Groeiende gletsjers in Nieuw-Zeeland

Je leest het goed, geen smeltende maar groeiende gletsjers. Wat is er aan de hand in Nieuw-Zeeland?

Wereldwijd trekken gletsjers zich terug. Deze negatieve trend is hoofdzakelijk de reactie op antropogene klimaatopwarming, anders gezegd, de door de mens veroorzaakte opwarming van het klimaat. Maar er zijn natuurlijk altijd uitzonderingen op zo’n trend. Dat is Nieuw-Zeeland!

De database van de World Glacier Monitoring Service laat zien dat 58 gletsjers in Nieuw-Zeeland tussen 1980 en het begin van het jaar 2000 op een gegeven moment een periode van groei hebben gekend. Nog opvallender is dat 12 van die 58 gletsjers een groeiperiode van 5 of meer jaren achter elkaar hebben gehad. En vergelijken we dat met wereldwijde data, dan komt er ook iets opmerkelijks uit. In 2005 waren er over de hele wereld zo’n 26 gletsjers die in volume toenamen. En meer dan de helft, 15 (!) daarvan kwamen in Nieuw Zeeland voor. Wat is er toch aan de hand in het zuidwesten van de Grote Oceaan?

Perspectief
Franz Josef, de gletsjer met een actuele lengte van ongeveer 12 kilometer, ligt aan de westkust van het zuidereiland. Het omringende gebied is een park van het Unesco natuurerfgoed. Franz Josef heeft tussen 1893 en 1983, in 90 jaar tijd, ongeveer 3 kilometer aan lengte kwijt geraakt. In de jaren tussen 1983 en 2008 is er weer 1,4 kilometer bij gekomen. Dus ongeveer de helft van het verlies was binnen 25 jaar weer hersteld. Sinds circa 2008 is de Franz Josef gletsjer echter opnieuw aan een dalende trend begonnen.

Vreemde ontwikkeling
Niet alleen Franz Josef laat deze ‘vreemde’ tendens zien. Bekijk de kaartjes maar eens bij dit verhaal. De grafiek geeft het heel duidelijk weer. Op een grotere tijdschaal (meer dan een eeuw) is duidelijk dat de gletsjers sterk afnemen. Maar er zijn een paar gletsjers, die allemaal in dezelfde tijdsperiode (van 1983 tot 2008) tijdelijke groei lieten zien. Namelijk Franz Josef, Fox en Stocking.

Vergelijkbare omstandigheden
Deze gletsjers vertonen overeenkomsten. Ze liggen allemaal aan de westzijde van de Nieuw Zeelandse Alpen en ook komen ze uiteindelijk via rivieren in de zee uit. De gletsjers die constant afnemen, hebben andere condities. Die komen uit in meren en hebben ook een minder grote helling. Bijvoorbeeld de Tasman Glacier. Dat is de grootste gletsjer van Nieuw Zeeland en heeft sinds het jaar 1980 al 5 kilometer verloren.

Aangezien dit type gletsjers toch de meerderheid bedragen in Nieuw Zeeland, zien we als geheel dat het gletsjerijs in het land sinds 1980 is afgenomen, ondanks dat er dus ook gletsjers waren die een tijdelijke toename zagen.

Temperatuur, neerslag en zon
Grofweg kunnen we zeggen dat de groei of afname van gletsjers afhankelijk is van drie factoren. De temperatuur, neerslag en de hoeveelheid zoninstraling. Verder zijn de gletsjers waar we het hier over hebben maritieme gletsjers, die erg gevoelig zijn voor een klein verschil in temperatuur en radiatie. Het kan net het verschil zijn tussen regen of sneeuw. Zeer lokale klimaatcondities zijn in deze regio dus aan het veranderen. Al deze factoren zijn in een klimaatmodel gezet, met hun interacties. Daaruit blijkt het volgende.

Regionale afkoeling
De eerste conclusie van onderzoekers was dat de neerslag moest zijn toegenomen. Dat is echter niet het geval. Temperatuur is de beslissende factor geweest. De periode tussen 1983 en 2008 is in de zuidelijke Alpen van Nieuw Zeeland koeler verlopen. De luchttemperatuur was iets lager en dat is te linken aan variabiliteit in de grootschalige atmosferische circulatie. Zo kwamen zuidelijke winden steeds vaker voor, waardoor de Tasman Zee afkoelde en de luchttemperatuur in de zuidelijke Alpen ook lager uitkwam. Specifiek voor die regio zorgde het er tijdelijk voor dat de gletsjers in het zuidelijke deel van de Alpen konden toenemen.

Gevoelige gletsjers
Zulke snelle veranderingen zijn best bijzonder in de gletsjerwereld. Anderhalve kilometer groei in 25 jaar tijd is een flink stuk ijs. Dat deze gletsjers zo snel reageren op relatief kleine veranderingen in het klimaat, geeft wel aan dat ze erg gevoelig zijn voor veranderingen. Uit het verleden blijkt ook dat deze gletsjers vanaf eind jaren 1800 tot jaren 1980 flink afgenomen zijn. Ook zijn al deze gletsjers na 2008 opnieuw een dalende trend gestart. Macintosh, de hoofdonderzoeker van deze studie, gaat er dan ook vanuit dat ook deze gletsjers zich uiteindelijk verder zullen terugtrekken.

Bron: MeteoGroup.
Bron onderzoek: Mackintosh, A. N. et al. Regional cooling caused recent New Zealand glacier advances in a period of global warming. Nat. Commun. 8, 14202 doi: 10.1038/ncomms14202 (2017).