Warmterecords

Dit jaar ligt goed op koers om het warmste jaar sinds tenminste 1901 te worden.

Dit jaar ligt goed op koers om het warmste jaar sinds tenminste 1901 te worden. Ook het aantal warme dagen is imponerend. Maar (nog) geen record.

Warme dagen
Als we kijken naar het aantal warme dagen, met een maximumtemperatuur in De Bilt van tenminste 20 graden, dan mag dit jaar er echt wel wezen. Met vandaag meegerekend staat de teller op 104 warme dagen. Slechts 9 keer eerder, sinds 1901, kwam het aantal warme dagen boven de 100. Dit is dus de 10e keer dat we dat meemaken.

Belegen jaren

Het record staat op naam van 2003. Toen haalde de temperatuur in de Bilt op maar liefst 116 dagen de grens van de 20 graden. Bijna een derde van alle dagen in het hele jaar dus. Op de gedeelde tweede plaats staan wat dat betreft twee opmerkelijk belegen jaren, namelijk 1921 en 1947. Die jaren scoorden op basis van de jaartemperatuur minder opvallend. In de top 114 staat 1947 op plaats 63 en 1921 wel redelijk hoog, op nummer 18. Wat betreft 1947, dat was het jaar met de zeer lange en warme zomer. Voor de volledigheid, dit jaar staat nu op een gedeelde nummer 1 met het jaar 2007 voor wat betreft de gemiddelde (jaar)temperatuur, tot dusver dus. In 2007 werden er overigens in totaal net wat minder warme dagen geregistreerd, namelijk 97. De vraag is nog steeds, of er voor dit jaar nog een record in zit voor wat betreft het aantal warme dagen. Maar de tijd gaat verder, het is al bijna oktober…

De pluim hogerop

De onzekerheid op middellange termijn is nu vrij groot. Dat is goed te zien aan een plaatje uit de pluim van vandaag. We kijken dan allereerst naar de temperatuur op het drukvlak van 850 hpa. Afgerond is dat een hoogte van 1500 meter. Tot het komende weekend is de overeenstemming in dit plaatje nog vrij groot. De temperatuur daalt deze week iets om rond vrijdag of zaterdag nogmaals een wat hogere waarde te bereiken. Maar temperaturen op deze hoogte van 5 graden of meer zijn al redelijk eind september begin oktober, en waarden van 10 graden duiden zondermeer op warme lucht. Maar daarmee heb je nog geen warme dag ‘aan de grond’ te pakken. Het weer moet wel meewerken voor wat betreft met name zonneschijn en neerslag. Maar ook de windrichting speelt een rol, al is die rol juist in deze tijd van het jaar niet zo groot. Immers, het zeewater is vrij warm. In de lente is het effect van windrichting op temperatuur groter.

De pluim aan de grond

Als we kijken naar de pluim met temperaturen op normale waarnemingshoogte, voor De Bilt, dan is het grootste verschil nog wel, dat er nu duidelijk een dagelijkse gang zichtbaar. In de nacht is het kouder, overdag is het warmer. Op grotere hoogte, zelfs al op 1500 meter, is de dagelijkse gang vrijwel verdwenen. In de pluim moeten we bedenken dat we kijken naar puntwaarden, waarbij de hoogste waarde elke dag hoort bij 2 uur lokale tijd. In werkelijkheid valt de maximumtemperatuur gemiddeld 2 uur later, en kan bovendien gemakkelijk 1 graad hoger zijn dan de pluim aangeeft.

GFS en ECMWF

Verder valt op dat de blauwe lijn bijna de hele periode nog warme dagen weergeeft. De blauwe lijn hoort bij het Amerikaanse model (GFS). Als die zou uitkomen, verslaan we inderdaad het record uit 2003. Want volgens de Amerikanen komen er nog wel 12 of 13 warme dagen bij.
Maar de donkerrode lijn hoort bij het, doorgaans meest betrouwbare, ECMWF model. Daar zouden we als het weer optimaal meewerkt, tot en met zaterdag nog warme dagen kunnen scoren. Daarna wordt het snel veel moeilijker. Maar dat zou onvoldoende zijn voor het record, want daarvoor hebben we nog tenminste 12 warme dagen nodig. Verder is het wel zo dat de onzekerheid vanaf komend weekend groot wordt. En ook in het ECMWF model zijn er nog wel circa 10 runs te vinden die de Amerikaanse visie ondersteunen en het warme nazomerweer langer laten voortduren.

Kans op record

De verwachting die we voor De Bilt momenteel hebben uitstaan, alles meewegende, komt tot hooguit 6 warme dagen. Vanaf aanstaande zondag is het voorbij met de nazomer. Al kan het natuurlijk wel zo zijn, dat er verderop in oktober nog enkele warme dagen optreden. Al met al zou een recordaantal warme dagen voor De Bilt nog kunnen, maar de kans lijkt ons niet zo groot. Laten we zeggen hooguit 25 procent.