Meer mist dan normaal

December 2016 heeft veel mistdagen opgeleverd. En dat terwijl er tegenwoordig minder vaak mist voorkomt dan vroeger.

December 2016 heeft veel mistdagen opgeleverd. En dat terwijl er tegenwoordig minder vaak mist voorkomt dan vroeger.

Mist kan zich vormen door afkoeling van zeer vochtige lucht (tot onder het dauwpunt) of door menging van koude met warme vochtige lucht. De vorming van mist hangt af van veel factoren, zoals luchtvervuiling, begroeiing, reliëf en de nabijheid van open water.

Stralingsmist
De mist van deze maand is in veel gevallen van het type stralingsmist en soms mist die wordt aangevoerd (advectieve mist). Stralingsmist ontstaat boven het aardoppervlak door uitstraling bij helder weer, waarna zonsondergang het aardoppervlak afkoelt. De mist vormt zich dan als er weinig tot geen wind is om de koude luchtlaag boven de grond te mengen met hogere, warmere lagen en de lucht zoveel waterdamp bevat dat het dauwpunt wordt overschreden. Ook boven een sneeuwdek kan bij lage temperaturen tegen zonsondergang stralingsmist ontstaan, die zeer dicht kan worden en het zicht plaatselijk tot minder dan 10 meter kan beperken. Door aanvriezing van mist en bevriezing van natte weggedeelten kan het bovendien glad worden.

De norm qua mistdagen
Het aantal mistdagen in december volgens de norm (1981-2010) loopt uiteen van 10 dagen te Deelen op de Veluwe tot 6 in Rotterdam, Vlissingen en in Maastricht. Op het niet-officiële weerstation, 'tuinstation', van collega Tom van der Spek in Bennekom zijn er, met vandaag erbij, totaal 14 mistdagen in december. Dit is ook voor deze plaats (die hoger ligt dan Wageningen b.v.) uitzonderlijk, ja uniek. Waarschijnlijk komt er nog 1 mistdag bij, want ook voor morgen, vrijdag, wordt op veel plaatsen mist verwacht. Veel mist dus deze maand, en dat is opmerkelijk, want het aantal dagen met mist en nevel is de afgelopen decennia sterk afgenomen in Europa. Een belangrijke oorzaak is het schoner worden van de lucht sinds de jaren tachtig.

Vuurwerkmist
Om mist te vormen zijn zogeheten condensatiekernen nodig. Dit zijn heel kleine vaste of vloeibare deeltjes waaraan het water zich kan hechten zodat druppeltjes ontstaan. Condensatiekernen zijn bijvoorbeeld zoutkristallen boven zee of stof in de lucht. Dat stof is vaak afkomstig van industrierook of verkeer. In gebieden met vervuiling kan zich sneller mist vormen dan in schone lucht. Tijdens de jaarwisseling kunnen kruitdampen, afkomstig van vuurwerk, een extra zetje zijn om mist te vormen of waar al mist was, deze zeer dicht te maken.

In het verleden kwam het tijdens de jaarwisseling inderdaad een paar keer tot zeer dichte, extreme vuurwerkmist. De laatste keer dat dit gebeurde was tijdens de jaarwisseling 2010/2011. Het was voor die tijd al mistig, maar door het afsteken van het vuurwerk liepen de zichten na middernacht steeds verder terug, vooral in het midden en zuiden soms tot onder 100 meter. Bij de start van 2008 was het zicht nog slechter. Regionaal liep het zicht terug tot onder de 10 meter! In het oosten van het land deden zich een aantal ongelukken voor, gelukkig voornamelijk blikschade. De jaarwisseling van 2016-2017 zal waarschijnlijk zonder mist verlopen. Het is namelijk bewolkt en het waait matig, aan de kust vrij krachtig. De vuurwerkdampen zullen 'verwaaien'. Vooral het Engelse weermodel laat rustiger en kouder weer zien, met temperaturen omstreeks het vriespunt, waarmee de kans op mist groter is. Vooralsnog is dit een uitbijter...