Alaska in vuur en vlam

Enorme bosbranden trekken brede sporen van verwoesting in de bossen van Alaska. Ook andere natuurgebieden op het Amerikaanse continent worden in de as gelegd.

Bosbranden Alaska

De bosbranden in California zijn al jaren in het nieuws. Niet onterecht want inderdaad heeft men daar nog steeds te kampen met hitte, droogte en bosbranden. Toch verbleken de bosbranden van California met die van Alaska.

Zorgwekkend

Het lijkt een patroon te worden. De bosbranden in het westen van de Verenigde Staten. Dit jaar is alleen in Alaska al een gebied van 500 vierkante kilometer in rook opgegaan. Daarmee stevent Alaska af op een nieuw record. In het jaar 2004 werd ruim 650 km2 in de as gelegd. Overigens zijn bosbranden in het westen van de VS van alle tijden. Maar de afgelopen jaren is het dus ronduit zorgwekkend te noemen. Het gaat om enorme oppervlakten. Jaar in jaar uit.

Weer, zeewatertemperatuur en PDO

Natuurlijk heeft de voortdurende hitte en droogte te maken met het weer. Langs en over de westkust van de VS zien we dit jaar vaak hogedrukgebieden. Die worden in verband gebracht met het uitzonderlijk warme zeewater ten westen van het Amerikaanse continent. Op de kaart met de afwijking van de normaal voor wat betreft zeewatertemperatuur zien we dit enorme roodbruin gekleurde gebied duidelijk terug. Ook rond Alaska is het zeewater in het algemeen warmer dan normaal.  Dit warme water ten westen van Amerika wordt in verband gebracht met de zogeheten PDO cyclus. Of in volledige termen: de Pacific Decadal Oscilation. Het woordje ‘decadal’ slaat op de duur van deze cyclus. Die duurt in het algemeen zeker een decade (periode van tien jaar). De PDO kent twee fasen. Positief (warm zeewater voor de westkust) en negatief. Maar de afwijking en de grootte van het gebied met te warm zeewater is nu toch wel zeer opvallend te noemen. Op een of andere manier speelt er meer dan alleen een positieve PDO-fase. Wetenschappers hebben nog geen eenduidige verklaring.

Permafrost

De bosbranden in Alaska zijn dit jaar dus extreem. Het is zelfs zo, dat ruim 80% van al het verbrande bos in Amerika dit jaar op rekening komt van Alaska. De verwachtingen voor de rest van augustus zijn ongunstig. Het risico op aanhoudende branden is groot. Het heeft uiteraard een enorme impact op het landschap en de ecosystemen. Maar er gebeurt meer. Zeker in de noordelijke helft van Alaska is de bodem waarop de bossen groeien bijzonder. Op al dan niet grotere diepte bevindt zich permafrost. Permanent bevroren bodem. De hitte van de bosbranden dringt door in de toplaag van de bodem. En kan het ontdooien van permafrost versnellen. Dat is een slechte zaak, want bij het smelten van permafrost komt onder meer methaan vrij. Een zeer sterk broeikasgas.

Canada en California

Ook Canada heeft nog steeds te kampen met grote bosbranden. Vooral in het westen en noorden zijn nog veel vuurhaarden actief. Bestrijden is een moeilijke zaak. Het gaat om veel branden en afgelegen gebieden. In totaal is de oppervlakte verbrande bossen in Canada opgelopen tot rond de 1000 vierkante kilometer. Dat komt in de buurt van de oppervlakte van de provincie Utrecht. Verder zijn de natuurbranden in California ook nog dagelijks in het nieuws. In het noorden van deze door hitte en droogte geplaagde staat moesten duizenden mensen hun huizen verlaten.

Zwart ijs

In Groenland geen bosbranden. Sterker nog, er zijn daar geen bossen. Bomen kunnen in het keiharde doorgaans zeer koude poolklimaat niet overleven. Toch veroorzaken bosbranden er serieuze problemen. Indirect. Want de enorme rook- en aswolken van de Amerikaanse en Canadese branden worden met een zuidwestenwind deels naar Groenland geblazen.  Het roet kan neerslaan op de toch al zo kwetsbare Groenlandse ijskap. En dat gebeurt dus ook. Het albedo (het reflecterend vermogen) van de ijskap verandert. Het ijs wordt zwarter en absorbeert dus meer zonnewarmte. Waardoor het smeltproces kan versnellen. Na een zeer warme fase in juli dit jaar in Groenland, met snelle smelt, is de situatie in augustus redelijk gestabiliseerd. De afgelopen dagen is het smelten van de ijskap zelfs vrijwel helemaal stil gevallen. Vroeger dan normaal. Maar de zomer is er nog niet voorbij en met veel zon en relatief hoge temperaturen kan het smelten komend weekend weer op gang komen.