Mayday, mayday: Meteoriet op ramkoers aarde?

Stel je voor als astronomen ontdekken dat een grote meteoriet op ramkoers met de aarde zit. En dat de klap over 25 jaar wordt verwacht….

De aarde is in een ver verleden meer dan eens getroffen door meteorieten vanuit de ruimte. De impact moet enorm zijn geweest. Het leven op aarde zou deels verdwenen zijn door dit soort prehistorische en kosmische rampen. Met enige regelmaat wordt de aarde geraakt door meteorieten. Een enkele keer levert dat een fikse klap op en blijft een duidelijk zichtbare krater achter. Het gebeurde relatief kort geleden nog, op 15 februari 2013, in Rusland. Zowel de vallende meteoriet als de schade nadien zijn in beeld gebracht. Er raakten zelfs 2000 mensen gewond door de impact van deze zeldzame gebeurtenis. Zie hier de indrukwekkende beelden van de neerkomende meteoriet.

Gedachtenexperiment

Stel nu dat astronomen zouden ontdekken, dat een grote meteoriet exact op ramkoers zit met de aarde. Door de te verwachten impact zou het klimaat op aarde op z’n minst gedurende enige tijd dermate ontwrichten, dat het leven er wereldwijd ernstig onder te leiden zou hebben. Oogsten mislukken, dichtbevolkte kustregio’s krijgen steeds vaker te kampen met overstromingen en miljoenen mensen worden gedwongen om op zoek te gaan naar plekken waar de levensomstandigheden beter zijn. Het is dit gedachtenexperiment dat wetenschapper George Marshall aanvoert als hij uitlegt waarom mensen de impact van de huidige en toekomstige klimaatverandering zo moeilijk op waarde en ernst kunnen inschatten. De hele lezing van Marshall is hier terug te vinden. 

Fake news en stuisvogelpolitiek

Hij veronderstelt, dat de mens bij een dreigende inslag van een meteoriet, middelen nog moeite zou sparen om de te verwachten ramp te voorkomen. Eensgezind zou men wereldwijd de handen in een slaan om mee te werken aan een oplossing. Maar kijk wat er nu gebeurt op aarde. Toonaangevende wetenschappers wijzen al decennia lang op de enorme dreiging van verdere klimaatontwrichting. Sterker nog, de klimaatontwrichting is reeds in volle gang. De gevolgen zijn al wereldwijd zichtbaar. Mensen moeten reeds in steeds grotere  aantallen hun thuisland verlaten. Toch is de mens op aarde nog steeds vooral bezig met ‘business as usual’.  Beleid gaat in de eerste plaats om de groei van de economie en de groei van het aantal banen. Daar is op zich niets mis mee, tenzij het ten koste gaat van de leefomstandigheden op deze unieke planeet. Ook in de Nederlandse politiek lijkt de ernst van klimaatontwrichting nog niet over de volle breedte te zijn door gedrongen. Sterker nog, en dat is ronduit bizar, er zijn partijen die de enorme bewijslast omtrent de opwarmende wereld en de smeltende ijskappen af doen als ‘fake news’. Een levensgevaarlijke vorm van struisvogelpolitiek. Het is te hopen dat we onze kostbare stem binnenkort, bij de landelijke verkiezingen, duurzaam inzetten.

Arctische opwarming

Zelf hou ik me vrijwel dagelijks bezig met de Poolgebieden op aarde. Daar wordt de opwarming van de wereld letterlijk uitvergroot. Dat komt door allerlei ‘positieve feedbackloops’ die de opwarming daar verder versnellen. We hebben de afgelopen maanden met regelmaat laten zien hoe extreem warm het deze winter vaak was op de Noordpool. En zelfs, dat deze versnelde arctische opwarming gevolgen heeft voor het weer in eigen land. Hoewel het de afgelopen week eindelijk ouderwets hard vroor in het Noordpoolgebied, blijft de aangroei van ijs nog steeds achter en ligt er momenteel minder zee-ijs dan ooit gemeten.

Paar honderd miljard

Recent verscheen er een interessant artikel over Groenland in het wetenschappelijke tijdschrift Science. Onderzoekers hebben nauwkeurig in kaart gebracht, welke smeltprocessen daar actief zijn en hoe die processen het verdwijnen van het ijs verder versnellen. Ruwweg vanaf de negentiger jaren verliest Groenland netto enkele honderden miljarden ton landijs per jaar. En dat ondanks de soms zeer zware sneeuwval in de winters. Ook deze winter is voor Groenland sneeuwrijk. In de winter krijgt het eiland er netto tot wel honderden miljarden ton aan massa bij. Toch is dat bij lange na niet (meer) voldoende om de smelt gedurende het zomerhalfjaar te compenseren.

IJs in pasteltinten

Een van de factoren die men onderzoekt, is de kleur van het ijsoppervlak. De enorme ijskap blijkt steeds minder wit te zijn. En dat is problematisch, want een enigszins gekleurde ijskap absorbeert ’s zomers meer straling van de zon, waardoor het ijs dus sneller kan smelten. Deels is de ijskap grauw door luchtverontreiniging afkomstig uit Canada, Amerika en soms ook Europa. De verzwarting komt ook door de rook en de roet van grootschalige recente bosbranden in Canada, Alaska en Amerika. Maar bij hogere temperaturen en meer vloeibaar water op de ijskap blijken algen en bacteriën ook goed te gedijen. Die geven het ijs soms prachtige pasteltinten als zacht groen en roze. Maar ook ijs in mooie pasteltinten absorbeert meer warmte dan wit ijs.  

Daadkracht

Ongetwijfeld komen er komende zomer weer een hele berg nieuwe gegevens vanaf Groenland en de Noordpool die onze kennis vergroten over wat zich daar nu precies afspeelt. Hoe beter wetenschappers de diverse processen in kaart kunnen brengen, des te nauwkeuriger kunnen we de toekomstige stijging van de zeespiegel berekenen. In de hoop dat we kennis en bewustwording inderdaad in daadkracht kunnen omzetten, in Nederland en in de rest van de wereld. En dat we kosten nog moeten sparen om de dreigende ramp af te weren. Alsof er een flinke meteoriet op ramkoers met de aarde zit.