Noordpoolwinter extreem zacht

De huidige winter is tot dusver recordwarm verlopen. Haast niet voor te stellen. Maar de afwijkingen rond de Noordpool zijn nog veel extremer.

De laatste wintermaand is alweer een week onderweg. Voor het Noordpoolgebied duurt de winter enkele maanden langer. Maar de tijd dat het zee-ijs kan aangroeien, loopt wel bijna op zijn eind. Meestal bereikt het zee-ijs begin maart zijn jaarlijkse maximum. Op dit moment is de oppervlakte van het zee-ijs record laag. 

Spitsbergen

Verloopt de winter bij ons recordzacht, op Spitsbergen weten de bewoners waarschijnlijk helemaal niet wat ze meemaken. Spitsbergen is op 78 graden Noorderbreedte, gelegen in de Barentszzee,  de meeste noordelijke bewoonde plek op aarde. De winters zijn er doorgaans bitterkoud. Zo is de gemiddelde januaritemperatuur er -13 graden! Maar in de afgelopen maand kwam de temperatuur niet lager dan -11,9 graden. Een volle graad warmer dan de gemiddelde maandtemperatuur. Nog extremer: de afwijking over de hele maand januari was ruim 11 graden ten opzichte van de norm. Nog veel extremer dan de zeldzaam grote afwijking van ruim 6 graden die wij afgelopen december in eigen land meemaakten.

Twee keer Frankrijk

Het zeer zachte weer heeft grote gevolgen voor de hoeveelheid ijs in het Noordpoolgebied. Meest opmerkelijk zijn de afwijkingen op de Barentszzee. Maar ook voor de Noordpool in z’n geheel is de actuele ijsbedekking opmerkelijk laag. Record laag zelfs sinds tenminste het jaar 1979. Sinds dat jaar kan men vrij nauwkeurig de hoeveelheid zee-ijs met behulp van satellietwaarnemingen bepalen. Er ligt momenteel 1,2 miljoen vierkante kilometer ijs minder dan normaal in deze tijd van het jaar. Dat komt overeen met twee maal de oppervlakte van Frankrijk.  

El Nino en AMOC

Het houdt veel wetenschappers druk bezig. Waarom is het op de Noordpool dit seizoen zo extreem zacht. Er is geen duidelijke link met het verschijnsel El Nino. Hoewel we dit keer met een zeer krachtige El Nino te maken hebben, reikt de invloed van deze tropische verstoring in zeewaterstromingen niet tot de Noordpool. AMOC dan? AMOC staat voor de warme golfstroom op de Atlantische Oceaan, die warm water vanuit de tropen inderdaad naar het hoge noorden transporteert. Feit is dan we kunnen zien, dat de AMOC beduidend warmer water dan normaal langs de Amerikaanse oostkust noordwaarts brengt. Maar waar blijft dat te warme water. Midden op de Atlantische Oceaan zien we immers ook een groot gebied met kouder water dan gemiddeld. Grote afwijkingen van de zeewatertemperatuur zien we verder net buiten de randen van het zee-ijs. Of dit water toch zijn herkomst heeft in de extra warme Golfstroom langs de Amerikaanse oostkust is onduidelijk.

Stormdepressies

Wat we wel zeker weten, is dat diepe depressies deze winter wel heel prominent aanwezig zijn op de Atlantische Oceaan. Ze leveren ons een zeer zachte en wisselvallige winter op. Maar dezelfde depressies zijn er ook al diverse malen in geslaagd, om relatief zeer zachte lucht het poolgebied binnen te blazen. Waarschijnlijk zijn deze depressies dit jaar de grootste boosdoener voor wat betreft de penibele situaties van het poolijs op dit moment. Anderzijds is het redelijk om te veronderstellen dat de depressieactiviteit dit seizoen versterkt wordt door het extra warme zeewater, dat we vooral langs de oostkust van Amerika terugvinden. In die zin is er dus misschien toch een relatie met de AMOC. 

Geen woorden maar daden!

Ook wereldwijd zijn de Oceanen momenteel uitzonderlijk warm. Dat blijkt vooral goed, als we de warmte inhoud bekijken tot op 2000 meter diepte. Die warmte inhoud zal er overigens voor zorgen, dat ook 2016 waarschijnlijk een recordwarm jaar wordt voor onze planeet. Dus grote kans dat de kersverse warmterecords van respectievelijk 2014 en 2015 later dit jaar alweer worden gebroken. En zo gaat de Global Warming op volle sterkte door. Hetgeen nog maar eens onderstreept, hoe ongelooflijk belangrijk het is om de recente akkoorden en woorden van Parijs om te zetten in daden. Krachtige daden. Krachtiger nog dan tot dusver overeengekomen!

Nog vier weken groeien

Statistisch gezien heeft het zee-ijs nog rond de vier weken de tijd om aan te groeien. Of dat voldoende is om toch nog redelijk aan te sterken voordat de lente en de zomer zich gaan aandienen? Het is te hopen. Want een beetje extra buffer heeft het Noordpoolijs tegenwoordig meer dan ooit nodig om de zomer enigszins uit te zitten en te zweten. Toch betekent het huidige laagterecord niet, dat we dus ook komende zomer een nieuw dieptepunt gaan halen. Veel zo niet alles hangt af van de luchtdrukverdeling, met name in de lente en de zomer. En daar valt nog niets over te zeggen. Overigens wijzen de prognoses voor de rest van februari wel op aanhoudend te zacht weer in het Poolgebied.