Medicane Trixie op weg naar Kreta

Momenteel trekt er een opvallende storm door het Middellandse Zeegebied. Het systeem heeft overeenkomsten met een tropische storm of hurricane.

In ons land zorgt een hogedrukgebied nog steeds voor erg rustig herfstweer. Gisteren, en ook vandaag, heeft het weer soms zelfs nazomerse trekjes. Tegelijkertijd kunnen we extra lang genieten van de prachtige herfstkleuren. Bij een fikse storm zouden veel bomen hun kleurenpracht snel kwijt zijn. In het Middellandse Zeegebied is het wel onrustig. Een zogenaamde ‘medicane’ ligt ten oosten van Malta en trekt de komende 24 uur uitgroeiend tot een zware storm in de richting van Kreta.

Warme kern

Een medicane is een relatief kleinschalige depressie in het Middellandse Zeegebied zonder fronten en met een zogenaamde warme kern. Dat wil zeggen, met hogere temperaturen hogerop in de atmosfeer. Het woord is een samenvoeging van de woorden ‘Mediterranean’ en ’hurricane’. Een medicane heeft eigenschappen die we ook bij de grotere tropische variant zien. Een tropische wervelstorm (hurricane, cycloon, typhoon) is een diepe stormdepressie die ontstaat boven warm zeewater met temperaturen van tenminste 26 graden. Eigenschappen zijn een warme kern omgeven door een of meer compacte wolkenmuren met zware regen en vaak ook onweer. Het centrum wordt op satellietfoto’s gekarakteriseerd door een oog. Onlangs kwamen de hurricanes Matthew en Nicole uitgebreid in het nieuws. Daar hebben we hier ook over geschreven.

Enorme golven

Op dit moment zien we dus een medicane in het centrale deel van de Middellandse Zee. Gisteren al veroorzaakte de stormachtige noordenwind in Malta flinke overlast. Enorme golven beukten op de kust en her en der kwam het zeewater ook in royale hoeveelheden het land op.  Het systeem bewoog maar langzaam maar komt nu geleidelijk echt in beweging. Er komt iets meer stroming in de bovenlucht waardoor de depressie pal naar het oosten gaat bewegen. Rond de kern zien we fikse regen- en onweersbuien, in ringen gerangschikt rondom het centrum. Soms is een vrij duidelijke min of meer wolkenvrije kern te herkennen op de satellietbeelden. Een oog zoals we dat ook bij de tropische hurricanes zien. Zie ook de beelden van gisteren.  

Trixie

In diverse media wordt de depressie Trixie genoemd. Er zijn weerdiensten in Europa die alle hoge- en lagedrukgebieden een naam geven. Misschien dat de naam Trixie langs die weg in de media is gekomen. Hoe dan ook, het systeem is actief en kan morgen ten westen van Kreta zelfs een volwaardige storm worden met aan de westflank zelfs windkracht 10. Een zware storm dus. Het is te hopen dat vluchtelingen vanuit Noord Afrika (en met name Libië) hun pogingen om met gammele bootjes Italië te bereiken, tijdig zijn gestaakt. 

Straalstroom

Een medicane ontleent zijn kracht en energie vooral aan de vorming van regenwolken. Daarbij komt veel condensatiewarmte vrij waardoor de lucht nog makkelijker kan opstijgen. En het ontstaan van nog meer wolken en buien wordt bevorderd. Tegelijkertijd daalt de luchtdruk in de kern. De stroming rondom de kern neemt toe en door convergentie in de onderste lagen van de atmosfeer kan lucht nog makkelijker opstijgen. Deze serie zichzelf versterkende processen zien we ook bij de tropische stormen. Zolang het systeem boven warm water blijft en er op grotere hoogte niet te veel wind voor komt, kan de circulatie in tact blijven. Ook medicane Trixie bevindt zich boven warm zeewater met temperaturen van 22 tot 24 graden. Op grote hoogte staat relatief weinig wind. De subtropische westelijke straalstroom ligt ten zuiden van het systeem en krijgt geen verstorend effect op Trixie. 

Polaire lucht

In ons land is er voorlopig geen sprake van onstuimig herfstweer. Maar er verandert in de loop van deze week wel het een en ander. Het zachte weer raken we kwijt. Dinsdag passeert een zwak koufront. Het is niet actief, maar neemt in het kielzog wel een heel andere luchtsoort mee. Dat is vooral goed te zien op iets grotere hoogte in de atmosfeer. Op het 850 hPa vlak (net onder de 1.500m) daalt de temperatuur in korte tijd meer dan 10 graden. We komen in polaire lucht terecht waarin het vanaf woensdag nog hooguit 10 of 11 graden wordt.  Bovendien wordt het wisselvalliger. Woensdag valt er een enkele bui, vanaf vrijdag wordt serieuzere regen verwacht. Een verdere daling van de temperatuur in of na het weekend is goed mogelijk.