De zomer van de verschillen

De Limburgse zomer was dit jaar wel heel erg anders dan de Groningse of Noord-Hollandse zomer. Trend of toeval?

De zomer van de verschillen

Het maakte deze zomer veel uit of je in Limburg woont, of bijvoorbeeld in het westen of noorden van het land. Zeker wat betreft temperatuur en al helemaal wat betreft tropische dagen.

Zuidwestenwind

Het is de zomer met een steeds terugkerend patroon. Geholpen door een bovennormale depressieactiviteit op de Atlantische Oceaan, hadden we in onze omgeving geregeld te maken met een zuidelijke of zuidwestelijke stroming. De verhoogde depressieactiviteit is overigens geen toeval, maar heeft waarschijnlijk te maken met vrij grote temperatuurafwijkingen van het zeewater op de Atlantische Oceaan. Waarbij het te vroeg is om er over te speculeren, in hoeverre dit toevallig dit seizoen een rol speelt, of dat er mogelijkerwijs een structurele verandering gaande is op de Oceaan.

Warme golfstroom

Er zijn immers studies die er op wijzen dat door het smelten van steeds meer landijs op noordelijke breedten, met name van Groenland, de warme golfstroom zou verzwakken of zelfs echt zou kunnen stagneren. De golfstroom voert tropisch warm zeewater vanuit onder meer het Caribische gebied noordwaarts, richting het poolgebied. Een deel van dat warmere water stroomt uiteindelijk zelfs richting Noorse zee en Noordzee. Als het water in het Poolgebied minder zout wordt, door het smelten van landijs, zou het water ook moeilijker wegzinken naar de bodem. Waardoor de golfstroom zou kunnen verzwakken. Of dit nu al een rol speelt, is dus nog onzeker.

Eurozomer

We zagen deze zomer dus elke keer opnieuw grote lagedrukgebieden op de Oceaan. Samen met hogedrukgebieden die zich vanaf de Golf van Biskaje geregeld konden uitbreiden naar de Alpen en Centraal Europa, stond de deur voor transport van hete lucht vaak wagenwijd open. Een langgerekte zuid- tot zuidwestelijke stroming bracht hete lucht vanuit Afrika allereerst naar Spanje. Spanje had inderdaad een zinderend hete zomer. Maar daar bleef het niet bij. Keer op keer stroomde de hete lucht verder naar het noorden en noordoosten. Daardoor kregen de Alpen bijvoorbeeld een historisch hete zomer. In zowel Oostenrijk, Zwitserland, het noorden van Italië als delen van Duitsland noteerden veel warmte- en hitterecords. Voor een flink deel van Europa was het een lange en hete zomer. Een echte Eurozomer.

Nederland

In elk van de drie zomermaanden slaagde de Europese hitte er een aantal keren in, om ook Nederland te bereiken. Maar in vergelijking met de landen in Centraal Europa, was de zomer hier landelijk bezien tamelijk normaal wat betreft temperatuur. Net iets te warm met een afwijking in de Bilt van om en nabij de halve graad. Niets bijzonders dus. Maar als we inzoomen op de Nederlandse kaart, zien we toch opmerkelijke verschillen. Zeker als we kijken naar het aantal tropische dagen.

Tropische dagen

Natuurlijk, het zuiden heeft vrijwel elke zomer meer tropische dagen dan het noorden. Maar dit jaar waren de verschillen wel erg groot.  Zo telde men op vliegveld Eelde ‘maar’ 4 tropische dage. Normaal zijn dat er 5, op basis van de klimatologie van 1981 tot en met 2010. Maar kijk dan eens naar Arcen, in het noorden van Limburg. Daar komt men op maar liefst 14 tropische dagen tegen een normaal van 8. Hierbij gaan we tellen we aanstaande zondag mee, want dan wordt het daar opnieuw tropisch heet. Het ECMWF komt met 31 graden, maar 32 of zelfs 33 zou even goed haalbaar kunnen zijn. In Den Helder kwam het tot 1 tropische dag. Nog altijd meer dan het gemiddelde voor deze plaats. De Bilt komt op 5 dagen met 30 graden of meer. Net 1 meer dan gebruikelijk.

Zomerse dagen

Vanzelfsprekend zien we ook wat betreft het aantal zomerse dagen grote verschillen. Landelijk bezien zien we meer zomerse dagen dan normaal. In L:imburg is het verschil ronduit groot, met in Arcen 39 zomerse dagen. De laatste 3 dagen van deze maand zijn erbij opgeteld, ervan uitgaande dat het nog drie maal zomers warm wordt. Maandag is wat dat betreft enigszins onzeker omdat het de vraag is wat de onweersbuien precies gaan doen aan het eind van het weekend. In het noorden zoals gebruikelijk minder zomerse dagen. En tegelijkertijd de constatering, dat het aantal zomerse dagen daar precies  normaal is.

Onweersbuien

En dat brengt ons bij een andere karaktertrek van deze zomer. Iedere keer als de eurohitte weer werd verdreven door oprukkende koele lucht vanuit het westen, was daar het risico voor fikse onweersbuien. Meest opmerkelijk wellicht was de tornado van afgelopen maandag die over Wieringerwerf raasde. Toch was het aantal zware onweersbuien deze zomer niet groter dan normaal. In veel gevallen kwamen we er goed van af. Zeker vergeleken met bijvoorbeeld Duitsland waar zware hagel en op tenminste 4 dagen tornado’s fikse schade hebben aangericht. Maar aan het eind van het weekend is er opnieuw kans op zware onweersbuien. Het zwaartepunt lijkt te gaan vallen in de nacht van zondag op maandag. De hete lucht wordt dan op overtuigende manier het land uitgewerkt. Waarna we volgende week overstappen op een ronduit koel weertype, gedomineerd door noordwestenwinden.

Bow-echo

En zo komen we nog even terug bij gisteren. Ook toen gaf de warme lucht zich niet zonder donderslag of windstoot gewonnen.  Voor de tweede keer in de week was het vooral raak in het noordwesten van Nederland. In de buienlijn die was ontstaan voor het koufront uit, ontstond een zogenaamde ‘bow-echo’. Een duidelijk naar voren uitgebogen stuk in de onweerslijn. Dit is altijd een teken van extra activiteit in dit stuk van de lijn. Sterke outflow genereert de versnelling in de lijn waardoor de boog ontstaat. Het is voor weerkundigen altijd een signaal om alert op te zijn. Het resulteerde in IJmuiden tijdens de passage van de lijn in een windstoot van 102 km/uur. Het meest actieve deel trok noord van IJmuiden langs. Mogelijk zijn er plekken waar het nog harder heeft gewaaid. Ook Wieringerwerf, waar  maandag dus de tornado rond raasde, kreeg de bow-echo vol over zich heen.