Extreme droogte in Ethiopië door El Niño

Het noordoosten van Ethiopië wordt al jarenlang geteisterd door droogte. Dit jaar is de droogte nog extremer door El Niño...

De gevolgen van de sterke El Niño worden steeds zichtbaarder en voelbaar. In het noordoosten van Afrika, in Centraal-Amerika en in het Caribisch gebied is tijdens het afgelopen half jaar niet of nauwelijks regen gevallen. Op veel plaatsen zijn oogsten mislukt, zijn waterbronnen opgedroogd en sterft het vee. Met name de situatie in het noordoosten van Ethiopië is alarmerend.

Klimaatverandering en El Niño

Het noordoosten van Ethiopië wordt al jaren door droogte geteisterd. Normaal zijn er in Ethiopië twee regentijden. De inter-tropische convergentiezone trekt in het voorjaar van zuid naar noord en in het najaar van noord naar zuid. De eerste regentijd wordt de kleine regentijd genoemd, Belg (februari tot juni). De tweede regentijd, Meher (juli tot oktober) levert normaliter meer regen op. Al tientallen jaren zien we dat de regentijden in Ethiopië steeds later beginnen en vroeger ophouden. Als er regen valt, valt het zo hard naar beneden dat pas gezaaide zaden wegspoelen. Tijdens de afgelopen veertig jaar is een sterke afname van de neerslag te zien en is het substantieel warmer geworden. De neerslagafname en de temperatuurstijging worden veroorzaakt door klimaatverandering. Sommige jaren verlopen vrijwel helemaal droog. Dit komt door El Niño. Een El Niño is een periode waarin warm water zich ter hoogte van de evenaar langs de kust en over een groot deel van de Stille Oceaan uitstrekt. El Niño doet zich onregelmatig, maar gemiddeld om de drie tot zeven jaar voor. De gevolgen van een El Niño voor het weer zijn tot in de wijde omtrek groot. Tijdens El Niño waaien hete winden van de Pacific over het oosten van Afrika. Door het oplopen van de temperatuur verdampt de regen en wordt het nog droger. De El Niño van 1982/1983 en de el Niño van 1997/1998 stierven er miljoenen mensen van de honger. Op dit moment verkeert het noordoosten van Ethiopië weer in noodtoestand. Door de extreme droogte in combinatie met lokale conflicten hebben volgens de UN op dit moment 8,2 miljoen mensen in Ethiopië honger.

Na-ijleffect El Niño

Hoewel El Niño na de jaarwisseling afneemt, blijft de invloed van deze zeestroming ook volgend jaar voelbaar. Verwacht wordt dat de volgende regentijd, de kleine regentijd in het voorjaar, Belg, opnieuw tegen zal vallen en droogteperiode nog langer wordt. Als dat het geval is, wordt de droogte van 2015/2016 de ergste in de geschiedenis van Noordoost-Ethiopië. De komende maanden zal het aantal mensen dat voedselhulp nodig heeft verder toenemen tot mogelijk tot 15 miljoen volgend jaar als de internationale gemeenschap niet ingrijpt. Veel Ethiopiërs zullen niet wachten tot de volgende regentijd en vluchten naar betere gebieden (o.a. naar Europa). Het aantal klimaatvluchtelingen uit het oosten van Afrika zal de komende maanden toenemen.  Overigens wordt er in het zuiden van Ethiopië de komende maanden (ook door toedoen van El Niño) juist te veel regen verwacht, waarschijnlijk leidend tot overstromingen waardoor ook hier de oogsten zullen tegenvallen.

Noodhulp komt op gang

Inmiddels verleent de Ethiopische overheid noodhulp. Ook vanuit Nederland is hulp onderweg. Elf Nederlandse hulporganisaties, waaronder Cordaid, verenigd in de Dutch Relief Alliance (DRA) zijn deze week de Ethiopië Joint Response gestart. Daarmee willen zij in zes maanden tijd 392.000 mensen helpen op het gebied van voedselzekerheid door voedsel te verstrekken en vee en droogte-resistente zaden aan te leveren. Ondervoede kinderen worden behandeld en er wordt geïnvesteerd in het trainen van gezondheidswerkers en voorlichters. Daarnaast is er specifieke aandacht voor het creëren van nieuwe waterbronnen en het repareren van beschadigde waterbronnen. De hulp zal zich focussen op de meest kwetsbare mensen, zoals kinderen, (zwangere) vrouwen, mensen met een handicap en ouderen. De Nederlandse overheid maakt ruim €8.6 miljoen vrij voor de Ethiopië Joint Response, die is afgestemd op de door de Ethiopische overheid aangegeven prioriteiten.

Bronnen:  MeteoGroup, FEWS NET (Famine Early Warning Systems Network),  Al Jazeera, Cordaid.