Toch een beetje winter

Ondanks dat het dit jaar erg moeizaam wintert, is het vandaag in het hele land voor het gevoel winters koud.

Inmiddels staat februari alweer bijna op de kalender, maar tot dusverre is er op de meeste plaatsen nauwelijks sprake geweest van winterweer. Dat terwijl grote delen van Noord- en Oost-Europa al bijna twee weken kampen met zeer lage temperaturen. Toch laat de winter in Nederland niet geheel aan zich voorbij gaan, want met een koude oostenwind zijn handschoenen en mutsen deze woensdag geen overbodige luxe. Het is echter een schampschot van de winterkou, want richting het weekend gaan de temperaturen alweer omhoog. Ook de Alpen krijgen met winterweer te maken, maar dan in de vorm van forse sneeuwval. We geven een overzicht van wat er staat te gebeuren.

Voor velen is het tot nu toe een ideale winter, want ruiten krabben, bevroren waterleidingen, de oprit sneeuwvrij maken, gladheidsbestrijding, extra stookkosten etc. zijn winterperikelen die dit jaar nauwelijks aan de orde zijn geweest. Hoewel Koning Winter ontzettend ver weg leek te zijn, was de vorstgrens juist heel dichtbij. Sterker nog, in Groningen en delen van Drenthe en Friesland hebben ze afgelopen weekend even aan het winterweer mogen ruiken met daar een (flink) sneeuwdek (tot zelfs 14 centimeter in Roodeschool en Warffum) en temperaturen die onder meer in Nieuw-Beerta een heel etmaal onder het vriespunt bleven steken, een ijsdag.

Koudereservoir
Onder invloed van een krachtig hogedrukgebied boven Scandinavië en West-Rusland probeerde koude lucht zich de afgelopen weken zuidwestwaarts uit te breiden. In grote delen van Scandinavië en vanaf Polen richting het oosten tikten de thermometers in de laatste twee weken geregeld min tien graden of zelfs nog lagere waarden aan. Ook bij onze oosterburen kwam het vooral in het noordoosten soms tot stevige vorst, met op zondagochtend in het Duitse Trollenhagen in de deelstaat Mecklenburg-Vorpommern ruim 16 graden vorst! Tegelijkertijd stuwden goed ontwikkelde lagedrukgebieden boven de Atlantische Oceaan milde lucht het westen van Europa binnen. Ons land kwam hierdoor op de ‘wip’ tussen de vorst richting het noordoosten en de zachte lucht naar het zuidwesten. Deze woensdag weet een deel van de winterkou echter ook ons land te bereiken.

Verschillende brongebieden
Dit heeft te maken met een lagedrukgebied dat zich boven Frankrijk heeft gevestigd. Tussen een enorm hogedrukgebied ten noorden van Moskou (een luchtdruk van maar liefst 1051 hPa in de kern!) en de Franse depressie is de wind bij ons naar het oosten gedraaid. Met deze oostenwind weet vrieslucht van boven het noorden van Duitsland deze woensdag ook het noorden van ons land te bereiken. Door aanvoer van deze koude lucht zijn de maximumtemperaturen in de noordelijke regio’s al in de nacht naar woensdag bereikt. Vanmiddag blijven de temperaturen daar rond of iets onder nul. In het zuiden stroomt met een oostenwind echter wat minder koude lucht het land binnen. Het brongebied van deze luchtsoort ligt een stuk zuidelijker in Duitsland, zodat het langs de Belgische grens nog zo’n 5 graden wordt.

Ondanks dat de middagtemperaturen in de zuidelijke landsdelen rond de langjarig gemiddelde waarden uitkomen, maakt de oostenwind het voor het gevoel een stuk kouder. Hier komt de vaak genoemde gevoelstemperatuur om de hoek kijken. We leggen nog even uit hoe dat ook alweer zat.

Gevoelstemperatuur
De gevoelstemperatuur, in het Engels maar ook bij ons windchill genoemd, is een belangrijke maat om de werkelijke temperatuur te vertalen naar hoe deze ervaren wordt bij een bepaalde windkracht. Deze wordt berekend uit een combinatie van de gemeten luchttemperatuur en de gemiddelde windsnelheid. Als gevolg van wind treedt namelijk extra warmteverlies op aan de menselijke huid, waardoor het kouder aanvoelt. Bij het bepalen van de gevoelstemperatuur gaat men uit van een gezond en volwassen persoon van gemiddelde lengte die wandelt. Er zijn uiteraard ook individuele verschillen door bijvoorbeeld hartkwalen, medicijngebruik of leeftijd. In het zuiden liggen de gevoelstemperaturen vanmiddag rond -4 graden; in het noordoosten voelt het zelfs aan als -10 graden! Een extra jas, handschoenen en muts kunnen vanmiddag dus geen kwaad. Het wat koudere intermezzo houdt aan tot vrijdagochtend met ’s nachts veelal lichte vorst en donderdag overdag in het noorden 0 tot 2 graden en in het zuiden 5 à 6 graden. Vrijdag draait de wind naar het zuiden en dan gaan de temperaturen geleidelijk weer omhoog.

Koude lucht wordt verdreven
Het wat koudere weer in ons land is geen lang leven beschoren, want boven de Atlantische Oceaan komt een volgend lagedrukgebied richting West-Europa opzetten. Dit systeem neemt een portie zachtere lucht met zich mee. De wind draait vrijdag van de koude oosthoek naar een mildere zuidelijke richting. In de nacht naar vrijdag komt het nog op grote schaal tot lichte vorst, maar daarna komt het voorlopig niet of nauwelijks meer tot enige vorst en stijgen de middagtemperaturen in het hele land tot een graad of 8 op zondag. Daarnaast passeert zaterdag een zwakke storing met een beetje regen.

Opvallend is dat de zachtere lucht niet alleen in onze omgeving wordt verdreven, maar ook in Duitsland, het zuiden van Scandinavië en in grote delen van Polen komen de temperaturen in het weekend ‘s middags boven het vriespunt uit.

In de Zuid-Alpen sneeuw
In ons land blijft het tot en met vrijdag nog droog met nu en dan zonneschijn, maar de zuidelijke Alpen kunnen zich opmaken voor een ware ‘sneeuwdump’. Een klein, maar actief lagedrukgebied boven het centrale Middellandse Zeegebied veroorzaakt daar de komende dagen flinke sneeuwval. Op veel plaatsen wordt meer dan een halve meter en soms zelfs meer dan een meter verse sneeuw verwacht.

Bron: Meteo Consult.
Foto uitsnede voorpagina: Ria Luttikhold.