Waarom begint de herfst niet op 21 september?

Morgen begint de herfst, op dinsdag 23 september. Waarom niet twee dagen eerder, op de 21e?

De herfst begin morgen, dinsdag 23 september. Komende nacht, om precies 04:29 uur, staat zon exact boven de evenaar waardoor dag en nacht vrijwel even lang duren. In tegenstelling tot wat veel mensen denken begint de herfst meestal op de 22e of 23e van de maand september terwijl de overige seizoenen rond de 21e aanvangen.  Hoe komt dat nou?

Seizoenen

Seizoenen ontstaan omdat de aarde rond de zon draait in ongeveer één jaar tijd en scheef staat ten opzichte van de zon. Als de aarde precies recht zou staan, zou er weinig verschil zijn tijdens het rondje rond de zon. Het noordelijke deel van de aarde is tijdens onze zomerperiode het meest naar de zon gekanteld waardoor er meer instraling is, de dagen langer zijn en het warmer wordt. In onze winterperiode wordt daarentegen juist het zuidelijk halfrond het meest opgewarmd. Tijdens de tussenliggende seizoenen, lente en herfst worden de dagen respectievelijk langer en korter.

Aarde en zon

De aarde draait echter niet precies in een cirkel om de zon, maar volgt een elliptische baan. De afstand tot de zon is dus niet altijd hetzelfde. Vaak denken mensen dat in de zomer de aarde dichter bij de zon staat. Het tegendeel is zelfs waar want in onze zomer staat de aarde verder van de zon dan in de winter. De afstand maakt niet zoveel uit. De kanteling van de aarde ten opzichte van de zon bepalen de seizoenverdeling.

Winterhalfjaar korter

De elliptische baan, die de aarde volgt om zijn weg rond de zon, bepaalt de lengte van de seizoenen en daarmee de aanvangstdatum. Zou de baan compleet cirkelvormig zijn, dan waren de seizoenen allemaal even lang. De herfst begint zodra de zon pal boven de evenaar staat en vervolgens verder naar het zuiden beweegt. Dit moment laat net iets langer op zich wachten dan wanneer na de winter de lente begint en de zon dus opnieuw boven de evenaar arriveert. Dit gebeurt volgend jaar op 20 maart. Tijdens de reis van de aarde om de zon in haar elliptische baan, waarbij de zon dus niet het middelpunt vormt maar één van de brandpunten in de elliptische baan, staat de aarde begin juli het verst verwijderd van de zon en juist begin januari het dichtstbij. Hierdoor beweegt de aarde in de winter sneller in haar baan en in de zomer iets trager. Het gevolg is dat de periode vanaf het herfstpunt, dus meestal 23 september, naar het beginpunt van de astronomische lente minder lang duurt dan het deel van het jaar vanaf het lentepunt naar het begin van de astronomische herfst. Dus lente en zomer duren samen langer dan de herfst en winter periode op het noordelijk halfrond. Het verschil is ongeveer een week waardoor de lente vroeger begint dan de 21e en de herfst juist enkele dagen later.

Bron: MeteoGroup

Foto voorpagina: Gieny Westra