Sneeuw

Een vers pak sneeuw in de Pyreneeën met vervolgens lawinegevaar. Ook elders in Europa op veel plaatsen een wit laagje de komende dagen.

Sneeuw brengt een grote onzekerheid in de weersverwachting. Niet alleen of er daadwerkelijk sneeuw gaat vallen, maar ook wordt het weer beïnvloed zodra de sneeuw er ligt. Het witte laagje reflecteert zonlicht en zorgt voor een koude laag aan de grond. Het houdt de temperatuur laag. Het uiteindelijke smelten is afhankelijk van de luchtvochtigheid, de kou in de ondergrond, de temperatuur van de lucht en vele andere factoren…

De verwachting
Ten eerste, hoe bepaal je waar en of er sneeuw valt? New York was gisteren een mooi voorbeeld. Een lagedrukgebied werd berekend, dat uiteindelijk veel oostelijker passeerde. De sneeuw is wel gevallen (in iets mindere mate, maar Boston ontving toch op grote schaal dik een halve meter) maar niet precies waar het verwacht was. Dat heeft te maken met de positionering van het lagedrukgebied, dat de modellen niet juist berekenden.

Sneeuw of regen?
Droge sneeuw, natte sneeuw, ijzel of regen. Er zijn legio mogelijkheden. Daarvoor moet gekeken worden naar de opbouw van de luchtkolom. Neerslag start vrijwel altijd op grote hoogte als sneeuw. De sneeuw dwarrelt naar beneden door een kolom van lucht. Wordt de lucht warmer, dan smelt de sneeuw en gaat over in natte sneeuw. Duurt dat lang genoeg, dan wordt het regen. Volgt daarna opnieuw een andere temperatuur, bijvoorbeeld een koude luchtlaag, dan transformeert de regen in ijzel. Het komt dus aan op minieme verschillen. En heel droge lucht ‘aan de grond’ kan ervoor zorgen dat op de radar neerslag is te zien, maar alleen op grotere hoogte valt die dan. Tijdens de weg naar beneden verdampen de neerslagdeeltjes echter en uiteindelijk blijft het aan de grond dan droog.

Warme ondergrond
En als dan uiteindelijk blijkt dat er bijvoorbeeld 10 centimeter sneeuw gaat vallen? Of dat werkelijk blijft liggen, is een tweede. Afhankelijk van de hoeveelheid water in een sneeuwvlok, vindt inklinking plaats. De sneeuw zakt een beetje in elkaar, en zo blijft er van dat luchtige poederlaagje niets meer over. Er kan van de originele 10 centimeter sneeuw binnen een paar uur tijd nog maar 5 centimeter over zijn. Of nog erger. Als de ondergrond vrij warm is, smelt de sneeuw van onderaf. En zo blijft ineens nog maar 3 centimeter over. En als er dan ook nog eens een zeer droge lucht overheen waait, dan verdampt de sneeuw van bovenaf. Verdampende sneeuw? Ja, je leest het goed. Dan gaat sneeuw over in waterdamp, zonder daarvoor eerst te smelten. Dat kan ook heel snel gaan. Waardoor er dus uiteindelijk misschien wel 10 centimeter sneeuw is gevallen, maar het toch lijkt alsof er niets van de verwachting klopt. Want uiteindelijk blijft veel minder liggen.

De naweeën van sneeuw
Als je al niet zeker weet of er sneeuw valt, hoe kun je dan de verwachting maken voor de dagen erna? Dat is ook heel moeilijk. We zien het ook in Nederland terug deze week. Er gaan vanaf vanavond en vannacht talrijke buien vallen. Vanwege veel kou in de bovenlucht, kunnen deze buien winters van karakter zijn. Vooral als de buien zich groeperen en in een straat overtrekken, brengen ze meer neerslag. De kans is dan groter op een sneeuwlaagje. Buien zijn echter heel grillig en het is moeilijk aan te geven waar de actiefste buien overtrekken. De plaatsen die wit worden, gaan koudere nachten tegenmoet. De sneeuw smelt niet snel weg, en zo gaan de dagen op de ‘witte’ plaatsen ook kouder verlopen. De witte sneeuwlaag werkt namelijk als een spiegel en weerkaatst de binnenkomende zonnestraling. Zo vindt er weinig opwarming plaats. De plaatsen die alleen regenbuien overkrijgen of maar minimaal met sneeuw te maken krijgen, daar verlopen de nachten minder koud.

Lawinegevaar
Als er in een bergachtig gebied veel sneeuw valt in korte tijd, dan neemt ook het lawinegevaar toe. In de komende vier dagen zie we bijvoorbeeld in de Pyreneeën op grote schaal sneeuwval. Zo komt daar in korte tijd een sneeuwlaag bij van een halve tot wel een hele meter. Reken er maar op, dat er door het effect van de bergen en ook de wind lokaal zelfs sprake zal zijn van nog meer. Deze dikke, nieuwe sneeuwlaag kan verschuiven ten opzichte van het oude sneeuwdek en heeft tijd nodig om zich te hechten. Zo is er tijdelijk sprake van lawinegevaar in de Pyreneeën.

Nog even terug naar Nederland
De komende dagen lijken sneeuwbuien met enige regelmaat over ons land te trekken. Met een stevige zuidwestenwind levert het een guur weerbeeld op. Het is maar af en toe droog en veel meer dan een paar knipoogjes van de zon krijgen we niet te zien. Op die momenten stijgt de temperatuur tot een graad of 3-4, maar in een bui daalt het kwik tot rond het vriespunt. De verwachte neerslaghoeveelheden voor donderdag liggen grofweg tussen 5 millimeter in het oosten tot lokaal 10 millimeter in het westen. Voor vrijdag is dat iets lager met 3 tot 6 millimeter. In theorie zou zich dus regionaal gemakkelijk een 10 centimeter sneeuwdek kunnen vormen. De neerslag is echter een mix van regen en soms (natte) sneeuw. Afhankelijk van het percentage vocht in de sneeuwvlokken vindt inklinking plaats. Ook is de timing cruciaal, op de koudste momenten van de dag valt meer droge sneeuw en blijft het ook langer liggen. Al met al is het dus nog zeer lastig om aan te geven waar zich werkelijk een standvastig sneeuwdek vormt. Dat het op grote schaal één dezer dagen op veel plaatsen tijdelijk wit wordt, dat lijkt zeer waarschijnlijk.

Bron: MeteoGroup