Orkaanseizoen

Het National Hurricane Center (NHC) verwachtte voor dit jaar een actief orkaanseizoen. Hoe staan we er nu voor?

Begin juni is het halfjaarlijkse orkaanseizoen in het Atlantische Bassin weer van start gegaan. Het National Hurricane Center  (NHC) van de Amerikaanse weerdienst NOAA, voorspelt voor dit jaar een actief tot extreem actief seizoen. Vooralsnog is het relatief rustig geweest wat de orkanen betreft, maar het hoogtepunt moet natuurlijk nog komen.

Naar verwachting  is er dit seizoen zo’n 70 procent kans op 13 tot 20 stormen die een naam krijgen. De windsnelheden moeten daarvoor hoger liggen dan 62 kilometer per uur. Zeven tot tien daarvan zouden orkanen kunnen worden, waarbij de windsnelheden oplopen tot 120 kilometer per uur of meer, en 3 tot 6 daarvan zouden dan weer een zogeheten ‘Major Hurricane’ kunnen worden, ofwel een categorie 3, 4 of 5 orkaan. De windsnelheden bereiken dan 175 kilometer per uur of meer.

Hogere verwachting dan normaal
Deze verwachting ligt relatief hoog ten opzichte van het normale gemiddelde van 12 stormen die een naam krijgen, 6 orkanen en 3 extreme orkanen (major hurricanes). De lat ligt dit jaar dus hoog wat het aantal orkanen betreft en dat heeft te maken met 3 verschillende factoren in het klimaat die de activiteit van het orkaanseizoen bepalen, namelijk: de aanwezigheid van de sterke West-Afrikaanse moesson, het uitblijven van El Niño dit jaar en de hoger dan gemiddelde zeewatertemperaturen in de Atlantische Oceaan en Caribische Zee. Ook zitten we momenteel in een actieve orkaancyclus dat in 1995 van start is gegaan en zijn er heel vroeg in het seizoen al 2 tropische stormen geweest (Chantal en Dorian). Deze beide factoren spelen ook mee in de hogere verwachting ten opzichte van normaal.

5 vergelijkbare jaren
De universiteit van Colorado (CSU) houdt zich ook bezig met de verwachting van het orkaanseizoen. Zij komen net als het NHC ook met een hoger dan gemiddelde verwachting door de bovenstaande factoren en zij hebben bovendien 5 voorgaande actieve jaren met elkaar vergeleken. Het jaar 2008 was een heel actief jaar, met 16 genaamde stormen en 4 major hurricanes (Gustav, Ike, Paloma en Omar). Het jaar 2007 had 15 genaamde stormen en 2 orkanen in de categorie 5 (Dean en Felix). En ook de jaren 1996, 1966 en 1952 staan met vergelijkbare hoeveelheden stormen en orkanen in de boeken. In deze 5 jaren waren de condities in de atmosfeer en de oceaan vergelijkbaar met dit jaar.

Ontstaan van een orkaan
Orkanen ontstaan boven warm zeewater. Een hoge zeewatertemperatuur is dan ook één van de belangrijkste ingrediënten voor het ontstaan van een orkaan. De hoogste temperaturen worden over het algemeen tegen het einde van de zomer en aan het begin van de herfst gemeten. Momenteel is het zeewater in het gebied waar de orkanen vaak passeren al ruim 28 graden en dat wordt de komende weken dus nog iets meer. Bij ongeveer 25 à 26 graden kan een orkaan echter al ontstaan.

Boven dit warme zeewater stijgen gemakkelijk bellen met warme en vochtige lucht op. Hoger in de atmosfeer komen deze luchtbellen in koelere luchtlagen terecht waardoor ze afkoelen. Door die afkoeling neemt de luchtvochtigheid toe. Koude lucht kan namelijk minder vocht bevatten. Als de luchtvochtigheid 100 procent wordt, ontstaan uiteindelijk wolken die door het doorgaan van het hierboven genoemde proces uitgroeien tot onweersbuien. Vaak ontstaan deze stevige buien voor de West-Afrikaanse kust en worden dan met de stroming meegenomen over de Atlantische Oceaan richting het Caribische gebied en de oostkust van de Verenigde Staten.

Bij de juiste omstandigheden weten ze onderweg uit te groeien tot een groot onweerscluster en vervolgens een tropische depressie. Zodra de windsnelheden oplopen tot tenminste 63 kilometer per uur is sprake van een tropische storm. Als de wind uiteindelijk snelheden van 119 kilometer per uur of meer bereikt, is een orkaan een feit. Vervolgens zijn er dan weer 5 categorieën orkanen, daarbij is een categorie 1 op de schaal van Saffir-Simpson de ‘minst sterke’ en een categorie 5 de zwaarste. Bij deze laatste ligt de continue windsnelheid boven 250 kilometer per uur.

Huidige aantal
Tot dusverre is het aantal tropische stormen en orkanen op het Atlantische Bassin nog klein. Er zijn inmiddels 4 tropische stormen ontstaan, waarvan 2 in juni (Andrea en Barry) en 2 in juli (Chantal en Dorian). Waarbij Andrea en Chantal de krachtigste waren met windsnelheden van 105 kilometer per uur. Deze 4 tropische stormen bestonden gemiddeld 3 dagen en geen enkele wist uit te groeien tot een orkaan. Vooralsnog verloopt het seizoen dus nog relatief rustig, maar de komende maanden kan er nog van alles gebeuren. We wachten af!

Bronnen: Meteo Consult, NOAA, NHC, Dr. Jeff Masters