Warmterecord 2014 steeds waarschijnlijker

Na een bijna recordwarme oktober, lijkt 2014 als geheel een warmterecord te gaan breken.

Met nog twee dagen te gaan, is het nu al zeker dat oktober 2014 één van de warmste wijnmaanden zal worden sinds 1901. Daarmee is de kans aanzienlijk gestegen dat we, als we het hele jaar bezien, het warmterecord uit zowel 2006 en 2007 gaan breken, misschien zelf ruim! Alle details volgen hieronder.

Oktoberwarmte meer regel dan uitzondering

Oktober 2014 belandt dus hoog op de lijst van warmste wijnmaanden. Het wordt wellicht een derde plaats, achter oktober 2001 en 2006, die respectievelijk op 14,2 en 13,6 graden uitkwamen. Tot en met 28 oktober kwam deze maand op 13,5 graden uit in De Bilt en daar zal naar verwachting hooguit nog 0,1 graad vanaf gaan.

Opvallend is dat ook de vierde plaats wordt ingenomen door een oktober uit deze eeuw, namelijk 2005 met 13,3 graden gemiddeld en ook oktober 2013 staat met een negende plek en 12,2 graden, nog net in de top tien. Oktoberwarmte is deze eeuw dus meer regel dan uitzondering, al zijn die uitzonderingen er natuurlijk ook. Oktober 2003 staat met een gemiddelde maandtemperatuur van 7,5 graden op de vijfde plaats van koudste wijnmaanden, maar de op één na koudste oktobermaand sinds 2000, was met 9,5 graden al twee volle graden warmer (in 2002).

Jaar 2014: extreem warm

Hoe november en december ook zullen gaan verlopen qua temperatuur, één ding is nu al zeker. Het jaar 2014 zal als ‘extreem warm’ in de klimaatboeken verdwijnen.  De twee warmste jaren uit onze hele meetreeks sinds 1706, zijn 2006 en 2007, beide met 11,2 graden gemiddeld. Daarmee is de absolute bovengrens nog niet bereikt, sterker nog, die ligt wellicht in het huidige opgewarmde klimaat, méér dan anderhalve graad hoger! Dat zagen we in die twee jaren ook. Destijds duurde die uitzonderlijke warme periode ongeveer één jaar, maar werd door de jaren 2006 en 2007 vrijwel precies doormidden geknipt. Van 1 juli 2006 tot en met 30 juni 2007 bedroeg de gemiddelde temperatuur namelijk… 12,7 graden!
Dit jaar staat de gemiddelde etmaaltemperatuur tot en met gisteren (28 oktober) op 12,8 graden en het is natuurlijk zeker dat, met november en december nog te gaan, dit gemiddelde nog (flink) gaat zakken. Kijken we naar de gemiddelde temperatuur van de afgelopen 365 dagen, dus sinds 29 oktober vorig jaar, dan komen we uit op 11,7 graden; een halve graad warmer dan het huidige warmte jaarrecord.

Kans op een warmterecord kan nu op minstens 90% worden gezet

Naar verwachting blijft het nog een week lang zacht, tot zeer zacht voor de tijd van het jaar. Volgens het langjarige gemiddelde levert de periode 29 oktober – 31 december een temperatuur op van 5,3 graden. Echter, om dit jaar het record van 11,2 graden uit zowel 2006 als 2007 te evenaren, is een gemiddelde temperatuur van 3,5 graden al genoeg. Met andere woorden, iedere dag, tot en met de jaarwisseling mag dus 1,8 graden kouder dan de norm verlopen, en dan nog is een evenaring een feit.
Voor een absoluut record, 2014 komt dan tenminste op 11,3 graden uit, mogen alle dagen die dit jaar nog volgen, 1,2 graden kouder dan de norm verlopen. De kans dat dit gebeurd, is klein. Zoals gezegd, de komende week blijft de temperatuur ver boven de norm en het extra warmteoverschot dat daarmee wordt opgebouwd, moet door een steeds kleinere groep restdagen worden goedgemaakt, om zo het record nog uit de boeken te houden.
Kijkend naar alle jaren sinds 1970, blijkt dat er maar vier jaren zijn geweest, waarbij de gemiddelde temperatuur over november plus december onder 3,5 graden uitkwam. De laatste keer was trouwens nog vrij recent, namelijk in 2010. Een zeer koude december – de koudste sinds 1969 – met  een gemiddelde temperatuur van min 1,1 graad, was daar debet aan.
Met inbegrip van 1969, hebben de laatste 45 jaren dus maar vijf jaar opgeleverd, tijdens welke de temperatuur in november en december samen, zo laag uitpakte dat, als dat zich dit jaar zou herhalen, het record uit de boeken blijft. Dat is een kans van 11%. Als we echter meewegen hoe zacht het de komende week zal zijn, dan is het waarschijnlijk dat, als we de berekening dan herhalen, er van die vijf jaren, er nog maar twee overblijven, namelijk alleen 2010 en 1969, goed voor een percentage van minder dan 5%. We zijn dus zelfs voorzichtig als we nu stellen dat de kans dat 2014 het warmte jaarrecord uit 2006 en 2007 gaat verbeteren,  ‘minstens 90%’  is. Volgende maand zullen we een update geven.

Bronnen: Meteogroup, KNMI, Michael Schaap, weergegevens.nl. Foto voorpagina:  Joost Mooij.