Erop of eronder voor warmterecord winter

De laatste week van de meteorologische winter ziet er vrij koud uit. Daarmee wordt het erop of eronder voor het warmterecord voor de winter.

Nog een weekje en dan de zit de winter van dit jaar er meteorologisch gezien op. Het zal zeker niet de warmste week van deze winter worden (die hadden we in december), maar wel zien we de zon weer wat vaker en gaan de regensluizen even dicht. In de nachten kan het later deze week licht vriezen, overdag wordt het steeds een graad of 6 a 7. Staat er dan helemaal niets meer op het spel? Toch wel: deze week wordt bepaald of de winter de warmste ooit wordt.

Het was weer zo’n weekend. Een front zwabberde over Nederland en bracht regionaal flink wat regen. Af en toe, en dan vooral gistermiddag en aan het begin van de avond, haalde de wind flink uit en de temperaturen waren hoog voor de tijd van het jaar. Brabant en Limburg waren het warmst. Daar werd het bijna 13 graden. Lag het front zaterdag en zondagnacht vooral boven het midden van het land (waar uiteindelijk de meeste regen viel), gisteren schoof het tijdelijk zover naar het noorden op dat het hele land een poosje in de zachte lucht terechtkwam. Helemaal droog werd het daarbij overigens niet. Uit de grijze wolkendeken kwam nog steeds af en toe motregen omlaag.

Scherpe lijn
Gisteravond en de afgelopen nacht kwam het front weer naar het zuiden. Op de radar was een smalle, scherpe lijn te zien. Dat was de plaats waar de koudere en de zachte lucht bij elkaar kwamen. Er omheen viel dichte motregen, op de lijn zelf stortte het een minuut. Ook was er sprake van een duidelijke winddraaiing, van een sterke zuidwestenwind (kracht 5) naar een veel rustigere noordwestenwind. De temperatuur moest tijdens de winddraaiing rond 3 graden inleveren.

Intussen trekt de regen verder naar het zuiden. Later vanochtend al wordt het in het noorden droog, het zuiden van Limburg ziet de regen pas in de loop van de avond verdwijnen. Daar zien we de zon vandaag dan ook nog niet, in het noorden komt hij er vanmiddag al wel door en mogelijk ziet het midden van het land laat in de middag de zon nog even. De temperaturen dalen daarbij overal tot 6 of 7 graden, omdat de koudere lucht uiteindelijk heel het land verovert.

Koudere lucht
Op de weerkaarten trekt een hogedrukgebied de komende dagen van het zeegebied ten zuidwesten van IJsland naar het zuiden, om donderdag ten westen van de Britse eilanden aan te komen. Tegelijkertijd zijn boven Scandinavië vrijwel voortdurend lagedrukgebieden aanwezig. Tussen het hogedrukgebied en de lagedrukgebieden in waait op de Noorse Zee een noordelijke wind die, eenmaal boven de Noordzee aangekomen, naar het oosten afbuigt maar nog net wel koudere lucht tot boven onze omgeving weet te brengen. Vooral wat hogerop in de lucht merken we het verschil: daar gaan de temperaturen merkbaar omlaag. Op grondhoogte zijn de uitwerkingen minder groot omdat de door de zachte winter relatief warme Noordzee de koude lucht nog wat opwarmt.

Wat we er deze week van merken, is dat het weer geleidelijk opknapt. Zeker met het sombere weekend nog vers in het geheugen, zullen de meesten er blij mee zijn dat de zon straks vaak tevoorschijn komt. Helemaal stabiel is het eerst nog niet, want de combinatie van de koude lucht boven ons en de steeds sterker wordende februarizon maakt dat overdag wel gemakkelijk stapelwolken ontstaan die vooral morgen en woensdag ook tot buien uitgroeien. Daarbij is er kans op hagel, natte sneeuw en morgen lokaal ook onweer. Tussen die buien door zijn er dan felle opklaringen. De west- tot noordwestenwind is matig en het wordt 6 of 7 graden. Tegelijkertijd kan het in de nachten tijdens langdurige opklaringen op veel plaatsen enkele graden vriezen.

Rustig weekend
Donderdag en vrijdag, als het hogedrukgebied dat nu nog in de buurt van IJsland ligt, via België naar het oosten trekt, verdwijnen ook de buien van het toneel. Het lijkt er dan ook op dat deze week heel rustig en overwegend droog gaat eindigen. Ook het nieuwe weekend ziet er kalm uit. Een volgend lagedrukgebied lijkt dan ver ten zuiden van Nederland langs naar het oosten te trekken. Het ligt zo ver weg dat het er waarschijnlijk niet eens in slaagt om de bewolking, horend bij zijn storingen, tot boven Nederland te krijgen. Wel steekt een toenemende oostelijke tot noordoostelijke wind op die het voor het gevoel nog wat kouder maakt dan dat de thermometers op dat moment aangeven. In de nachten wordt ook overigens lichte vorst verwacht, overdag wordt het 6 of 7 graden.

Recordwarme winter of niet?
Met die temperaturen, die iets beneden normaal zijn voor deze tijd van het jaar, wordt het wel heel spannend of we het record van de warmste winter ooit nog gaan halen. Toen we de eerste wintermaand (december) afsloten met een illuster warmterecord (de gemiddelde temperatuur lag met 9,6 graden ongeveer 6 graden hoger dan normaal) en het zachte weer ook in januari eerst maar aanhield, leek het halen van een nieuw record (het oude staat met 6,6 graden op naam van de winter van 2007) een koud kunstje. Inmiddels hebben we echter toch ook het een en ander aan winters weer achter de rug en is de gemiddelde wintertemperatuur toch nog flink omlaag gegaan. De voorsprong op de recordwinter van 2007 bedraagt op dit moment nog 0,3 graden.

Erop of eronder
Destijds verliep ook de laatste winterweek zeer zacht met een gemiddelde temperatuur van maar liefst 8 graden. Voor de komende week wordt een veel lagere gemiddelde temperatuur verwacht, van (met vandaag erbij) nog geen 5 graden. Komt het inderdaad zo uit dan spant het erom of we het record gaan halen. Op basis van de huidige stand van zaken is de komende week een gemiddelde temperatuur van 4,9 graden nodig voor een evenaring van het oude record, een gemiddelde van 5,1 graden zou voldoende zijn voor een minieme verbreking ervan. Maar ook dan komt nog steeds 6,6 graden in de boeken, de waarde van 2007. Voor een gemiddelde temperatuur van 6,7 graden is de laatste dagen van deze winter een gemiddelde temperatuur van 6,1 graden nodig. Die lijken we al met al niet te gaan halen. Het wordt deze week dus erop of eronder voor het warmterecord.

Overigens berekent het KNMI in De Bilt de temperaturen op een iets andere manier, zodat officieel in de boeken een waarde van 6,5 graden is opgenomen. Zo bezien is de kans op een warmterecord dus toch ietsje groter dan de werkelijke cijfers laten zien. Maar ook dan hangt het eventuele nieuwe record voor de winter van dit jaar wel degelijk aan een zijden draad. Met dank aan Michael Schaap!

Bron: MeteoGroup, Michael Schaap.