De droogte heeft invloed op de bijenzwermen

Het droge voorjaar zorgt er waarschijnlijk voor dat de ontwikkeling van bijenvolken in nattere gebieden tot wel twee weken voor ligt op de rest van het land.

Op de website Wageningenzoemt.nl wordt dit jaar voor het eerst bijgehouden waar en wanneer bijenzwermen gezien worden. Tot nu toe komt onverwacht 70 procent van de zwermwaarnemingen uit het rivierengebied en de veenweidegebieden in het westen van het land. Het droge voorjaar zorgt er waarschijnlijk voor dat de ontwikkeling van bijenvolken in de van nature nattere gebieden tot wel twee weken voor ligt op de ontwikkeling in de rest van het land.

De ontwikkeling van bijenvolken is afhankelijk van de hoeveelheid voedsel (nectar) dat beschikbaar is in de directe omgeving van de bijen. De beschikbaarheid van nectarbronnen is onder meer afhankelijk van het weer. De wilg is bijvoorbeeld een van de eerste belangrijke nectarbronnen voor bijenvolken die beschikbaar komt. Aangezien wilgen vooral voorkomen in de gebieden die vochtig zijn verwacht je daar ook de snelste ontwikkeling van bijenvolken in het voorjaar.

Lage nectarproductie
Dit jaar lijken de regionale verschillen in de ontwikkeling van bijenvolken extra groot. De volken die in vochtige gebieden staan zijn tot twee keer zo groot als de volken op zand- en kleigronden. De ontwikkeling lijkt tot wel twee weken achter te liggen in de drogere gebieden. Bijenexperts vermoeden dat dit grote verschil veroorzaakt wordt door de droge omstandigheden dit voorjaar.

Droog en zon
Maart, april en nu ook mei zijn relatief droog geweest. Het neerslagtekort is inmiddels al opgelopen tot zo’n 90 millimeter. Daarmee komen we al vrij dicht in de buurt bij de 5% droogste jaren ooit gemeten. Afgelopen maanden was het ook nog eens vrij zonnig. Maart bracht 158 zonuren tegenover 125 normaal, terwijl er minder neerslag is gevallen (59mm tegenover 68mm normaal). April verliep zeer zonnig met 242 uren zon tegenover 178 uren normaal. Toen viel gemiddeld zelfs twee keer zo weinig neerslag in vergelijking met de langjarig gemiddelden (22 mm tegenover 44 mm). De laatste maand van de meteorologische lente, de huidige meimaand, zet deze trend niet geheel voort. Het was juist iets frisser en zodra we de balans opmaken aan het einde van deze maand, dan zien we dat het aantal zonuren waarschijnlijk rond normaal ligt. Er is wel opnieuw iets minder neerslag gevallen dan dat we zouden mogen verwachten in deze tijd van het jaar. De droogte van de afgelopen maanden heeft mogelijk negatief doorgewerkt op de nectarproductie.

Bijenzwermen
Bijenvolken vermeerderen zich door een zwerm te vormen. Een deel van het volk vormt een nieuwe groep en gaat samen op zoek naar een nieuwe woonplaats. In hun zoektocht hebben ze soms een tussenstop en is er een grote zwerm bijen te zien in een struik of aan een boom. Deze zwermen kunnen vooral in deze tijd van het jaar worden waargenomen.  Als de groei van bijenvolken achterblijft, schuift het moment waarop bijenvolken gaan zwermen ook naar achteren.

Waarnemingen
Wanneer mensen bijenzwermen waarnemen, dan kunnen ze dat doorgeven via de website: www.wageningenzoemt.nl . Dit jaar is er iets opvallends aan de hand. Van de bijna 100 waarnemingen tot nu toe ligt zo’n 70 procent in het rivieren- en veenweidegebied. Tot nu toe is 40 procent van de waarnemingen afkomstig uit Gelderland, 16 procent uit Zuid-Holland en 12 procent uit Noord-Holland. Vanuit Noord-Brabant is nog maar 5 procent afkomstig terwijl daar ook heel veel bijenvolken te vinden zijn.

Langer in bloei
Bijen hebben dit jaar wel langer de tijd om de beschikbare nectarbronnen te benutten. De maand mei is vrij koel verlopen en door de lagere maximumtemperaturen blijven de bloemen langer bloeien. Soorten als brem, meidoorn en witte paardenkastanje hebben uitbundig en lang gebloeid. De bijen vinden dan wel per bloem minder nectar, dus ze moeten dan meer bloemen bezoeken om dezelfde hoeveelheid nectar te krijgen. Dat betekent dat bijen grotere afstanden moeten afleggen.

Wageningen Zoemt
Aanstaande zaterdag 30 mei vindt in de binnenstad van Wageningen een Bijenfestival plaats ‘Wageningen Zoemt’. Tijdens het Bijenfestival leer je hoe je minimaal 10 duizend bijen kunt ondersteunen in hun battle om te overleven en in het bestuiven van wilde planten, fruitbomen en landbouwgewassen. In korte inspirerende presentaties leer je van alles over de bij en hoe particulieren, gemeenten, boeren en bedrijven bijen succesvol helpen. Er zijn uiteenlopende kijk-, doe-, speur- en proefactiviteiten voor jong en oud op de informatiemarkt in het Torckpark. Om het leven en de strijd van de bij maximaal te ervaren wordt voor het eerst de nationale Bijenbattle gespeeld, een wereldwijde primeur. Deelnemers kunnen zich individueel of per team via deze pagina aanmelden.

Bron: Arnold van Vliet, De Natuurkalender, Wageningen University, Tjeerd Blacquiere, Bijen@WUR, Wageningen UR en Frank Moens, Nederlandse Bijenhouders Vereniging, MeteoGroup, www.zootels.nl