Wat betekent de vele neerslag voor de agrariërs?

Gratis zwembad voor de suikerbieten, aardappels en wat al niet meer.

Wat een diep trieste aanblik. Links van me ligt de wintertarwe platgeslagen op het veld. Rechts zijn diepe geulen zichtbaar tussen de sperziebonen. Stroompjes water vinden zich een weg naar de omringende beken. Wat verderop staat maïs. Wat er nog van staat in ieder geval. Een deel is zo klein en verzopen, dat ook de oogst van de lager gelegen delen gaat tegenvallen. De mais die niet in het water heeft gestaan, zal door de hoge temperatuur in juli en de vele buien juist een meer dan goede opbrengst geven.

Zeer natte zomer
We zijn in Neer, Midden-Limburg. Het dichtstbijzijnde weerstation dat aangesloten is op het netwerk van het KNMI vinden we terug in Kessel-Eik op nog geen 3 kilometer naar het noordoosten. De data van het weerstation van Luc Verkoelen laten zien dat deze zomer ongeveer twee keer zo nat is verlopen als een gemiddelde zomer. Juni verliep nog ‘normaal’ met 60 millimeter regenwater. In juli viel echter 211 millimeter, tegenover een langjarig gemiddelde van slechts 75 millimeter. Daar hield het helaas niet mee op, want ook augustus komt te nat uit de bus met (tot en met 27 augustus gemeten) 139 millimeter, waar zo’n 70 mm normaal is voor deze tijd van het jaar.

Geen tijd om op te drogen
Ook weerstation Haelen (op 5 kilometer afstand richting het zuidzuidwesten) geeft duidelijk weer hoe langdurig nat het is geweest. Van de afgelopen 27 dagen is op 24 dagen neerslag gevallen. Een zware plensbui op zijn tijd hoeft geen probleem te zijn, als de periode erna maar droog verloopt. Er viel echter haast elke dag wel een bui en dat geeft voor veel agrariërs de grote problemen.

Schimmels welen tierig
Waar we in de lente en zomer herhaaldelijk spraken van groeizaam weer, zijn de planten afgelopen weken getrakteerd op zoveel water dat de grond het niet kan verwerken. Daarbij was het ook relatief koud, en zo verdampte maar weinig vocht. Schimmels hebben de tijd van hun leven. Sommige gewassen staan al zo’n tijd met hun voetjes in het water, dat de wortels langzaam verrotten. De aardappelen die in water staan worden rot en ook de suikerbieten die langere tijd in het water staan kunnen rot worden. Het wordt veroorzaakt door rhizoctonia, een grondschimmel die eerst de wortels aantast en daarna ervoor zorgt dat de planten afsterven.

Risico’s van het vak
Het vak van ondernemer draait altijd om kansen. Eind juli was het ideaal weer om de wintertarwe te oogsten. Alleen was niet alle tarwe genoeg gerijpt. Op dit moment is het te nat om te maaien. De agrariërs kijken dan ook al weken met lede ogen naar het weerbericht, hopend op een aantal droge dagen. Tot die tijd blijft de tarwe staan waar die staat. Of beter gezegd: ligt, want op veel plaatsen is de tarwe door de regen platgeslagen.

Verzadigde bodem
Het probleem is niet alleen de regen, maar ook de bodem. Het water wil de grond intrekken, maar op de plek waar de grond is ‘vastgereden’, door een tractor bijvoorbeeld, bleef het water afgelopen maand al staan. Nu staat echter overal in het veld water. Zo zien we tijdens ons rondje fietsen, dat de suikerbieten in een laagje stilstaand water vertoeven. Ook tussen de aspergebedden is het kletsnat. Als de wortels van de aspergeplant langere tijd in het water staan, kunnen ze rot worden. Begrijpelijk is natuurlijk dat de extreme hoeveelheden water van de afgelopen weken gewoonweg niet verwerkt kunnen worden.

Waar kan het water naartoe?
Cruciaal is het grondwaterpeil en het waterpeil van de slootjes. Dat moet lager zijn dan het perceel. Naast de weg vinden we een waterput, waarin het grondwaterpeil op ongeveer 80 centimeter staat. Ter vergelijking, in een droge zomer vinden we het grondwater pas terug op 2,5 meter diepte. Op dit moment is het grondwaterpeil vergelijkbaar met een natte wintermaand. Ongelooflijk hoog dus. Geen wonder dat het water niet wegtrekt! Het waterschap neemt wel maatregelen, het heeft bijvoorbeeld de stuwtjes gestreken. Het maaibeleid in de beken werkt echter averechts. Omdat veel vegetatie aanwezig is, werken de beken als een stuw, het water kan niet snel genoeg wegstromen. Met de langdurige en aanhoudende regen van de afgelopen twee dagen zien we dan ook dat het waterpeil van de beekjes op een gegeven moment even hoog stond als het perceel zelf!

Verpieterende sperziebonen
Tarwe kan alleen gemaaid worden als het droog is. Andere gewassen, zoals sperziebonen bijvoorbeeld kunnen prima geoogst worden in de regen. We zien dan ook grote percelen waarvan de boontjes al geoogst zijn. Een stukje verderop komen we echter sperziebonen tegen die nog steeds op het veld staan. Of beter gezegd, in het zwembad staan. Een groot stuk staat volledig blank en daar zijn veel planten al weggerot. Op andere plaatsen doen de plantjes nog hun uiterste best om te overleven, en daar zien we door watererosie grote geulen met stromend water. Je ziet de planten met de dag achteruit gaan. Waarom zijn de relatief goede delen dan nog niet geoogst, vraag je je dan af? Het antwoord is deprimerend. De grond is zo nat, dat de machines er niet doorheen kunnen komen. De oogstmachines zijn te zwaar, ze blijven geheid vastzitten in de modder.

Geduld
De enige optie voor de boeren is dan ook wachten op droge dagen. Het is een feit dat de oogst van veel producten zwaar gaat tegenvallen. Hoe erg de opbrengst tegenvalt, dat is nog afwachten. Niet alleen in Midden-Limburg is het namelijk nat, ook elders in het land kampen veel agrariërs met dezelfde problemen. Zo komen er relatief minder producten op de markt en dat kan dan hopelijk weer zorgen voor een prijsstijging die de grote verliezen nog enigszins de kop in drukt.

Eindelijk weer eens een droge periode
Het goede nieuws is echter dat er wel droge(re) dagen in zicht zijn. De plensbuien laten we nu al achter ons, maar de komende dagen kan wel nog af en toe wat regen vallen of een enkele bui. Vanaf zondag lijkt echter een heel aantal vrijwel droge dagen op komst te zijn. Het ziet ernaar uit dat de zon dan ook geregeld schijnt. De temperaturen lijken in Midden-Limburg op te lopen van een graad of 22 op maandag tot 24 graden op vrijdag. Zo kunnen de agrariërs hopelijk nog iets van hun oogst redden.

Bron: De foto's zijn gemaakt door John Wulms en ook door Maas B.V.