Valwind treft Noordwest-Veluwe

Een actief koufront trok gisteren over het land en het ging er regionaal heftig aan toe. In Voorthuizen kwam het tot een valwind.

Een regen van dakpannen spatte uiteen op de straat, kliko’s vlogen door de lucht en sommige bomen konden de druk van de wind niet meer aan. Voorthuizen beleefde gisteren aan het einde van de middag enkele angstige minuten.

Ook op andere plaatsen in Nederland vielen op datzelfde moment heftige buien. Hier en daar, zoals in de buurt van het Gelderse Schaarsbergen, waren de regen en hagel zo hevig dat je bijna geen hand voor ogen meer zag. De neerslag was zo zwaar dat je het idee had in een zomerse onweersbui terecht te zijn gekomen, en dan ook nog eens een zware. Het gebeurt wel vaker dat je Arnhem via de Kattenpoelseweg door een rivier met regenwater inrijdt, maar meestal staan dan de maanden juni, juli of augustus op de kalender, en niet zoals nu februari.

Temperatuurverschillen
Het ging er heftig aan toe, tijdens de koufrontpassage, gisteren aan het einde van de middag. Erg zachte en vochtige lucht, in de ochtend wezen de thermometers op veel plaatsen nog waarden tussen 10 en 12 graden aan, werd door veel koudere vervangen. Vooral op wat grotere hoogte waren de temperatuurverschillen behoorlijk groot. Feitelijk kwamen daar temperatuurverschillen voor die je bij buien in de zomer ook weleens tegenkomt.

De atmosfeer reageerde dan ook meteen. Wie op de radar meekeek, zag het al gebeuren. In een veel groter gebied met regen, dat het westen al op een kletsnatte ochtend had getracteerd, zaten meerdere smalle, maar felle buienlijnen ingekapseld. Kwam je daarin terecht, dan reed je een muur van water binnen. Bij Schaarsbergen hing de neerslag als een soort van mist tussen de bomen. In het zwaarste stuk van de bui kwam het tot relatief grote hagel die een tijdje bleef liggen.

Valwinden
In buien met zware neerslag kan het af en toe gebeuren dat een hoeveelheid koude lucht met de zware neerslag mee vanuit de wolk naar het aardoppervlak valt. Op de grond aangekomen wordt die lucht in de trekrichting van de bui als een soort ‘veeg’ verplaatst, vaak met hoge snelheden. Op zo’n moment treedt een valwind op. Buiten de deur zie je dan niet alleen een mist van neerslag, maar ook dat die neerslag zich met hoge snelheden door bij voorbeeld de straat verplaatst. Het heeft wel iets weg van een kortdurende orkaan, ook voor wat de windsnelheden betreft. Want de windmeters slaan zomaar uit naar snelheden tussen 100 en 120 kilometer per uur. De combinatie van die wind en de hevige neerslag (de druk van de wind wordt daardoor veel groter dan in een situatie waarin het droog is) veroorzaakt vaak schade. Bij voorbeeld aan daken, maar ook in de natuur.

Voorthuizen en mogelijk ook het iets verderop in de baan van de bui gelegen Putten werden gisteren aan het einde van de middag door zo’n valwind getroffen. De beelden, zoals we die hiervoor hebben beschreven, waren daar gedurende 1 a 2 minuten te zien en te horen. Ooggetuigen vertelden na afloop hoe indrukwekkend het was. In een woonwijk in Voorthuizen raakten tientallen huizen beschadigd. Ook waaiden diverse bomen om. Het geluid van de windvlaag leek op dat van een sirene, zo vertelden bewoners. Ook stonden de ramen van het huis even bol. Netzo snel als de windvlaag kwam, verdween hij ook weer. En kon de grote opruiming beginnen.


Valwinden komen vaker voor
Valwinden komen verspreid over Nederland ieder jaar voor, maar zijn ook weer niet zo algemeen dat je ze in je eigen straat vaak ziet. Zo bezien is het voor de meeste mensen die zo’n valwind meemaken toch een erg indrukwekkende gebeurtenis. Niet zelden worden windhozen en valwinden met elkaar verward. Een kleine analyse van de schade brengt hier meestal al vrij snel uitkomst. Liggen de bomen, die tijdens de sterke wind zijn omgewaaid allenaal in dezelfde richting, dan is er vrijwel zeker sprake van een valwind geweest. Liggen ze kriskras door elkaar, dan was het hoogstwaarschijnlijk een windhoos. Je ziet dan feitelijk de wervel van de hoos in het schadebeeld terug.

Koude lucht is er ook vandaag
De koudere lucht, die Nederland gisteren binnendrong, is ook vandaag nog van de partij. Trekken vanochtend nog een paar buien (hier en daar is zelfs natte sneeuw gemeld) over het land naar het oosten weg, vanmiddag lijken de droge perioden te overheersen. Dan kan ook de zon nog af en toe schijnen. Een uitzondering is wellicht het zuidoosten van het land. Daar trekken de wolken over die bij een storing boven België horen. Mogelijk valt er nog wat regen uit. De zuidwestelijke wind is aan zee eerst nog krachtig en het wordt 7 of 8 graden.

Volgende storing
Vanavond en de komende nacht trekt een volgende storing over het land naar het oosten, opnieuw met een aantal buien, mogelijk met hagel en onweer. Aan de zuidflank van deze storing bevindt zich een venijnig windveld dat vooral Zeeland nog even kan bezig houden, in iets mindere mate lijken ook Brabant en Limburg ermee te maken te krijgen. Het koelt af tot 2 graden.

Morgen begint dan even wat rustiger met af en toe ruimte voor de zon, maar later op de dag komen in het zuidwesten nieuwe wolken aan. De bijbehorende regen begint daar als eerste en breidt zich later in de middag en avond verder naar het noordoosten uit. Zo blijft het voorlopig een komen en gaan van storingen, ook in de dagen na morgen. Het wordt wel steeds zachter.

Bron: MeteoGroup.