Wereldwijde warmte en virtueel voorjaar

Vorig jaar was wereldwijd het warmste jaar ooit gemeten. Het kersverse record van 2014 werd verbeterd. Het nieuwe jaar houdt een nog extremer schema aan…

We hebben er regelmatig over geschreven. De extreme warmte van vorig jaar. Mede aangeblazen door de zeer krachtige El Nino, die bovenop het sterke signaal komt van stijgende broeikasgassen, waardoor de wereld sowieso al opwarmt. Tijdens een El Nino is in een langgerekte brede strook rond de evenaar het zeewater op de Stille Oceaan veel warmer dan normaal. Die warmte wordt deels afgegeven aan de lucht er boven. Waardoor El Nino altijd samen gaat met extra hoge temperaturen. Niet alleen in de tropen maar op veel uitgebreidere schaal. Overigens zorgden andere cyclische veranderingen van de watertemperatuur van oceanen, zoals de PDO cyclus, ook al voor extra veel warmteafgifte aan de atmosfeer.

La Nina

El Nino is inmiddels over het hoogtepunt heen. Vrijwel alle rekenmodellen verwachten dat we in de loop van dit jaar de tegenpool zien ontwikkelen: La Nina. Tijdens een La Nina periode is het oppervlaktewater in de Stille Oceaan juist duidelijk kouder dan normaal. Dat levert doorgaans ook een tempering op van de warmteafgifte van water naar lucht. Maar zover is het nog lang niet. Er moet nog heel wat gebeuren om de huidige warmte van El Nino weg te werken. Januari en februari 2016 zijn, mondiaal gezien, beiden recordwarm verlopen. Het is dan ook de verwachting dat het voorlopig nog extreem warm blijft mondiaal gezien. Deels door El Nino, deels ook door andere effecten. Waaronder bijvoorbeeld de zeer geringe oppervlakte aan zee-ijs in het Noordpoolgebied. 

Weinig ijs betekent nog meer warmte

De afgelopen winter was in vrijwel het hele Noordpoolgebied extreem warm. Of zeg maar gerust verbijsterend warm. Met regelmaat waren er gebieden te vinden die 10 en soms zelfs 15 graden warmer waren dan normaal. Ook Spitsbergen heeft een winter achter de rug die men daar absoluut nooit eerder heeft meegemaakt. Warmte in het Noordpoolgebied. Het lijkt altijd een kip-en-ei kwestie. Als het er zo veel warmer is dan normaal, groeit er uiteraard veel minder ijs aan. De afgelopen weken lag er vrijwel voortdurend record weinig ijs. Maar andersom, als er weinig ijs ligt, kan er veel meer warmte vanaf het zeewater ontsnappen aan de lucht erboven. Waardoor het dus relatief zacht blijft. Het Noordpoolgebied heeft de afgelopen maanden een enorme bijdrage geleverd aan de wereldwijde temperatuurafwijking. Dit blijkt duidelijk als we de afwijking van het noordelijk halfrond vergelijken met het zuidelijk halfrond.

Siberië

Momenteel is een groot deel van Siberië zeldzaam warm. Er komen afwijkingen voor van 10 graden en meer. Dat betekent uiteraard dat er heus wel vriest, maar veel minder hard dan gebruikelijk. Het signaal is zo sterk, dat het noordelijk halfrond als geheel momenteel twee volle graden warmer is dan de norm (1981-2010). Naast Siberië is een veel groter deel van Azië erg zacht. In een deel van Canada Noord Amerika is het nu wel kouder dan gebruikelijk.  Het zuidelijk halfrond is ‘slechts’ een halve graad warmer dan normaal. 

Europa en Nederland

Keren we terug naar onze eigen omgeving, dan moeten we (helaas) constateren dat wij maar weinig merken van die extreme warmte op het noordelijk halfrond. In het westen van Europa is het de afgelopen zeven dagen 1 tot 2 graden kouder dan normaal. Ook Noordwest Afrika deelt mee in het te koude weer. Een situatie die goed is te rijmen met het stromingspatroon uiteraard. West-Europa wordt geplaagd door een hardnekkige trog in de bovenlucht. De garantie voor wisselvallig en te koud weer. Dezelfde trog bevordert een zuidelijke stroming over het oosten van Europa en aangrenzend Azië, resulterend in warmer weer op bijvoorbeeld de Balkan, in Griekenland en in Turkije. 

Lente?

Op langere termijn zijn de weersverwachtingen erg onzeker. Er zijn aanwijzingen dat we de genoemde trog in de volgende maartweek kwijt raken. Maar dat zet de deur voor de lente nog niet meteen open. Tot midden volgende week blijft het vrijwel zeker kouder dan normaal. Later in de volgende week zien we het aantal zachtere oplossingen voor ons land toenemen. Er verschijnen zowaar eindelijk ook enkele berekeningen die de 15 graden grens in het vizier krijgen. Een minderheid, maar toch leuk om op z’n minst alvast te genieten van virtueel voorjaar op de weerkaarten.