’, maar zodra het daarna weer droog wordt, neemt de activiteit opnieuw toe. De temperatuur heeft hier weinig invloed op. De wind houdt de lucht langduriger schoon en de kustregio’s zijn dan ook de beste gebieden om te vertoeven als hooikoortspatient. Landinwaarts waait het vaak minder hard en spelen de klachten vaak sneller op.

Bron: MeteoGroup