Het weer op Koninginne- en Koningsdag vergeleken

Maakt het voor het weer uit dat onze ‘oranjedag’ voortaan drie dagen eerder, op 27 april wordt gevierd?

 

Meer dan zestig jaar lang konden we vandaag zeggen: “Morgen is het Koninginnedag!”  Maar sinds dit jaar is dat allemaal anders geworden. Voortaan vieren we Koningsdag op 27 april, behalve als die dag op een zondag valt, dan doen we het nog een dag eerder, zoals dit jaar. Dat kwam nu prima uit, want was het afgelopen zaterdag op veel plekken  droog met een oranjezonnetje, zondag regende het op nogal wat plaatsen urenlang. Maakt het qua weer trouwens uit of we deze vorstelijke feestdag op 30 of 27 april vieren, ook al is het maar drie dagen verschil? Het antwoord is “ja, wellicht wel.” In het navolgende verhaal zullen we de overeenkomsten en verschillen bespreken in het weerbeeld op deze beide dagen.

Het ideale Koninginne- Koningsdag weerbeeld.

De mening over het meest ideale weerbeeld op deze dagen zullen wellicht maar weinig uiteenlopen. Het meest belangrijk is dat het droog blijft, en verder is het prettig als de zon zich geregeld laat zien. Daarnaast wordt een lenteachtige temperatuur gewaardeerd en is het fijn als er niet teveel wind staat.
Sinds het moment dat koningin Juliana de troon besteeg in 1948, tot en met 2012, hebben we Koninginnedag op 30 april gevierd, ruim zestig jaar dus. Vorig jaar was het een heel speciale laatste Koninginnedag, omdat toen Willem Alexander onze koning werd en Beatrix opnieuw prinses.

Hoe 30 en 27 april met elkaar vergelijken qua weer?

Voortaan wordt 27 april dus de datum van deze feestdag. De vraag is of die drie dagen verschil, uitmaakt voor het weerbeeld dat we op deze dag kunnen verwachten.  Uiteraard is het gissen hoe 27 april wat dat betreft in de toekomst zal uitpakken, maar we weten wel hoe deze twee dagen in het verleden zijn verlopen. Gezien de geleidelijke klimaatverandering van de laatste tijd, is het niet zinnig om deze beide dagen al vanaf 1949 te bezien.Gekozen is voor een logische aanpak. We beperken ons tot de huidige ‘normaalperiode’, de jaren 1981 tot en met 2010 dus, en kijken uitsluitend naar het beeld zoals dat in De Bilt is opgetreden. Landelijke verschillen zal je altijd blijven houden, maar De Bilt kan als behoorlijk representatief voor een groot deel van het land worden beschouwd.

De temperatuur

Het is heerlijk als het (vooral) ’s middags aangenaam is. Wat dat betreft is het frappant om te zien dat die drie dagen verschil al echt wat uitmaakt. De gemiddelde maximumtemperatuur ligt namelijk op 30 april met 16,5 graden in De Bilt 0,6 graden hoger dan op de 27e, die op 15,9 graden uitkwam, gedurende de periode 1981-2010. Op beide dagen kwam het kwik zelfs éénmaal boven 25 graden uit. Op 30 april 1993 werd het 26,9 graden, maar op 27 april 2007 27,3 graden!
Het hogere gemiddelde op 30 april komt tot uiting in het feit dat 18 keer in deze dertig jaar het kwik tenminste 15,0 graden wist te halen, en ook in 2011 en 2012 gebeurde dat. Op 27 april gebeurde dat in dezelfde periode 16 keer, als ook in 2011 en 2012. Op 30 april bleef het dus 12 keer kouder, en op 27 april 14 maal. Op 30 april 1982 moesten we het met een maximumtemperatuur van slechts 9,5 graden doen en in 1985 werd het op 27 april slechts 7,4 graden. Op die laatste dag leek het bijna winter, met in De Bilt een zeer magere gemiddelde etmaaltemperatuur van 4,8 graden.
Over winter gesproken… In 1996 begon de Koninginnedag met lichte vorst, -0,6 graden. Veel kouder was het op 27 april 1989 met -2,2 graden als minimumtemperatuur. Aan de andere kant werd het op 27 april 2007 niet kouder dan 11,2 graden en op 30 april 1993 zelfs niet kouder dan 13,9 graden!

Droog, of niet, en hoe zit het met de zonneschijn?

Droog weer op deze oranjedag is eigenlijk nog belangrijker dan een hoge temperatuur. Wat dat betreft had 30 april in 1981 tot en met 2010 wat betere papieren dan 27 april. Negentien Koninginnedagen verliepen geheel droog en op maar acht dagen viel er méér dan 1 mm. Vier maal viel er 5,0 mm of meer en 30 april 2001 was daarvan de natste, met 8,5 mm in De Bilt.
De 27e april had zestien droge dagen en vijfmaal kon er minstens 5 mm worden afgetapt. Kletsnat was het in 1983 op die datum met maar liefst 25,7 mm, maar ook in 1986 was het met 10,8 mm alles behalve fraai.
Meer neerslag op 27 april dan op de 30e, dan zou je verwachten dat de 27e ook minder zonneschijn had opgeleverd. Maar het weer toont hier zijn wispelturigheid. Hoewel de daglengte op 30 april vijf tot tien minuten langer is dan op 27 april, heeft die laatste dag tóch gemiddeld 6,7 zonne-uren opgeleverd, tegen 5,5 zonuren op 30 april, een verschil van ruim één uur, en dat gemiddeld over dertig jaar! Alleen in 1983 verliep 27 april zonloos, terwijl we daarentegen vier Koninginnedagen na 1980 hebben beleefd zonder zonneschijn, het laatst in 2000. Tien Koninginnedagen leverden tenminste acht uren zonneschijn op, maar op 27 april gebeurde dat op twaalf dagen. De meest zonnige dagen ontlopen elkaar nauwelijks met 13,7 zonuren op 27 april 1993 en 13,8 zonuren op 30 april 1999.

Conclusie

Kortom, als het beeld van de afgelopen dertig jaar ook representatief is voor de komende jaren, dan zal Koning Willem Alexander iets vaker zijn paraplu moeten gebruiken dan zijn moeder in het verleden drie dagen later, maar kan hij aan de andere kant wel wat vaker van het oranje zonnetje genieten. En jas is dus wel nodig, want iets vaker dan op de voormalige Koninginnedag, zal het tamelijk fris zijn en blijven.

Bonnen: MeteoGroup, KNMI, Wetterzentrale, eigen archief. Foto voorpagina: Piet Grim.