Decemberkou op papier

Vorig jaar verpulverde december alle warmterecords. Een ding is zeker. Dat gaat dit jaar niet nogmaals gebeuren. Misschien wordt het zelfs een beetje winter binnenkort…

De maand november zit er alweer bijna op. Was november vorig jaar zeldzaam zacht (net geen absoluut warmterecord), dit jaar gooide de derde herfstmaand het duidelijk over een andere boeg. De maand als geheel is zelfs duidelijk iets kouder dan de norm. Qua neerslag en zonneschijn is de maand betrekkelijk normaal te noemen al zijn de verschillen over het land wel vrij groot. De wind speelde beslist geen herfstwaardige hoofdrol. Al kwam het afgelopen zondag wel tot een echte zuidwesterstorm.

Vrijwel onmogelijk

Het verschil tussen december dit jaar en het vorige jaar wordt waarschijnlijk nog groter dan het verschil voor november, wat betreft temperatuur. Het absurde warmterecord van 2015 zal voorlopig wel even blijven staan. Een maandtemperatuur van 9,6 graden in december is in feite vrijwel onmogelijk voor ons huidige klimaat. Voor de aanstaande december zijn de kaarten voorzichtig toch wel iets kouder dan normaal in te kleuren. Iets waar we vanaf oktober al enige malen over hebben gespeculeerd. Maar nu december echt in zicht komt, is het natuurlijk spannend om te kijken of het ook (af en toe) echt een beetje winter wordt in ons land.

Geblokkeerd

De afgelopen weken werden westelijke stromingen vrijwel onophoudelijk sterk geblokkeerd. Vaak speelden hogedrukgebieden de hoofdrol in Noordwest Europa, en als er toch depressies in het spel waren, ging het vaak om traag bewegende systemen die derhalve toch flink wat neerslag konden dumpen. Geblokkeerde stromingen leveren in de winter vaak kouder weer op dan normaal. Iets dat ook in de huidige november was te merken. En ook de komende dagen. Na het weekend krijgen we onder de vleugels van een hogedrukgebied zelfs drie nachten met lichte en lokaal matige vorst. Het weer oogt zeker op maandag en dinsdag licht winters. Het heldere weer betekent tegelijkertijd overdag volop zonneschijn.

Aanlandige Wind

Halverwege volgende week trekt het zwaartepunt van het hogedrukgebied zich tijdelijk westwaarts terug. De kern komt nabij Ierland te liggen. Dat levert een aanlandige wind op vanaf de Noordzee en dus gaat de temperatuur flink omhoog. De temperatuur komt overdag weer in de buurt van de 10 graden. Richting Sinterklaas komt de kern weer langzaam dichterbij. De kans op een graadje nachtvorst neemt dan weer toe. Maar zicht op serieuze winterkou is er niet direct. Ook in de rest van de Sinterklaasweek houdt de wind een voorkeur voor richtingen tussen zuid en west en blijft de winterkou dus nog op afstand.

Noordpoolgebied

De vraag is eigenlijk vooral wat er daarna gaat gebeuren. Dus vanaf het weekend van 10 december. Het belangrijkste rekenmodel voor lange termijn berekeningen houdt in feite stug vast aan het scenario van een geblokkeerd stromingspatroon op de Oceaan. Het idee waar dit model mee komt is dat in de periode na 10 december de luchtdruk in het Noordpoolgebied weer een voorkeur krijgt voor hoge waarden. Samen met verhoogde lagedrukactiviteit boven Centraal Europa.

Extra warmte vanaf open water

Of we deze voorkeur voor geblokkeerde stromingspatronen nog altijd kunnen koppelen aan de veel te warme Noordpool is niet helemaal zeker maar ook niet onwaarschijnlijk.  Immers, het blijft er nog altijd duidelijk te warm voor de tijd van het jaar. Ook al zijn de afwijkingen ten opzichte van normaal niet meer zo idioot als de afgelopen weken toen het er soms 20 graden te warm was. Er ligt bovendien nog steeds circa 1 miljoen vierkante kilometer minder ijs dan het vorige laagterecord uit 2012. Al dat extra open water geeft een flinke warmte-impuls af aan de atmosfeer ter plaatse. En zoals we eerder schreven, met kleine temperatuurverschillen tussen Noordpool en gematigde breedte is de kans op een geblokkeerde stroming groter.

Oostelijke stroming

De indicatie voor luchtdrukstijgingen in het Noordpoolgebied, gekoppeld aan voorkeur voor lagedruk boven Centraal Europa, is een situatie waarbij aflandige wind in onze omgeving meer kansen krijgt. Aflandige wind betekent vrijwel altijd kouder waar dan normaal in december. Weer dat we al gauw kunnen bestempelen als licht winters . Na half december wordt het signaal voor aflandige wind nog sterker. In de week voor Kerst is de kans op een oostelijke stroming vrij groot. Dus we houden vast aan het scenario dat december dit jaar niet alleen heel anders uitpakt dan vorig jaar (dat kan ook eigenlijk niet anders), maar zelfs dat december 2016 af en toe met een wat winterser weertype op de proppen komt. Nog direct in de Sinterklaasweek maar wel op iets langere termijn.