Terugblik meteorologische winter 2014-2015, deel 1

Er was genoeg te schrijven over de weerkundige winter van 2014-2015. Hierbij een eerste overzicht (tot medio januari). Zondag deel 2.

 

Zondag 1 maart begint voor ons de lente. De meteorologische winter van 2014-2015 laten we hiermee achter ons. De maanden december 2014, januari 2015 en februari 2015 waren wisselvallig met zowel winderige als winterse perioden, maar een vorstperiode (lees: schaatsijs) ontbrak. Een terugblik in twee delen. Zondag deel 2.

Waterkoud begin van de winter
De meteorologische winter begon, 1 december 2014, met waterkoud en grijs weer. Met een matige noordoosten- tot oostenwind werd het op 1 december 2014 maximaal 1-3 graden, maar in het noordoosten kouder. Op het officiële weerstation Nieuw-Beerta, Noordoost-Groningen, werd het maximaal +0,2 graad. De dag erna bleef het grijs en zou het in Noordoost-Groningen koud blijven. Nieuw-Beerta noteerde op een haar na nog geen ijsdag: 0,0 graden was het maximum... Woensdag 3 december stroomde met een matige oostelijke tot noordoostelijke wind koudere lucht binnen. In het oosten en noordoosten werd op veel plekken toen wel een ijsdag opgetekend; Twenthe was met maximaal -2,4 graden het koudst. In het westen kwam de koude lucht overigens later op de dag. Daar werden dan ook positieve maximumtemperaturen opgetekend (Den Helder 4,3 graden) en datzelfde gold voor landelijk weerstation De Bilt: 1,0 graad was het maximum daar, terwijl het ook daar bijvoorbeeld om 12 uur al -1,4 graad was..... De vorst zou vervolgens niet doorzetten, maar (heel) zachte lucht evenmin.

De wind draaide op Sinterklaas naar het zuidwesten. Dit betekende in de nacht naar 5 december al geen vorst meer en overdag steeg de temperatuur naar 4 tot 8 graden. Vooral in het westen en zuidwesten viel lichte regen. In Hoek van Holland 4 mm. Op 6 december waren er weersverschillen. In Eelde werd in de ochtend zowaar nog 1,6 graden vorst gerapporteerd, Nieuw Beerta had een minimum van -0,1 graad. Elders in het land geen vorst. Na het grijze weer kwam de zon er op grote schaal eindelijk weer aan te pas; we zagen zonnige perioden. Echter, in het oosten lukte het nog niet met de opklaringen. Daar bleef het grijs en regionaal begon de dag er mistig, datzelfde gold trouwens ook voor delen van het zuiden. Verder vielen in het westen, noorden en Flevoland een paar priegelbuien. De maximumtemperaturen liepen uiteen van 5,8 graden in de grijze regio's in het oosten (Enschede, Hupsel) tot 10,0 graden in Hoek van Holland.

En opeens kwam er nog een koude nacht op de proppen, de nacht naar 7 december namelijk kwam het vooral in een strook van zuidwest naar noordoost tot vorst. Zo werd het in De Bilt -2,8 graden. In de ochtend was er fraai ochtendrood, gevolgd door veel bewolking en eerst vooral in het noorden wat regen en in de loop van de middag ook elders miezerregen. Na passage van koufront kwamen we in de avond in vrij koude lucht terecht. Onder meer in Zaandam viel een natte sneeuwbui met dikke vlokken....Ook 8 december was het wisselvallig met buien, lokaal met winterse neerslag. Zie de prachtige foto van de valstrepen gezien op de Neeltje Jans!

Langste ochtendspits van het jaar
Op 9 december begon de dag op grote schaal met vorst, gladheid en mist. Het leverde de langste ochtendspits van 2014 op! Er gebeurden veel ongelukken. De mist bleek zeer hardnekkig in Groningen, Drenthe, Overijssel, Gelderland en Brabant met zichten onder de 50 meter! In de mistgebieden werd het maar 2 graden, aan zee werd het 8 graden.

Herfstweer, zoals vrijdag 12 december
De dagen daarna zouden wisselvallig en bij tijden behoorlijk herfstachtig verlopen met regelmatig veel wind. Op 11 en 12 december bijvoorbeeld, met op 12 december storm aan zee. Te IJmuiden enige tijd 9 Beaufort en vooral in het noorden zou deze dag veel neerslag vallen, lokaal tot 30 millimeter. De hulpdiensten meldden die dag in totaal 103 meldingen over stormschade en wateroverlast. Vooral in de Randstad had het stormweer schade aangericht, de minste meldingen kwamen uit het oosten en noordoosten van het land. Maar ook vanuit Brabant en Limburg kwamen meldingen.

De storm had in de ochtend 3 vrachtauto's omvergeblazen, zo meldden de verkeersdiensten. Dat gebeurde onder meer op de N241 tussen Schagen en Wognum. Daar was de weg in beide richtingen even gesloten. In de buurt daar, op de N9 bij Sint Maartensvlotbrug, kreeg de wind ook een truck te pakken. Hetzelfde gebeurde op de A59 bij Fijnaart, Brabant. Tussen Weert en Sittard lag een boom op het spoor. De ANWB liet weten dat het verkeer last had van de regen en vele wind, de ochtendspits was iets drukker dan normaal, maar over een zware spits kon niet worden gesproken. De piek van de storm werd rond 9 uur verwacht, later nam de wind af. Overigens ondervond het vliegverkeer op Schiphol weinig last van de wind. Er waren wel wat vertragingen, maar het starten en landen verliep goed aangezien de wind uit een gunstige richting kwam, aldus een woordvoerster van de luchthaven.

In de week voor kerst leek het wel herfst....
In de week voor kerst bleef het wisselvallig en was het af en toe behoorlijk zacht. De wind bleef vaak opvallend aanwezig. Op 18 december werd het (in de avond) in Gilze-Rijen en Westdorpe 13,2 graden. Er stond een harde zuidwestenwind die dag. In Vlissingen werd een windvlaag van 95 km/uur gemeten, maar ook boven land was de wind merkbaar. Verder was het bewolkt en regenachtig. Op 20 december kwam het opnieuw zware windstoten in de kustregio's; tot 94 km/u op Vlieland, 92 km/u op Terschelling en aan de westkust windvlagen rond 80 km/u. Aan de Zeeuwse kust stond wat minder wind. En op 22 december noteerden we een datumrecord in Vlissingen, daar werd het 11,8 graden.

Groene kerst, witte 'derde kerstdag'
Ook in 2014 verliepen de kerstdagen 'groen', dus zonder sneeuw. De eerste kerstdag bleef het wisselvallig met een aantal buien, met hagel en onweer. Het werd 6 tot 8 graden en eerst waaide het nog stevig. De tweede kerstdag verliep op weergebied rustig. In de nacht werd het lokaal -4 graden, tegen +4 graden aan zee. Plaatselijk vormde zich hardnekkige mist, met name in Groningen was dit het geval. Het zicht liep rond het middaguur soms terug tot rond 25 meter en soms viel er zelfs een beetje sneeuw uit de mist (uitsneeuwende mist). In Nieuw Beerta werd het door de hardnekkige mist slechts -0,5 graad. Elders waren er brede opklaringen en bleef het op een lokaal ochtendbuitje na droog. Aan de westkust werd het 6,8 graden. En toen 'derde kerstdag', zaterdag 27 december. In grote delen van het land was het compleet winter. De eerste sneeuw viel in de nacht in het westen en verspreidde zich daarna naar het oosten. Maar de Wadden, Friesland, Groningen en Drenthe ontsprongen de dans. Hier bleef het overwegend droog. In het midden en zuiden had het urenlang gesneeuwd. De meeste sneeuw lag in Brabant, lokaal 15 centimeter. In vloeibare (gesmolten) vorm was plaatselijk circa 30 mm gevallen: tot 15:30 uur ving Hoek van Holland 25, Volkel 27, Eindhoven 29 en Gilze-Rijen 31 mm op. De sneeuw veroorzaakte veel overlast op de wegen. Rijkswaterstaat was druk bezig om de hoofdwegen begaanbaar te houden. Er werd gestrooid en met sneeuwschuivers werden de wegen sneeuwvrij gemaakt. Vanwege de vakantie was er weinig verkeer en daardoor werd het zout maar moeizaam over de wegen verspreid. De lokale wegen waren plaatselijk spekglad. Tijdens sneeuwbuien was het zicht slecht, op sommige plekken minder dan 150 meter. En voeg daarbij ook nog eens de ijskoude, stevige oostenwind die aan de kust krachtig tot hard is en te Hoek van Holland af en toe stormachtig, 8 Beaufort. De NS draaide vandaag met een aangepaste dienstregeling. Er reden minder treinen. Bij dit alles werd het maximaal 1 tot 4 graden, maar de wind maakte het gevoelsmatig kouder.

In de nacht naar 28 december werd boven het sneeuwdek in het zuiden matige vorst gemeten. Overdag was het een zonovergoten en rustige winterdag. Alleen in het Waddengebied trokken wolkenvelden van zee over. Boven de sneeuw bleef het overdag licht vriezen, elders werd het enkele graden boven nul. In de avond gingen de temperaturen, net voordat nieuwe bewolking het land binnenkwam, vooral in het zuiden nog even flink onderuit. Woensdrecht kwam met -9,1 graden als koudste officiële weerstation uit de bus. In de nacht naar 29 december vielen een paar buien met soms natte sneeuw en ook ijsregen. In combinatie met de koude ondergrond en de opklaringen tussendoor leverden die buien gladheid op. Al met al was het een vrij zachte decembermaand, gemiddeld 4,8 graden tegen een norm van 3,7 graden. De hoeveelheid zonneschijn en neerslag weken nauwelijks van de norm af, aldus het KNMI.

Droge jaarwisseling
De overgang van 2014 naar 2015 verliep met brede opklaringen en droog weer. In het zuidoosten was er her en der (dichte) mist, maar er was geen sprake van een extreme mistsituatie zoals in het verleden wel eens is geweest. Om middernacht was het rond nul graden in het zuidoosten tot tussen 4 en 7 graden langs de kust. De eerste dag van 2015 was een droge dag met in het zuiden en oosten perioden met zon. De zuidelijke wind werd matig, aan de kust vrij krachtig tot hard. In de avond nam de wind te IJmuiden en Vlieland toe tot stormachtig, 8 Beaufort. Het werd maximaal 4 tot 7 graden (Vlieland 7,6).

Wisselvalligheid troef en perioden met veel wind
De dagen daarna zou het wisselvallig blijven. Met ook opnieuw van tijd tot tijd veel wind. Op 3 januari werden vooral in het zuiden van Brabant en in het midden en zuiden van Limburg nattesneeuwvlokken gezien. Lokaal werd het even wit, vooral hogerop in de Zuid-Limburgse heuvels. Het werd zo'n 3 tot 7 graden. Op donderdag 8 januari trok een uitgebreid regengebied over het land. Er viel regionaal 20 millimeter of meer. In Maastricht een etmaalsom van 28 millimeter en Breda als uitschieter met 34 mm. De minste regen viel in het noorden, daar rond 10 mm. Vervolgens kwam het in de ochtend van 9 januari op sommige kuststations tot storm. Op bijna landelijke schaal kwamen zware windstoten voor, op sommige locaties zelfs zeer zware windvlagen. Op de Houtribdijk 59 knopen, ofwel 109 km/u, en te Vlieland 56 knopen en dat komt overeen met bijna 104 km/u.....Het regende die ochtend een beetje, maar overdag was het een tijd overwegend droog, wel grijs en bewolkt. Daarbij nam de wind iets gas terug en kwamen de middagtemperaturen uit op 9,4 graden te Lauwersoog tot 12,1 graden in Arcen en Volkel.

De dag erna, dus 10 januari, trok de wind weer aan. Op passage van een koufront in de vorm van een smalle, actieve buienlijn werd pal aan zee op een paar plekken stormkracht 9 aangetipt. Windstoten haalden voor en op het front snelheden van 80-100 km/u in het binnenland en lokaal 110 km/u aan de kust. Geen wonder dat er her en der schademeldingen binnenkwamen. Ook de temperatuur was opmerkelijk: 12 tot 14 graden, in Ell 14,5 graden! Dat was nog niets vergeleken met delen van Zuid-Frankrijk, Noord-Italië, Zwitserland en Oostenrijk waar op heel wat weerstations 20-23 graden werden gehaald!

Op 13 januari passeerde de zoveelste regenstoring van de winter. Tot 17:50 uur was op de Noord-Veluwe, delen van Friesland en omgeving Alphen aan den Rijn 20-25 millimeter gevallen, aldus de waarnemingsstations die zijn aangesloten bij hetweeractueel.nl (HWA). Elders viel iets minder, rond 15 mm. In het zuidoosten was nog minder gevallen, omgeving Helmond maar ook Limburg veelal 3-5 mm. En opnieuw waaide het stevig, in de ochtend 6-8 Bft. Ook op 15 januari was het weer zover, in de nanacht en ochtend tipte de zuidzuidwestenwind op Vlieland een paar uurvakken aan stormkracht 9. Elders in het land ging het om 5 tot 8 Bft. Ook weer onstuimig. Op 16 januari hield de wind zich eindelijk, ja eindelijk eens, gedeisd....Met veel zonneschijn, halverwege de middag was het het zonnigst, al trokken later in het noordwesten alweer buien binnen.... Het wisselvallige weer hield maar niet op. Ondertussen tekenden we aan dat de gemiddelde temperatuur over de eerste helft van januari drie volle graden boven de norm lag...

En de resterende winterdagen gebeurde er ook nog van alles, ook winterse taferelen. Dit in deel 2!

Bronnen: MeteoGroup (weerdagboek), onze waarnemers en fotografen en KNMI.