Septemberdroogte

Het gras is bruin, de bladeren van de bomen hangen slap en beginnen al te verkleuren. Het is dit najaar opvallend droog in Nederland. Wanneer komt er regen aan?

September 2016 is een maandje om in te lijsten. Na een tegenvallende zomer werden we de afgelopen maand getrakteerd op zon en warmte. Tot en met gisteren scheen de zon in de Bilt 183 uur. Ook de komende dagen maakt de zon nog heel wat uurtjes. Waarschijnlijk komen we boven de 200 uur uit. Drie keer eerder haalde de septembermaand tenminste 200 uur. De maand verliep ook opvallend droog. In de Bilt is tot nu toe slechts 15 mm gevallen. In de Achterhoek bleef de neerslagmeter tot vandaag zelfs onder de 5 mm steken.

Droogte in de kustprovincies

Opmerkelijk is dat er weinig neerslag viel langs de kust. September staat er om bekend dat er vooral aan zee soms flinke buien vallen die boven het warme zeewater ontstaan. Het zeewater is in september op z’n warmst, rond 19 of 20 graden. Het warme zeewater is de voedingsbron voor stevige hersftbuien. Stevige herfstbuien bleven tot nu toe uit. Het lijkt alsof de atmosfeer nog niet aan de herfst toe is. Normaal zien we dat in de loop van september de hogedrukgebieden wijken voor de straalstroom. De straalstroom, de transportband van fronten en depressie ligt tot nu toe ten noorden van ons land. Telkens maar weer zien we cellen van het Azoren hogedrukgebied via Frankrijk naar ons toe komen en blijft de straalstroom op afstand.  

Natuur snakt naar water

Na de wisselvallige zomer met in juni, juli en augustus lokaal soms zeer zware buien die lokaal veel regen brachten, komt de zonnige en droge septembermaand als cadeautje. Maar niet voor de natuur. De bomen staan nog volop in blad en hebben nog steeds veel water nodig. Op zonnige dagen is de verdamping groot en wordt er veel vocht uit de bodem gezogen. Het neerslagtekort dat tijdens de afgelopen zomer regionaal zelfs in de min stond, is juist de afgelopen maand flink oplopen. Met name in Zeeland, in het Kop van Noord-Holland en op de Wadden is de droogte nijpend. Er is een tekort van meer dan 200 mm. Op veel plaatsen is het gras bruin, vooral rond bomen. De wortels van de bomen zuigen als het ware het laatste restje vocht uit de grond. Dan blijft er voor het gras weinig over. Door de droogte laten bomen hun blaadjes hangen en zien we bij sommige soorten al een verkleuring. In Gelderland, Overijssel en Zeeland is de kans op brand in natuurgebieden op dit moment hoog, code geel.

Wanneer komt er regen aan?

De invloed van het Azorenhogedrukgebied is vandaag en morgen nog groot. Toch weet vanavond en vannacht een zwak koufront over ons land te trekken met vooral in het westen en noorden een beetje regen. Donderdag zien we het Azoren hogedrukgebied zich terugtrekken naar het zuiden en komt de straalstroom afzakken. Een iets actiever koufront trekt donderdagmiddag en avond van noordwest naar zuidoost over ons land en laat langs de noord- en westkust een paar millimeter regen achter. Omdat het front deactiveert, wordt er landinwaarts vrij weinig regen verwacht. Intussen ligt de straalstroom boven ons land. In de nacht naar zaterdag zien we vanaf de Noordzee en trog met een paar buien over het noorden van ons land trekken. Ook op zaterdag overdag staan een paar buien op het menu. Zondag trekt een bovenluchtrog over ons land. Ook dan kunnen er met name langs de westkust een paar buien vallen. Al met al zal in de periode tussen donderdagmiddag en zondagavond in ons land 5, en aan zee 10 tot 20 mm regen vallen. Dat is echter bij lange na niet genoeg om de droogte te verlichten.

Ook elders in Europa droog

Azoren hogedrukgebieden hebben er voor gezorgd dat het vasteland van Europa tijdens de afgelopen zomer en ook tijdens de eerste herfstmaand droog bleef. Vooral in Spanje en Portugal is de droogte voelbaar en zichtbaar. Mede door de zeer hoge temperaturen, wekenlang steeg het kwik dagelijks tot 40 graden, is de bodem flink uitgedroogd. Rivieren en stuwmeren staan droog. Tijdens de zomer kwamen vooral in Portugal extreem veel bosbranden voor en zijn vele hectares bos in vlammen opgegaan. In de nacht naar zondag vielen er in Catalunia enkele forse regen- en onweersbuien. De buien brachten regionaal enige verlichting van de droogte. Op de meeste plaatsen is de situatie onveranderd en blijft het brandgevaar hoog.

Volgende week weer hogedruk?

De straalstroom zakt donderdag, vrijdag en in het weekeinde over ons land met een paar buien en een daling van de temperatuur. De temperaturen komen vrijdag, zaterdag en zondag nergens boven de 20 graden. Op de weerkaarten voor volgende week zijn aanwijzingen dat er opnieuw een Azoren hogedrukgebied aankomt, doorschuift naar Scandinavië en Polen en daar een blokkade vormt. Op de Oceaan zien we vollende week diverse zeer actieve depressies met regen en wind met name in Scotland en Noorwegen. Tussen de druksystemen in, wordt een zuidelijke stroming gegenereerd. Met de zuidelijke stroming wordt droge en warme lucht aangevoerd. Mogelijk gaan de temperaturen vanaf maandag weer omhoog naar boven de 20 graden en worden neerslagbrengende storingen voorlopig weer op afstand.

Bronnen: MeteoGroup, KNMI, EFFIS