Deze week: Hitte maar geen hittegolf

Vier tropische dagen en toch geen hittegolf. En is er een verband tussen de tropische hitte en de straalstroom?

De zomer is helemaal terug. Op sommige plaatsen kan het tot 3 of mogelijk zelfs tot 4 tropische dagen komen binnen anderhalve week tijd. Toch is de kans op een hittegolf minimaal.

Straalstroom

Wat we momenteel zien is in feite niet veel anders dan eerder deze zomer. De straalstroom ligt opvallend zuidelijk voor hartje zomer. Dit was ruim 1 week geleden eigenlijk ook de reden dat de zware zomerstorm kon toeslaan. Maar een laaggelegen straalstroom kan wel degelijk ook samengaan met warm zomerweer. Dat zullen we de komende week zien. Tegelijkertijd blijft een lange periode met stabiel en warm zomerweer uit.  Op de stromingskaart van morgen zien we de zone met maximale gradiënt (het grootste verval in de hoogte van het 500 hPa-vlak) duidelijk terug. Deze zone valt samen met de straalstroom op nog grotere hoogte. Maar ook op het 500 hPa-vlak (gemiddeld op ruim 5 kilometer hoogte) waait het hard in deze zone. De straalstroom loopt morgen vanaf New Foundland langs de 45e breedtegraad naar het oosten, richting La Coruna in het noordwesten van Spanje. Om vanaf daar sterk af te buigen naar het noorden. Samen met een rug van hogedruk vanaf Marokko, via de Alpen richting Polen zet dit de deur wagenwijd open voor warme lucht vanuit het zuiden.

Zeewatertemperaturen

Mogelijk ligt de straalstroom de laatste tijd zo zuidelijk, omdat we al geruime tijd een opmerkelijke afwijking zien in het patroon van zeewatertemperaturen op de Atlantische Oceaan. We zien midden op de Oceaan een langgerekt gebied met te koud water. De afwijkingen lopen op tot plaatselijk zelfs 3 graden. Aan de Amerikaanse oostkust en vooral verder naar het oosten, in een groot gebied ten noordwesten van de Canarische Eilanden, is het water tenminste 2 graden te warm. Deze afwijkingen samen veroorzaken een grotere temperatuurgradiënt. En daarmee mogelijk een sterkere west-oost gerichte stroming in de atmosfeer. Het vreemde patroon in de zeewatertemperatuur hangt mogelijk samen met het verleggen van de warme golfstroom, die normaliter vanaf de Cariben, langs de Amerikaanse oostkust doorloopt richting Groenland en IJsland.

Maandag tropische dag nummer  1

Morgen belooft dus een warme en op veel plekken zelfs tropische dag te worden. Volgens de berekeningen van het ECMWF zou De Bilt ook net de grens van 30 kunnen halen. Ten westen van Ierland ligt een diepe en omvangrijke depressie. Het bijbehorende koufront zal de warmte dinsdag verdrijven. Maar reeds in de loop van maandag ruimt de wind van zuid naar zuidwest, en langs de kust mogelijk naar west. Dit heeft te maken met een zwakke vore met daarin ingebed een klein laagje nabij Calais. Het passeren van de vore zal niet vergezeld gaan van onweer. De atmosfeer is nog niet onstabiel genoeg. In de nacht naar dinsdag en dinsdagochtend gebeurt dat wel, zeker in de oostelijke provincies. Het koufront duwt de warme en onstabiele lucht vervolgens naar Duitsland weg.

Donderdag en vrijdag, nummer 2 en zelfs 3?

Later in de week herhaalt het patroon zich. De straalstroom ligt nog even zuidelijk, en  buigt voor het Europese vasteland op vrijdag scherp af naar het noorden. Een verschil is de zuidelijker gelegen kern van lagedruk. Daardoor kan de zuidwestenwind op hoogte beduidend sterker worden. De kans op flinke onweersbuien is veel groter. Toch wordt het eerst nog erg warm. In Limburg zou zelfs de donderdag al net tropisch kunnen uitpakken. Vrijdag lukt dat bijna overal, en haalt Limburg wellicht zelfs de 35 graden. In de avond komen onweersbuien, mogelijk zware onweersbuien, opzetten.

Dinsdag, nummer 4?

En dan lijkt het patroon zich misschien nog een maal te herhalen. In de operationele run van het ECMWF zien we weer de laaggelegen straalstroom met de bekende bocht naar het noorden. Maar er is een verschil. Over Groenland en IJsland ligt een groot sturend lagedrukgebied. Dat zagen we bij de eerdere situaties niet. Dit patroon zou er voor kunnen zorgen dat er beduidend meer kou zuidwaarts gaat afstromen. Waardoor wij wellicht (tijdelijk?) in een koelere en wisselvalligere fase van augustus zouden kunnen belanden. Hoe dan ook, de hoofdrun berekent voor dinsdag toch nog een keer tropische waarden in ons land.

Pluim en clusters

Het is vaak veelzeggend om met name voor deze langere termijn ook goed te kijken naar de pluim (gebaseerd op in dit geval het ECMWF model). We halen de temperatuur op het 850 hPa vlak er even uit. We zien de warmtepiek van maandag en vrijdag heel duidelijk terug. Die van volgende week dinsdag is minder duidelijk. De spreiding is groot. Het is min of meer fifty-fifty. Overigens zien we dat het Amerikaanse model wel mee gaat in de derde thermische piek. En later zelfs nog een vierde! Maar wat we ook zien in de pluim, is dat na de mogelijke derde piek (dinsdag) steeds meer lijntjes het lager op zoeken. Tenslotte kunnen we ook nog groepen van berekende weerkaarten bekijken (clusters), voor volgende week dinsdag. Per groep is het aantal members weergegeven, alsmede de letters ‘O ‘ voor operationele run, en de ‘C ‘voor de controlerun. Helemaal linksboven staat de operationele run. Van de vijf groepen zijn de tweede groep (rechtsboven) en de vierde groep duidelijk koeler. Het gaat opgeteld om 21 members op een totaal van 51.

Hitte maar geen hittegolf

Het is redelijk om er vanuit te gaan dat, na de afkoelende onweersbuien van vrijdag op zaterdag, de warmte zich in de volgende week toch nog een keer probeert te herstellen. De zomer is dus nog lang niet voorbij. De kans op enkele tropische dagen is groot, de kans op een heuse hittegolf minimaal.