Terug naar de winterinval van eind november 2010

Eind november 2010 viel de winter in. Anno 2014 niets van dit alles.

Vandaag precies 4 jaar geleden zagen we al een winterinval in de weerkaarten opdoemen. Uiteindelijk werd het winterweer bewaarheid, de inval van Koning Winter mondde uit in een bijzondere koude periode, met uiteindelijk in de daaropvolgende decembermaand veel sneeuw. 

Dit jaar zijn er helemaal geen aanwijzingen voor een op handen zijnde (vroege) winterperiode eind november. Het blijft bij nu en dan een koude nacht met lokaal wat vorst; heel normaal voor de tijd van het jaar. Zo wordt het a.s. dinsdag, in de nacht naar die dag, voor het eerst dit najaar op grote schaal rond of iets onder nul. Dit is vrij laat in het seizoen.

Eerst nat en wisselende temperaturen
Terug naar november 2010. De eerste helft van die maand was het nat, met de meeste neerslag in het zuiden van het land. Van de officiële weerstations was Maastricht het natst; daar viel in de gehele maand totaal 139 millimeter. Rond het IJsselmeer werd de minste neerslag gemeten, in Marknesse een novembersom van 47 millimeter. In De Bilt kwam de maandsom uit op 83 mm, tegen 81 mm normaal. Verder was er de eerste helft sprake van een afwisseling van zeer zachte en wat koudere periodes. En op 12 en 13 november kwam het lokaal tot storm, 9 Beaufort. In de tweede helft van november 2010 was het overwegend droog en schommelden de temperaturen rond het langjarig gemiddelde, de norm. Maar aan het einde van de maand volgde een geleidelijke overgang naar koud winterweer.

Lief (weer)dagboek....
In het weerdagboek van MeteoGroup, dat al sinds 1989 dagelijks wordt bijgehouden, lezen we bij 25 november: "De nacht levert veel bewolking en vooral in de kustprovincies ook een paar winterse buien op. In een strook van Gelderland naar Groningen klaart het aardig op en ontstaat er mist. In dat gebied wordt het het koudst: In Eelde -1,8 graden, Lelystad zit op -1,0 graad. Overdag krijgt de zon maar weinig kans om door te breken en vooral langs de kust vallen er een paar regenbuien, soms met wat winterse neerslag. In de middag ontstaan er ook in het oosten en noordoosten een paar lichte neerslagplukjes, wat ook daar veelal vloeibare neerslag oplevert. Aan de kust is de zwakke tot matige wind noord tot noordwest, in het noorden van het land waait een meer oostelijke wind, maar in het zuiden komt de wind uit het zuiden tot zuidoosten. De middagtemperaturen komen wat lager uit dan gisteren; om 15.30 uur is het tussen 1,6 graad in Nieuw-Beertha, tot 4,7 graden in Hoek van Holland. In de avond blijven er buien rondscharrelen, die in toenemende mate sneeuw opleveren bij langzaam dalende temperaturen."

Dit was de overgangsdag naar het winterweer van de dagen daarna. Het weerdagboek rept bij 26 november dan ook over "de dag van de officiële start van de winter van 2010-2011." Het dagboek vervolgt met: "In Twenthe werd matige nachtvorst gemeten, min 5,5 graden. Bovendien vielen er een paar sneeuwbuien en de dag brak in Zuid-Limburg, Groningen, Drenthe en Noord-Friesland 'wit' aan. Op een enkele plek lag er 3 of 4 centimeter. Overdag dooide de sneeuw langzaam weg. Want dankzij een zonnetje en weinig wind steeg de temperatuur naar 1 tot 4 graden boven nul. In met name Drenthe was echter mist ontstaan die de hele dag bleef hangen en daar bleef het licht vriezen."

Doorzettend winterweer
Het winterweer zette de novemberdagen daarna dus door. In het noordoosten kwam het totaal aantal ijsdagen (gehele etmaal temperaturen onder nul) lokaal uit op vijf. In De Bilt werden twee ijsdagen geregistreerd. In november komen niet ieder jaar ijsdagen voor, in De Bilt gebeurde dit voor het laatst in 1998 en 2004. Het kwam eind november 2010 ook tot sneeuwval, op diverse plekken werd het wit(ter). De laatste dag van de maand was het voor het gevoel nog kouder door de matige tot krachtige oostenwind in combinatie met middagtemperaturen tussen 0 en -2 graden. Op een vlokje sneeuw na bleef het droog. Het sneeuwdek klonk wat in, waardoor de meeste landerijen toch al weer groen werden. In de middag kon op diverse plekken de zon even doorbreken, maar vooral na zonsondergang kwamen er meer opklaringen opzetten. Alleen langs de zuidgrens bleef het bewolkt met in de avond een beetje sneeuw. 

December 2010
December van dat jaar zou als zeer koude maand de klimaatboeken ingaan, met in De Bilt een gemiddelde temperatuur van -1,1 graad tegen normaal 4,0 graden. De laatste keer dat december min of meer zo koud verliep, was in 1969! Vooral 1 december was het bijzonder koud voor de tijd van het jaar. Het vroor de hele dag zo'n 6 tot 8 graden en daarbij waaide het flink; krachtige tot stormachtige wind. Deze combinatie leverde een gevoelstemperatuur van 16 à 17 graden onder nul op. In het Sinterklaasweekend kwam het tot een geslaagde dooi-aanval, waarna tot half december korte, zachte en wat koudere tijdvakken elkaar afwisselden. Vanaf half december volgde een nieuwe, lange vorstperiode. Pas tijdens de kerstdagen kwam de temperatuur weer af en toe boven het vriespunt uit. 

Eind november 2014: later opnieuw zacht
De weerkaarten van nu wijzen absoluut niet op een koude periode eind deze maand, laat staan sneeuw. Sterker nog, na een korte onderbreking gaat de wind later komende week opnieuw uit zuidelijke richtingen waaien en daarmee is de aanvoer van een volgende portie zachte lucht gegarandeerd. Dinsdag en woensdag zorgt een hogedrukgebied tijdelijk voor weinig stroming en beiden zijn de minst zachte dagen van de week, met in de nacht naar dinsdag voor het eerst dit najaar op grote schaal temperaturen rond of iets onder nul en op heel veel plekken vorst aan de grond. Vervolgens kunnen we donderdag, vrijdag en misschien ook nog op zaterdag 29 november opnieuw op grote schaal middagtemperaturen in de dubbele cijfers verwachten!

Bron: MeteoGroup en KNMI