IJsmachines op de Noordpool

Een ambitieus plan van Amerikaanse wetenschappers om met 10 miljoen windmolens de dramatische smelt van het Arctisch zeeijs tegen te gaan...

Als er 1 plek op de aarde is, waar klimaatverandering dramatische gevolgen heeft, is het wel op de Noordpool. Wereldwijd stijgt de temperatuur door uitstoot van CO2 door de mens, maar in het Arctisch gebied stijgt het kwik veel harder dan elders. De temperatuurstijging heeft dramatische gevolgen voor het zeeijs. Vanaf 1979 zien we een snelle daling van het volume en oppervlak. De laatste jaren lijkt de smelt zelfs te versnellen. Amerikaanse wetenschappers hebben een ambitieus plan ontwikkeld om in de winter met behulp van windmolens en pompen ijs bij te maken. 

Albedo-effect

Het smeltproces van het zeeijs is ingewikkeld en wordt beïnvloed door meerdere factoren die elkaar soms ook nog eens versterken. Een van de factoren die het meest invloed heeft op de versnelling van de smelt is het albedo-effect. Sneeuw en ijs zijn wit en weerkaatsen het zonlicht. Als sneeuw en ijs smelten en daarvoor in de plaats zwart zeewater verschijnt dat zonlicht niet reflecteert maar absorbeert, wordt het water rondom de Noordpool warmer met als gevolg een verdere versnelling van de smelt van het zeeijs. 

Stoppen…

Stoppen met de uitstoot van broeikassen is noodzakelijk om de wereldwijde klimaatveranderingen tegen te gaan. Maar ook al zouden we dit jaar de uitstoot van CO2 helemaal stopzetten, dan nog zal de temperatuurstijging jarenlang doorgaan.  De concentratie van CO2 zal geleidelijk in de komende jaren afnemen. Voor het Noordpoolgebied betekenen deze vooruitzichten dat de smelt van het ijs gewoon doorgaat. 

Drie hittegolven

Actueel is de situatie in het Arctisch gebied zorgwekkend. Normaal zien we tijdens de poolnacht een licht herstel van het zeeijs. Maar tijdens de afgelopen wintermaanden kwam het herhaaldelijk voor dat de temperatuur in het Arctisch gebied ver boven de normale temperaturen schoot. Drie “hittegolven’ hebben er voor gezorgd dat het zeeijs aan de vooravond van het smeltseizoen dat in april start met een minimum aan oppervlak en volume begint. De vraag is hoeveel ijs er tijdens de zomer van 2017 weg zal smelten. Sommige wetenschappers denken dat het komende zomer al tot een ijsvrije Noordpool komt… 

Ook elders grote veranderingen in weer en klimaat 

De snelle temperatuurstijging in het Arctisch gebied en het verdwijnen van het zeeijs veroorzaakt ook elders op de wereld veranderingen in weer en klimaat. Mogelijk wordt de straalstroom die op het noordelijk halfrond verantwoordelijk is voor de westelijke stroming verzwakt als de temperatuurgradiënt tussen de Noordpool en de evenaar afneemt. Voor ons betekent dat dat we minder weer en wind uit het westen krijgen en meer weer en wind uit het zuiden, noorden of oosten. In de zomer wordt het met zuidenwinden warmer dan normaal, in de winter kan een aflandige wind juist voor een koude periode zorgen.

10 miljoen windmolens 

Met deze feiten in het achterhoofd wordt al jaren verder gedacht hoe we de smelt van het Noordpoolijs kunnen afremmen. In de jaren 90 werd al gesuggereerd om een kunstmatige wolk met kleine deeltjes (aerosolen) boven het Poolgebied te creëren om zonne-instraling te verminderen en zo voor enige verkoeling te zorgen. Ook werd er toen al gedacht aan het kunstmatig bijmaken van ijs. Ook op dit moment proberen Amerikaanse wetenschappers (Arizona State University) een oplossing te vinden voor dit probleem. Na een gedegen klimaatanalyse komen zij met een plan om rondom de Noordpool 10 miljoen windmolens neer te zetten. Deze windmolens drijven pompen aan die water onder het Noordpoolijs naar boven pompen. Het water wordt op het oppervlak van het ijs gesproeid en zal daar bevriezen.  Zeewater bevriest weliswaar niet zoals zuiver water bij 0 graden, maar wel bij een temperatuur van -1.8 graden, afhankelijk van het zoutgehalte van het water.  Hoewel de temperaturen afgelopen winter ver boven normaal kwamen, bleef het vriezen. Normaal vriest het tijdens de poolnacht 30 graden, afgelopen winter werd het 15 graden warmer, maar bleef het vriezen. De Amerikanen hebben berekend dat als je de hele poolwinter met 10 miljoen windmolens en pompen water op het ijs spuit er effectief een meter ijs kan bijgroeien. In de zomer zal het ijs natuurlijk weer afsmelten, maar als er een groter volume en oppervlak met wit ijs ontstaat, zal door het albedo-effect de temperatuur in de wateren rondom de Noordpool minder snel stijgen waardoor de smelt van het zeeijs uiteindelijk minder snel zal gaan.

470 miljard euro

In het rapport worden uitvoerig gekeken of dit windmolen-ijsmaak-project technisch haalbaar is en wat het gaat kosten. Helaas hangt er aan dit plan een flink prijskaartje van maar liefst 470 miljard euro. Of dit plan haalbaar is, is de vraag…. De onderzoekers hopen dat ze met dit plan in ieder geval de discussie op gang kunnen brengen om klimaatverandering tegen te gaan.