Noorwegen en Zweden grossieren in stormwinden

In Scandinavie hebben ze al een aantal weken geregeld storm. De poolwervel koppelt namelijk mee.

In Nederland is het de afgelopen tijd uitermate kalm, saai, herfstweer geweest. Vandaag bruist de atmosfeer wel weer even, maar vanaf morgenmiddag is het allemaal opnieuw ‘back tot normal’. Oftewel; terug naar een hogedrukgebied in onze nabijheid en terug naar kalm, veelal bewolkt en tamelijk grijs weer. In Noorwegen en Zweden heeft de herfst de afgelopen weken juist uitermate stevig uitgehaald. Bijna om de dag is er sprake van stormwinden en er is dan ook al heel wat schade gemeld. Geregeld zijn bruggen in het westen van Noorwegen gesloten geweest, vanwege gevaarlijke omstandigheden, of mocht er alleen in konvooi op worden gereden. Niet alleen ging het dan om wind, maar ook om veel neerslag. In de hogere delen van Noorwegen en Zweden heeft dat vooral in een forse sneeuwdump geresulteerd.

Dat het bij ons zo kalm is, en in Scandinavië zo ruig, heeft alles met de staalstroom en de poolwervel te maken. De straalstroom is de band met grote windsnelheden die zich op ongeveer 10 kilometer hoogte bevindt. Er zijn meerdere straalstromen die rond de aarde golven en die grootschalige weerpatronen bepalen. Een van die straalstromen komt ook geregeld boven ons te liggen of golft in een boog om ons heen. Met de straalstroom boven je pet, heb je een gemakkelijke aanvoer van lagedrukgebieden en fronten vanaf de oceaan, terwijl een om je heen kronkelende straalstroom deze frontpassages veelal ten noorden of ten zuiden langs laat gaan. De poolwervel is ook een straalstroom, ook een zone dus – op grote hoogte- waar het hard waait. Het bijzonder van de poolwervel rond de Noordpool is dat deze de koude lucht als het ware opgesloten houdt boven het Arctische deel van de wereld. Hoe sterker de poolwervel, hoe moeilijker het wordt voor de Arctische lucht om eruit te ‘ontsnappen’.

Diepe depressies
Momenteel is de poolwervel erg sterk. Tegelijkertijd is de huidige positie van de straalstroom tamelijk noordelijk, de huidige positie van de poolwervel is redelijk zuidelijk. Tezamen genereren deze extra veel energie in de atmosfeer. Die energie kan door lagedrukgebieden nog eens extra worden benut. Immers, als een lagedrukgebied onder de straalstroom over Noorwegen en Centraal-Zweden trekt, zal deze aan de grond extra warmte met zich meenemen. De stijgbewegingen van het lagedrukgebied zelf, gecombineerd met de extra mildheid van de lucht die vaak met een lagedrukgebied mee komt, leiden al tot stijgbewegingen. Als het hogerop in de atmosfeer erg koud is, worden die stijgbewegingen extra fel. Dat leidt tot een snellere uitdieping van depressies en daardoor tot een verdere aanscherping van de wind. De afgelopen tijd zijn er dan ook onder de poolwervel en straalstroom diverse depressies ontstaan die in de kern een luchtdruk van amper 930 of 940 hPa lieten zien. Geen wonder ook dat de wind daar omheen zo hard heeft uitgehaald.

Aanhoudend onstuimig
De komende etmalen verandert er weinig in noch de straalstroom, noch de poolwervel. De lucht blijft erg koud boven de Arctische gebieden en Noorwegen en Zweden zullen nog geregeld stormwinden over zich heen krijgen. En dat terwijl wij in Nederland vanaf morgen weer in de kalmte, de rust en de onverstoorbaarheid van een hogedrukgebied vertoeven…..

Bronnen: Meteo Consult; NOAA