Wolk Saharazand

Met een flinke omweg wordt vandaag vanaf de Atlantische Oceaan een wolk Saharazand bij ons aangevoerd.

We zullen er niet veel van merken, maar een wolk zand vanuit de Sahara arriveert vandaag boven onze omgeving. Het stof is dit keer niet via de meest gangbare route vanuit het zuiden onze kant opgekomen, maar vanuit het westen en dus vanaf de Atlantische Oceaan. En met een enorme omweg komt het zondag boven ons land aan. Een deel hiervan zal met de regen omlaag komen, maar het zal ook vrijwel meteen weer weggespoeld worden, daar het geen grote hoeveelheid is.

De luchtdruk boven het noordelijke deel van de Sahara is momenteel relatief hoog, al wemelt het er vandaag van de kleine lagedrukgebiedjes. Daar zit echter nauwelijks activiteit op, dus in zijn geheel is daar weinig van te merken. Hoger in de atmosfeer trekt vandaag tegelijkertijd echter wel een actief lagedrukgebied voorbij. In zo’n situatie wordt de lucht erg onstabiel. Bellen met zeer warme lucht stijgen op en koelen op hun weg omhoog af. Warme lucht kan meer vocht bevatten dan koude lucht en op een bepaald moment raakt de lucht dan ook verzadigd. Er kan als het ware geen vocht meer bij. Vanaf dat moment treedt condensatie op en er ontstaat een wolk, waaruit mogelijk ook regen valt.

Stijgende luchtbewegingen
In zo’n onstabiele situatie hebben we te maken met sterke, stijgende luchtbewegingen en aan de grond windvlagen, waarmee grote hoeveelheden Saharazand de lucht in worden geslingerd. Op enkele kilometers hoogte wordt de wolk met zand door de wind opgepakt en in dit geval meegevoerd de Atlantische Oceaan op. Vaak belandt het zand vervolgens snel weer in het zeewater, maar in dit geval is hoogstwaarschijnlijk een deel van die stofwolk boven de Atlantische Oceaan van het grote geheel losgekomen en opgepikt door de zuidwestelijke stroming die daar aanwezig is. Zo wist de zandwolk uiteindelijk vrij noordelijk uit te komen, waarna het geheel opgeslokt werd door de straalstroom.

Westelijke stroming
En laat die straalstroom, een poeierende westelijke wind op hoogte, nou net boven ons land liggen. Via de Britse Eilanden en de Noordzee komt het zand vervolgens boven ons land uit. Zou het vandaag helder zijn geweest, dan hadden we de stofwolk misschien kunnen zien in de vorm van een wat wazige, bruinige gloed aan de horizon, maar met zoveel bewolking is dat onmogelijk.

Extra condensatiekernen
Sterker nog, de stofdeeltjes kunnen onder bepaalde omstandigheden als condensatiekern dienen, wat bij een relatieve luchtvochtigheid van 70% of hoger op het betreffende niveau, de vorming van wolken bevordert. 

Grootste bron van stof
Afrika is ‘s werelds grootste bron van stof in de atmosfeer, ongeveer 70 procent van het wereldwijde totaal, dat jaarlijks zo’n 60 tot 200 miljoen ton stof betreft. In het stof zitten verschillende mineralen en afhankelijk van het brongebied kan de kleur van het stof variëren van lichtgrijs tot rood of bruin. Veel van dit stof komt aan de overkant van de oceaan in het Amazonegebied terecht en speelt daar een belangrijke rol in het vruchtbaar houden van de grond en bij de groei van het enorme regenwoud daar. De gekleurde stofwolk is op satellietbeelden meestal goed te zien, alleen nu is dat lastig in verband met de bewolking die er ook aanwezig is, boven zowel het noorden van Afrika als boven onze omgeving.