IJsvrije Noordpool in zicht

Het volume en oppervlak van het Noordpoolijs zijn recordlaag bij de start van de zomer. Een ijsvrije Noordpool in de zomer is in zicht.

Het wordt langzaam weer licht op de Noordpool. Tijdens het einde van deze Poolnacht is het schrikken!  Het volume en het oppervlak van het Noordpoolijs zijn nog nooit zo laag geweest! Net zoals de afgelopen jaren zal het ijs  tijdens het smeltseizoen, komende zomer, weer sneller wegsmelten. Records worden door records opgevolgd met grote consequenties voor heel de wereld.  Een ijsvrij Noordpool in de zomer komt steeds dichterbij…. 

Weinig aandacht voor klimaatveranderingen in de politiek

Op deze Verkiezingsdag schrijven we nogmaals over klimaatverandering. Tijdens de campagne werd er opvallend weinig gedebatteerd over het klimaat. Terwijl het veranderende klimaat en de gevolgen wereldwijd een van de grootste problemen zijn.  

2 graden is te veel! 

In Parijs is in 2015 met bijna 200 landen afgesproken om de temperatuurstijging beneden de 2 graden te houden. Onderzoekers op de Noordpool denken echter dat een temperatuurstijging van 2 graden te veel is en dat de Noordpool in de zomers de komende jaren ijsvrij zal worden. Beter is de temperatuurstijging onder de 1.5 graden te houden, maar dan moeten regeringen hun beleid om kooldioxide te beperken veel strenger maken. 

De thermostaat van het weer

Indien de Noordpool tijdens de komende jaren ijsvrij zal worden in de zomer heeft dat grote consequenties wereldwijd. Niet alleen voor de Arctische bevolking en de dieren zoals de IJsbeer.  Het ijs op de Noordpool is de thermostaat van het weer en heeft bijvoorbeeld invloed op de kracht van de straalstroom op het noordelijk halfrond. Die straalstroom is verantwoordelijk voor het weer en het klimaat bij ons. 

Afspraken Klimaatakkoord Parijs niet haalbaar

Onderzoekers  van de Universiteit van Exeter in Engeland publiceerden onlangs in het tijdschrift Nature Climate Change dat als de wereldwijde temperatuur tot 2 graden stijgt de kans op het verdwijnen van het Noordpoolijs in de zomer 39% is. Die kans wordt natuurlijk kleiner als de temperatuurstijging beperkt wordt door strengere CO2-uitstoot regels.  De vraag is, is 1.5 graden nog haalbaar? Sinds 2016 zitten we al op 1.2 graden, dus nog 0.3 graden te gaan. Met de CO2 uitstoot op dit moment en het vooruitzicht dat de emissie-reductie maar langzaam op gang komt, gaan we zelfs over de 2 graden heen! Met de huidige trends is een opwarming van 3 graden ten opzichte van de industriële revolutie reëel en is de kans dat het ijs verdwijnt geen 39 maar 73%. 

Record laag ijsoppervlak begin smeltseizoen.

Maart is de periode dat de poolijs na de poolnacht zijn maximale volume en oppervlak heeft bereikt. Eerder schreven we al over de extreme warmte afgelopen winter waardoor in sommige perioden het ijs niet groeide, maar zelfs smolt. Na het extreem warme weer in januari kon het niet anders dat er tijdens de laatste wintermaand februari een record laag volume en oppervlak zeeijs op de Noordpool was. Met een oppervlak van 5.510.00 vierkante mijl (14.280.00 vierkante kilometer) zeeijs is tijdens het begin van het smeltseizoen een verschil van 455.600 vierkante mijl onder het gemiddelde te zien, een gebied ter grootte van vier keer Italië! Volgens het National Snow and Ice Data Center is de temperatuur op de Noordpool afgelopen winter op sommige plaatsen 9 graden warmer geweest dan normaal. Overigens was de start van de Poolnacht 2016-2017 al belabberd.  Het minimum in september 2016 na de zomer was al een laagterecord. Met uitzondering van de maand december bereikte het zeeijs op de Noordpool elke maand weer een laagterecord. Het maximale oppervlak aan het eind van de winter, het ijsgroei-seizoen,  is de afgelopen 10 jaar 3.2 % afgenomen.  Opvallend is het eind van dit groeiseizoen. In de laatste wintermaand februari was het even vrij koud op de Noordpool en is het zeeijs toch een beetje aangegroeid. Inmiddels is het voorjaar aangebroken en gaat het kwik net zoals in Nederland omhoog. 

Zomer 2017

Bij de start van het smeltseizoen dat deze maand begint heeft het ijs een record laag volume en oppervlak. Dit is niet eenmalig, maar een trend. Ook in 2015 en 2016 begon de smeltperiode van het Noordpoolijs met een extreem laag volume en oppervlak. Logisch is dat het ijs deze zomer weer sneller dan ooit zal wegsmelten, niet alleen het eenjarige ijs maar ook oude ijsvlakten. En dat we in september dit jaar wellicht weer een laagterecord moeten bijtekenen.  Als we terugkijken, moeten we concluderen dat de smelt van de Noordpool sneller gaat dan alle weer- en klimaatmodellen ooit hadden verwacht. In de afgelopen 40 jaar is het zomerijs op de Noordpool gehalveerd. Een vooraanstaand wetenschapper uit Noorwegen verwacht dat binnen 40 jaar het zomersijs is verdwenen.  Omdat we het smeltproces in het Arctisch gebied nog steeds niet helemaal kennen, en er mogelijk nog allerlei terugkoppelingsmechanismen zijn die de smelt het ijs versterken en versnellen, zou dat ook wel eens veel eerder kunnen zijn. Wetenschappers definiëren een ijsvrij Arctische Oceaan als er minder dan 1 miljoen vierkante kilometers ijs overblijft. Een beetje ijs blijft altijd wel hangen, met name in de baaien zoals in het noorden van Groenland.  Alle ogen van wetenschappers zijn gericht op september 2017 of we aan het eind van het smeltseizoen een absoluut laagterecord kunnen bijtekenen, dat aansluit bij de records behaald in 2015 en 2016, drie jaar achter elkaar. Het maximale oppervlak aan het eind van de zomer, het smeltseizoen is de afgelopen 10 jaar met 13.3 % afgenomen.

Satellieten 

Onderzoek op de Noordpool blijft broodnodig om beter te kunnen inschatten hoe het klimaat ook elders in de wereld verandert. Satellieten zijn zeer belangrijk om het ijs te observeren en metingen te doen.  De satellieten worden beheerd door een Amerikaans instituut dat onder het ministerie van Defensie valt. Drie van de vier satellieten zijn die nu boven het Poolgebied zweven, zijn aan vervanging toe. Vorig jaar was een van de satellieten zelfs defect waardoor een deel van de observaties en metingen niet kon worden gedaan. Nieuwe satellieten die de oude vervangen zijn van levensbelang. De vraag is of de president van Amerika de noodzaak hier van inziet…..

Bronnen: Climate Central, Artic Sea Ice News and Analyses, Danish Meteorological Institute.