Sao Paulo verdroogt

Brazilie heeft machtige rivieren, maar ook zorgwekkende droogte.

Brazilië beschikt op papier over 12 procent van ’s werelds voorraad zoet water. Maar miljoenen mensen hebben te kampen met ernstige droogte.

Sao Paulo

Met name in de miljoenenstad Sao Paulo, waar circa 20 miljoen mensen wonen (!), wordt de situatie steeds zorgelijker. Eigenlijk duurt de droogte daar nu al ruim 9 maanden. Het grootste waterreservoir in de buurt, dat van Cantareira, is nog maar voor minder dan 10 procent gevuld. De helft van de miljoenenstad is aangewezen op het water uit dit reservoir. Helaas is de kwaliteit van de waterleidingen in het grootste Zuid-Amerikaanse land onder de maat. Van oorsprong heeft men hier niet zo veel last van droogte. Dus de noodzaak om lekkages in de leidingen te beperken, was er niet zo. Naar schatting verliest men echter 40% van het kostbare water door lekkages!

Steen en been

Het water staat al op rantsoen, en zeker in de armere wijken moeten mensen soms al uren in de rij staan om een paar emmers water te tappen. Omdat er uit de kraan vaak geen druppel meer komt. Vanzelfsprekend klagen de boeren ook steen en been. En dan is er nog de elektriciteitsvoorziening. Naar schatting driekwart van de Braziliaanse stroom wordt opgewekt met behulp van waterkracht centrales. Dammen in ’s lands talrijke rivieren waarmee de energie wordt opgewekt. Maar inmiddels is men dit jaar al steeds meer overgeschakeld op olie en gas. De aanhoudende droogte heeft ook een ernstig effect op de luchtkwaliteit in het verstedelijkte gebied. Vaak is de lucht sterk verontreinigd en is er sprake van smog.

Koffie

De droogte staat overigens niet op zich zelf. In een groter deel van Zuid- en Midden Amerika kampt men vanaf begin dit jaar met de droogte. Dat heeft er bijvoorbeeld al toe geleid, dat de koffieprijs op de wereldmarkt in de eerste helft van dit jaar is verdubbeld. Veel koffie wordt in deze gebieden geoogst. Maar koffie is een erg gevoelig gewas en eigenlijk van nature een schaduwplant, uit Afrika. In de koffiebranche vreest men de gevolgen van de klimaatverandering. Hogere temperaturen kunnen de kwaliteit en de opbrengst van koffie snel verslechteren. Daar komt toenemende gevoeligheid voor ziekten als koffie roest dan nog bij.

Ontbossing

Er zijn verklaringen voor deze ernstige droogte. In wetenschappelijke rapporten duikt steeds vaker de link op met het verdwijnen van het regenwoud in de Amazone. Een logisch verband. Bossen verdampen veel water via hun enorme hoeveelheid bladeren. Minder verdamping betekent minder neerslag. Waardoor bossen zelf kwetsbaarder worden, bijvoorbeeld voor natuurbranden. Helaas gaat het wat betreft vuur niet alleen op natuurbranden. Veel bos wordt bewust in de fik gestoken. Om de grond vrij te maken voor met name de landbouw. In de afgelopen 12 maanden is 10 procent (!!) van de oppervlakte bos opgeofferd. De houtkap is voor het eerst sinds een aantal jaren zelfs weer toegenomen.

Regen op komst?

Men hoopt dus op regen. Maar als de regen in grote hoeveelheden in korte tijd komt, kan bodemerosie weer veel schade veroorzaken. De berekeningen van het ECMWF model geven zo waar wel zicht op fikse regen- en onweersbuien. Dit weekend al, en juist ook in de omgeving van Sao Paulo. Misschien dat de droogte de komende weken minder wordt, maar er blijven nog tal van problemen over voor de Brazilianen om weer echt opgelucht adem te kunnen halen. En sowieso zal hopelijk de discussie worden gevoerd, hoe om te gaan met het restant van de kwetsbare Amazone.