The day after...

We blikken terug op de zeer zware storm van maandag.

Een smal, maar uitermate krachtig windveld heeft maandag tot flinke overlast geleid in een strook van Zuid-Engeland via het noorden van Nederland richting het zuiden van Zweden. Nu de rust enigszins is weergekeerd, is het tijd om terug te blikken en de feiten op een rij te zetten.

Al enkele dagen van tevoren werd duidelijk dat onze omgeving rekening moest houden met een mogelijke zware storm. Waar en met welke kracht de storm precies zou huishouden, was tot op de dag zelf heel lastig te bepalen vanwege de beperkte omvang van het windveld.

Kleine stormdepressie
De veroorzaker van het zeer onstuimige herfstweer was een klein, maar uiterst actief lagedrukgebied. Het vond zijn oorsprong aan de zuidwestkust van Groenland waar een kleine verstoring onder invloed van een sterke straalstroom en de restanten van tropische storm Lorenzo leidde tot de zeer snelle ontwikkeling van een kleine, sterk uitdiepende stormdepressie. In de nacht naar maandag en maandagochtend vroeg kreeg de zuidkust van Engeland als eerste te maken met dit heftige lagedruksysteem. Daar werden al windstoten gemeten van meer dan 100 km/u, met als hoogste een stoot van 159 km/u in Needles old Battery. Weliswaar stond dit weerstation op een hoogte van vijftig meter, maar toch was het een opvallend hoge windsnelheid. In de ochtend stak het lagedrukgebied verder uitdiepend de Noordzee over en trok het net ten noorden van de Waddeneilanden richting Denemarken. De kerndruk daalde tot een minimum van 967 hPa vlak voordat hij de Deense westkust aandeed. Op dat moment was de wind op zijn hevigst met op uitgebreide schaal in Denemarken maximale windstoten tussen 150 en 180 km/u. In Kegnaes aan de zuidoostkust van Denemarken haalde de wind zelfs even uit tot 193 km/u! Daarna trok het systeem geleidelijk in kracht afnemend via het zuiden van Zweden richting het noordoosten weg.

De gemeten windsnelheden in Nederland
Tussen 11 en 13 uur was de storm in ons land op zijn maximum. Langs de Zeeuwse en Zuid-Hollandse kust viel het wat de gemiddelde windsnelheid betreft mee. Daar kwam het tot een windkracht 9. Verder noordwaarts nam de gemiddelde wind flink toe. In Wijk aan Zee stond een uur lang gemiddeld een zeer zware zuidwesterstorm, kracht 11.

Op Vlieland werd een uurgemiddelde windsnelheid van 104 km/u (windkracht 11) met een windstoot van maar liefst 151 km/u geregistreerd. Tussen 11.10 uur en 11.30 uur registreerde het weerstation op Vlieland zelfs gemiddeld een windkracht 12, orkaankracht. De laatste keer dat ergens in Nederland over minimaal tien minuten gemiddeld een 12 Beaufort werd gemeten was op 25 januari 1990. De landelijk hoogst gemeten windsnelheid was 152 km/u in Lauwersoog, goed voor een nieuw windrecord in oktober. Het oude record stond met 148 km/u op naam van Vlissingen, gemeten tijdens de zware storm van 27 oktober 2002.

Tot ver landinwaarts werden zeer zware windstoten van meer dan 100 km/u geregistreerd. Alleen in Brabant en Limburg zijn geen officiële honderd-plussers waargenomen. De nadruk van de storm lag voornamelijk op de noordelijke provincies. Zelfs in de stad Groningen kwam het over tien minuten gemiddeld tot een gemiddelde windkracht tien met uitschieters tot 120 km/u. Voor een stedelijke omgeving is dat een uitzonderlijk hoge windkracht.

Deze uitzonderlijke windsnelheden zijn meteorologisch een interessant fenomeen, maar de keerzijde ervan is de enorme schadepost. Uit het hele land zijn bij de hulpinstanties vele schademeldingen binnengekomen. Naast materiële schade heeft deze storm ook twee mensen het leven gekost, doordat ze onder een boom terecht zijn gekomen.

Vergelijking met andere stormen
Het was alles bij elkaar genomen een storm die in het rijtje van de ‘grote stormen’ thuis hoort. Sinds 1901 is in Nederland elf keer eerder een uurgemiddelde windkracht elf gemeten. De laatste keer dat een zeer zware storm werd geregistreerd was op 25 januari 1990. Daarmee was de storm van gisteren de zwaarste in ruim 23 jaar. Ondanks de bijzonder hoge windsnelheden was de storm van maandag, in het zuiden en midden van het land beduidend minder heftig dan in 1990. Ook de zware stormen van 27 oktober 2002 en 18 januari 2007 zullen bij velen als zwaarder worden beoordeeld, doordat die stormen over een langere tijd en over een groter gebied flink tekeer gingen. De storm van 28 oktober 2013 gaat dus voornamelijk de boeken in als een storm van het noorden.

Bron: Meteo Consult, KNMI
Foto uitsnede voorpagina: Gerard Boukes.