Ongewilde weerrecords

Weerrecords zijn er om gebroken geworden. Maar sommige records zien weerliefhebbers liever niet.

 

In ons land wonen veel weerenthousiastelingen. Een belangrijk percentage van deze groep verricht ook zelf metingen. Naarmate de meetreeksen langer duren, hoopt men natuurlijk ook records aan te tekenen. Veel van deze zogenoemde weeramateurs lagen begin jaren 80 van de vorige eeuw nog in de wieg, of zijn zelfs nog jonger. De opwinding van deze groep was dan ook groot, toen er februari 2012 diepvriestemperaturen in ons land konden worden gemeten. Zelfs voor de weeramateurs die ‘al langer meegaan’, was dit een bijzondere wintergebeurtenis. Maar er kunnen ook andere weerkundige records worden gebroken, die veel minder enthousiaste reacties opwekken…

Een ongewild record.

Om meteen een duidelijk voorbeeld te geven op een ander vlak; een voetbalclub wordt er graag op gewezen dat ze een record aantal thuiswedstrijden op rij ongeslagen zijn gebleven, een positief record. Dit in tegenstelling tot het krantenbericht dat het elftal een record aantal wedstrijden op rij een nederlaag heeft geleden, wat natuurlijk een negatief record is.


In het weer gaat het ook zo. Er zijn records die menigeen interessant vindt, terwijl anderen gebeurtenissen misschien wel een record zijn, maar totaal niet tot de verbeelding spreken. Menige weeramateur is ook een liefhebber van winterweer, en dan zijn uitspattingen als een record dik sneeuwdek, of een extreem lage temperatuur, natuurlijk ‘spekkie voor het bekkie’. Na een periode met slappe winters, leverden de vijf laatste winters wat dat betreft soms memorabele zaken op, zowel op het gebied van sneeuw, als van lage temperaturen. Maar vervolgens brak de huidige winter aan…

Vestigt deze winter een record?

Even leek het erop dat deze winter, net als die van twee jaar geleden, laat op gang zou komen. En eerlijk is eerlijk, in de noordoosthoek van het land, heeft men echt wel een winterse periode achter de rug. In Nieuw Beerta, in het uiterste noordoosten van Groningen, lag vanochtend nog steeds sneeuw, die daar in twee fases, het afgelopen weekend was gevallen. Vanochtend tipte het kwik daar aan -5 graden en daarmee was het daar de elfde vorstdag op rij. Op vijf dagen bleef het daar het hele etmaal vriezen en sinds 21 januari werden daar tot en met gisteren (donderdag) 16,9 Hellmannpunten bijeengesprokkeld. Wellicht dat daar vandaag nog een bijdrage bijkomt. De vorstsom heeft in Nieuw Beerta sinds 21 januari en met inbegrip van vandaag, 42,7 punten opgeleverd. Door deze winterse periode zal deze winter daar niet als recordzacht in de klimaatboeken gaan verdwijnen.


Het winterweer van de afgelopen week bleef echter wel echt beperkt tot het noordoostelijke hoekje van ons land. Zelfs in Eelde zijn de wintercijfers al een stuk gematigder gebleven: zeven vorstdagen, één ijsdag, 10,4 Hellmannpunten en een vorstsom van 26,0.
Verder naar het westen en zuiden heeft deze winter nog veel minder gepresteerd. Kijken we naar De Bilt, dan is dit station nog volop in de race om een absoluut laagterecord te vestigen. De afgelopen dagen bleef daar de gemiddelde etmaaltemperatuur boven nul, al zat afgelopen woensdag met een gemiddelde van +0,1 graad het dichtstbij een Hellmannbijdrage. Het wintergetal staat daar dus nog op 0,0 en een lagere score is niet mogelijk. De winter van 1989 heeft daar met een wintergetal van 1,9 de laagste score behaald. In de wintermaanden zelf, kwam alleen op 25 januari de gemiddelde etmaaltemperatuur 0,2 graden onder nul, de overige 1,7 punten van dat winterseizoen werden op 21 november 1988 gehaald.  In dat hele winterseizoen kwam het in De Bilt maar in 16 etmalen tot vorst, goed voor een vorstsom van 48,9. Alleen in de winter van 2007 lagen die getallen met 15 vorstdagen en een vorstsom van 40,2 punten, nóg lager.

Maar… het kan dus nog minder. Deze winter staan we dus nog steeds op 0,0 Hellmanpunten en met inbegrip van vandaag, heeft het in De Bilt maar in twaalf etmalen gevroren. Daar zitten echter een paar dagen bij met slechts een snippertje vorst, waardoor de totale vorstsom op een zeer schamele 18,5 punten staat. Sinds 1706 staat de winter van 2014 qua vorstproductie dus nog steeds op de 308e en laatste plaats!

Nul Hellmannpunten én een vorstsom van 0,0?

Uiteraard kan dit record het meest absoluut worden als niet alleen het wintergetal, maar óók de vorstsom op 0,0 blijft staan, kortom, een winterseizoen dus dat volledig vorstloos verloopt. In De Bilt gaat dat deze winter met zekerheid niet meer lukken, maar in Vlissingen is dat nog wel mogelijk.
In deze Zeeuwse badplaats heeft deze winter eveneens geen enkele Hellmannbijdrage opgeleverd, maar, sinds 1906, lukte dat in vier andere winters evenmin, namelijk in 1975, 1989, 2000 en 2007. Hoewel het in Vlissingen soms wel eens langer dan een jaar niet heeft gevroren, hebben deze vier winters toch nog wel een aantal vorstdagen opgeleverd. Dit winterseizoen is dat echter nog niet gebeurd. De allerlaagste temperatuur daar gemeten, was 1,0 graad op 13 december. Een uniek negatief record is daar dus in de maak.


Uiteraard is de kans nog erg klein dat dit record er daadwerkelijk komt. Heel februari hebben we immers nog te gaan en ook in maart kan het soms nog stevig winteren. Een blik op de weerkaarten leert echter dat tot half februari de winter het in ons land laat afweten, al behoort een licht vorstje in een enkele nacht wel tot de mogelijkheden. In Vlissingen is dat allemaal een stuk moeizamer. Zoals aan de nieuwste 0u pluim van het ECMWF hiernaast is te zien, breken de komende dagen alleen de allerkoudste members met pijn en moeite door de 0-graden barrière heen en zitten daarna alle members tot half februari, ver boven nul. Daarmee tikt de tijd genadeloos door en wordt de kleine kans dat deze winter, op een voor winterliefhebbers meest negatieve manier, geschiedenis gaat schrijven, langzaam maar zeker groter. Over precies twee maanden weten we hoe dit is afgelopen.

Bronnen: Meteo Consult, KNMI, ECMWF, eigen archief. Foto voorpagina: Jannes Wiersema.