Regionale droogte

De laatste weken is regionaal weinig regen gevallen. Hoe droog is het eigenlijk?

De laatste tijd verschijnen steeds meer nieuwsberichten in de media over de droogte binnen onze landsgrenzen. Zo dreigt onder andere een toenemend aantal voetbalwedstrijden bij amateurclubs afgelast te worden en dalen de waterstanden van de grote rivieren tot steeds lagere waarden. Wat is de huidige stand van zaken meteorologisch gezien? Is deze zomer nu echt zo droog verlopen of is dit een niet bijzonder jaarlijks terugkerend patroon? En wat staat ons de komende tijd te wachten? We zetten voor u de feiten op een rij.

Na een regionaal droge julimaand heeft ook de maand augustus landelijk gezien minder regen opgeleverd dan we klimatologisch gezien mogen verwachten. De droogte is echter niet overal even sterk.

Regionale droogte
Over de periode 1981-2010 berekend, valt in een gemiddelde augustusmaand rond 70 mm neerslag in de oostelijke regio’s tot ruim 90 mm op enkele plekken in het westen en midden van het land.

Vooral in het zuiden en westen is deze maand weinig neerslag gevallen. In Noord-Holland en Zeeland hebben meerdere plaatsen nog geen 20 mm regen ontvangen. In Kerkwerve op het Zeeuwse eiland Schouwen-Duiveland is tot dusverre slechts 12,6 mm naar beneden gekomen. 

Toch is het lang niet overal zo droog geweest. In een brede strook vanaf de Veluwe, via het westelijk deel van Overijssel en Drenthe tot over Groningen en het oosten van Friesland is lokaal al meer dan 120 mm naar beneden gekomen. Koploper is Winschoten met een totale neerslagsom van 122,5 mm. Naast de regionaal gebrekkige hoeveelheid neerslag heeft ook het verdampen van bodemvocht in belangrijke mate bijgedragen aan de droogte.

Verdamping
Afhankelijk van de hoeveelheid zon, wind en luchtvochtigheid verdampt op een gemiddelde zomerdag 2 tot 4 mm water. Na een droge dag verliest de bodem netto dus elke dag een aantal mm water.

Om het effect van verdamping op de hoeveelheid bodemvocht mee te nemen bij het bepalen van de huidige droogte berekent het KNMI over het gehele groeiseizoen (1 april tot en met heden) per dag voor heel Nederland het huidige potentiële neerslagoverschot. Dit is een maat voor de hoeveelheid neerslag minus de berekende maximale verdamping. De lente en zomer kenmerken zich door relatief veel verdamping waardoor het potentiële neerslagoverschot bij droog weer dan snel negatief wordt.

Op dit moment zien we vooral in het noordwesten en in het zuidoosten een sterk negatief neerslagoverschot en dus de sterkst verdrogende condities. Het noordoosten heeft daarentegen nauwelijks een negatief neerslagoverschot, wat betekent dat het daar meevalt met de droogte. 

Hogedrukgebieden
De belangrijkste oorzaak van het wegblijven van grootschalige neerslaggebieden vinden we in de aanwezigheid van hogedrukgebieden in onze contreien. Regelmatig bevond Nederland zich onder de vleugels van een hogedruksysteem met rustig, stabiel en vaak droog weer tot gevolg.

Einde van de droogte in zicht?
Een groot hogedrukgebied boven de Atlantische Oceaan houdt ook de komende dagen het weer bij ons in hun greep. Er staat voor dit weekend wel een beetje regen op het programma als toch wat zwakke storingen tot Nederland doordringen, maar dit is lang niet voldoende om de regionale droogte op te heffen. Zaterdagochtend vallen verspreid over het land wat lichte buien met in het oosten en zuidoosten lokaal 2 mm regen. Zondag is het op de meeste plaatsen opnieuw droog met temperaturen beneden 20 graden, maar begin volgende week begint de temperatuur een opmars naar zomerse waarden. Dinsdag kan het in het zuidoosten al 25 graden worden, woensdag en donderdag gebeurt dat op meer plaatsen met lokaal zelfs 29 graden op donderdag.

Richting volgend weekend zien we in enkele berekeningen een bel met koude bovenluchten richting West-Europa afzakken waarmee de neerslagkansen toenemen. Of dit het einde van de regionale droogte betekent is nog lang niet zeker, want er zijn ook berekeningen die na het weekend alweer met een stabiel en droog weer op de proppen komen.

Het blijft dus nog even spannend op de lange termijn. In ieder geval blijft het na morgen, tot en met donderdag meest droog en kunnen we ons opmaken voor een zomerse eerste week van de meteorologische herfst.

Bronnen:  Meteo Consult,  KNMI, LCW,  NOS
Uitsnede foto voorpagina: Jannes Wiersema