Spaanse Pluim

Vandaag begint volgens de kalander de zomer. De astronomische zomer. Maar het weer houdt zich daar (nog...) niet aan.

Vandaag begint de astronomische zomer. Maar het weer trekt zich daar weinig van aan. De komende dagen is het koel en wisselvallig. Toch neemt de kans op zomers warm weer wel toe in de komende weken.

Op de weerkaarten zagen we tot dusver opvallend vaak hogedrukgebieden die zich ophielden in de buurt van de Azoren met geregeld uitlopers naar het noorden. Vaker dan gebruikelijk hadden wij te maken met een noordwestelijke wind. En dat staat nu eenmaal garant voor koel weer in de lente en de zomer. Het lijkt er op, dat dit hardnekkige patroon nu geleidelijk op de schop gaat. Steeds vaker zien we in de berekeningen voor de lange termijn ronddolende lagedrukgebieden op de Oceaan. Vaak in het zeegebied tussen Ierland, Schotland en IJsland, maar soms ook zuidelijker.

Droogte

Verder beleeft Spanje tot dusver een warme en droge voorzomer. Het is er al enkele keren lokaal 40 graden geweest. Mede doordat het er al tijden erg droog is. Die hardnekkige droogte verhoogt de kans op extreem hoge temperaturen. Immers, de zonne-energie die overdag binnenkomt, zal in een zeer droge tijd niet worden gebruikt voor verdamping vanuit het gewas of vanaf de toplaag van de bodem. En dus kan in zulke droge omstandigheden alle zonne-energie worden aangewend voor de verwarming van de lucht.

April 2007

Ook in Nederland kennen we de situaties waarbij het tijdens aanhoudende droogte beduidend heter wordt dan gedacht. Zeer opmerkelijk waren de uitzonderlijk hoge temperaturen in april 2007. Toen werd het halverwege de maand bijna 30 graden. Zelfs De Bilt kwam op de 15-de van die historische maand tot bijna 29 graden. De extreme temperaturen konden worden gerealiseerd in een zeer zonnige en droge tijd. Sterker nog, in de maand april viel toen vrijwel geen druppel regen.   

Hoogvlakte

Maar nu terug naar Spanje. In dit land zijn tropische temperaturen in de zomer meer regel dan uitzondering. Ook in hoger gelegen gebieden in het binnenland kan de ongenadig brandende zomerzon de temperaturen sterk opdrijven. Madrid, de hoofdstad, ligt op een uitgestrekte hoogvlakte tussen de 500 en 760 meter hoog. De hoogvlakte wordt omgeven door hogere bergen. Verder vinden we in het noorden onder meer de Pyreneeën in het grensgebied met Frankrijk. Het resultaat is, dat temperaturen van 30 graden of meer haalbaar zijn op een hoogte boven de 500 of zelfs 700 meter. Als deze hete lucht aan de wandel gaat en boven lager terrein komt, zal de lucht nog verder kunnen aanwarmen.

Spaanse pluim

In de meteorologie is de zogenaamde Spaanse Pluim een berucht verschijnsel. Het doet zich voor als de zeer hete lucht vanaf het Spaanse hoogland op transport gaat en met een zuidelijke stroming op weg gaat naar Frankrijk en de Benelux. Het zijn de situaties waarbij in ons land de hoogst haalbare temperaturen mogelijk zijn. Van 35 graden of meer. Maar alle puzzelstukjes moeten we precies op hun plaats vallen om dit soort onaangenaam hoge temperaturen in een Spaanse pluim naar Nederland te krijgen. Op dit moment is er nog absoluut geen sprake van een situatie die op een Spaanse pluim lijkt. Maar zoals gezegd, op een termijn van meer dan 1 week vooruit verandert het luchtdrukpatroon. Met lagedrukgebieden op de Oceaan wordt de stroming meer zuidwest, terwijl de hitte in Spanje zich verder kan opbouwen. In zo een situatie is het dan wachten op het moment, dat er, bijvoorbeeld voor een naderend front uit, een langgerekte zuidelijke stroming op gang komt. Vanaf Spanje rechtstreeks naar Nederland.

1 juli

Als we kijken naar de berekeningen van het ECMWF van 1 juli, zien we inderdaad iets dat een Spaanse pluim kan opleveren. In het kaartje zien we de hoogtelijnen (luchtdruklijnen) op het drukvlak van 850 hPa. Overeenkomend met circa 1500 meter. En tevens de temperaturen op die hoogte. Heel duidelijk is het rode gebied zichtbaar met temperatuur boven de 20 en zelfs boven de 25 graden. Om de maximumtemperatuur aan de grond te schatten, kun je bij deze 850-hPa temperatuur minstens 15 graden optellen. Als zo een kaart letterlijk uitkomt, zal het in ieder geval in de zuidelijke helft van Frankrijk snoeiheet worden: 35 tot 40 graden. Zou de stroming nog iets meer zuid in plaats van zuidwest worden, dan komt de hitte ook echt onze kant op. Maar nogmaals, alle puzzelstukjes moeten exact op hun plaats vallen.

Onweer

Want dit zijn ook de situaties waarbij er vaak zeer onstabiele situaties ontstaan. Wat in Spanje in de hete lucht niet lukt, door gebrek aan vocht, lukt dat in Frankrijk en de Benelux wel: onweersbuien. Twee jaar geleden was dit de reden waarom de verwachtte maximumtemperaturen in ons land, tot circa 38 graden (!!), niet werden gehaald. Een groot nachtelijk onweerscomplex trok van Frankrijk naar ons land. De resterende bewolking hiervan drukte de temperatuur. De verwachtte extreme hitte bleef uit.

Pluim

In de pluim zien we op langere termijn inderdaad wat meer berekeningen verschijnen met tropische temperaturen. Zeker als we bedenken, dat we circa 2 graden bij de pluimtemperaturen mogen optellen. Omdat de maximumtemperatuur niet valt om 2 uur ’s middags (12 UTC), maar zo rond half 5 of 5 uur. Tegelijkertijd moeten we nuchter blijven. Voorlopig is de kans op zomerse warmte, laat staan tropische hitte, gewoon nog erg klein. Maar we gaan de ontwikkelingen van een eventuele Spaanse Pluim wel in de gaten houden.