Luchtballonnenweer

Het is uitstekend luchtballonnenweer!

Er zijn er weer veel te zien, vooral ’s avonds. Luchtballonnen in allerlei soorten en maten. Het weer is tijdens deze rustige dagen met hogedruk zeer geschikt om ballon te varen. Ballonvaren is de meest weergevoelige luchtsport. Er zijn een flink aantal voorwaarden waaraan voldaan moet worden voordat je de lucht in kan.

Maar eerst, hoe komt het dat een luchtballon stijgt?

Je zou het niet zeggen, maar lucht heeft een bepaald gewicht. Dit gewicht hangt af van verschillende factoren zoals temperatuur en luchtdruk. 1 liter lucht weegt ongeveer 1.3 gram. Lucht is een gas. Een gasmengsel bestaat uit moleculen Deze moleculen bewegen heen en weer. De bewegingssnelheid is afhankelijk van de temperatuur. Hoe hoger de temperatuur, hoe sneller de moleculen bewegen. In een ballon met hete lucht bewegen de moleculen snel op en neer en oefenen een grote druk uit op de stof van de ballon waardoor de ballon "in vorm "komt. Bovendien zet warme lucht uit. Als je 1000 kubieke meterkoude lucht verwarmt, zet de lucht uit en krijgt hetzelfde gewicht een groter volume, bijvoorbeeld 1100 kubieke meter lucht. Uitgezette lucht weegt minder dan niet-uitgezette lucht. Met 1 kubieke meter warme lucht kun je 250 gram optillen. Ballons worden niet gevuld met zuurstof maar met helium. Helium heeft 4 keer zoveel draagkracht als warme lucht. 1 kubieke meter helium kan 1 kg optillen. Een heteluchtballon met een volume van 3000 tot 10.000 kubieke meter kan 2 tot 15 passagiers optillen. De ballon wordt voor de start op de grond uitgespreid met de mand op zijn kant. Met een grote ventilator blaast men koude lucht naar binnen, waardoor het omhulsel bol gaat staan. Daarna ontsteekt met de gasbranders die de lucht in de ballon verhitten tot ongeveer 100 graden zodat hij omhoog komt, de mand rechtop trekt en uiteindelijk opstijgt. Hoe hoog een luchtballon mag vliegen is plaats afhankelijk. In Nederland en België mogen luchtballon tot 4500 voet vliegen, dat is omgerekend tot anderhalve kilometer.

Wind

Iedereen kan zich voorstellen dat je met een storm beter niet in een luchtballon kunt stappen. Een luchtballon vaart op de wind en bij harde wind zal de ballon de snelheid van de wind aannemen. Dat is geen probleem, maar de wind bij de landing mag niet te hard zijn. Een luchtballon maakt namelijk een landing met dezelfde snelheid als de wind. Een luchtballon heeft geen remmen…. Hoe rustiger de wind, hoe rustiger de landing. En, hoe harder het waait, hoe steviger de landing. De landing is niet de enige moeilijkheid bij ballonvaren met veel wind. Ook de start is lastig. De wind blaast dan tegen de immense ballon aan, terwijl deze nog niet van zijn plek mag komen. Met een stevige wind een luchtballon opzetten van 30 meter hoog is bijna niet te doen.

Regen

Regen kan een ballon niet goed hebben. Ballonvaren gaat over de balans tussen het gewicht van de totale ballon, de temperatuur in de ballon en de buitentemperatuur. Als het gaat regenen, kan de ballon behoorlijk zwaar worden en de gewichtslimieten overschrijden. Ook kan bij een flink bui een plas water in de top van de ballon komen waardoor deze te zwaar wordt.

Zicht

Natuurlijk is het zicht ook een belangrijke factor Ballonvaren doe het op het zicht, met een minimale zichtwaarde van 5 kilometer. Maar voor de passagiers is het leuker als je verder kunt kijken en is een zichtwaarde van 8 tot 10 km pas acceptabel.

Weersverwachtingen

Voordat een ballon de lucht in gaat, kijkt de ballonvaarder goed naar het weer en heeft contact met een meteorologische dienst. Met een hogedrukgebied in de buurt, bij stabiel weer, is de weersverwachting redelijk betrouwbaar en kun je soms een paar dagen van te voren een vluchtje plannen. Maar bij wisselend weer, onstabiel weer, is het vaak moelijker om een goede afweging te maken om wel of niet te varen. Dan is het meestal pas kort van te voren duidelijk of aan alle weerparameters kan worden voldaan. Wat zijn die parameters dan? Bij de start op het startterrein mag de grondwind maximaal 8 tot 10 knopen zijn, 15 tot 18 km per uur. Op 250 voet, op 85 km hoogte, mag maximaal 12 knopen staan, 21 km per uur. Verder moet het droog zijn en moeten er geen buien binnen een straal van 15 km (vanwege de turbulentie) aanwezig zijn. Verder moet het zicht goed zijn, minimaal 8 tot10 km.

Waarom zien we alleen ’s ochtends en ‘s avonds ballonnen?

Luchtballonnen zijn gevoelig voor thermiek. Thermiek zijn op- en neergaande luchtbewegingen die het voor luchtballonnen moeilijk maken om stabiel te varen. Thermiek wordt veroorzaakt door de zon die het aardoppervlak verwarmt. ’s Ochtends en ’s avonds is de invloed van de zon het kleinst en is er niet of nauwelijks thermiek. De thermiek begint ongeveer 2 uur na zonsopkomst wanneer de zon de aarde verwarmt. Dan begint de luchtopbouw onstabiel te worden. 2 uur voor zonsondergang neemt de thermiek weer af. De zon komt zo schuin op de aarde te staan dat deze niet meer verwarmd wordt maar juist afkoelt. Op dat moment stopt dus de opstijgende warme lucht van de aarde en neemt de windsnelheid af en wordt de atmosfeer stabiel. Dit moment gebruiken ballonvaarders om de lucht in te gaan en in een stabiele atmosfeer te gaan ballonvaren. In de winter is er weinig tot geen thermiek en zie je luchtballonnen ook overdag vliegen.

Bronnen: MeteoGroup, Wikipedia, Luchtreiziger.nl, Ballonhappening.be