Terugblik op regendag

Wat was het gisteren regenachtig. Hoeveel is er gevallen en waarom viel zoveel regen?

We waren de afgelopen tijd natuurlijk een beetje verwend geraakt met zonnig, droog en warm zomerweer. Maar gisteren (woensdag) maakte het weer een draai van 180 graden. Bewolking en regenval bepaalden het weerbeeld. In de regen was het daarnaast ook erg kil. De hoogste tijd om eens stil te staan bij wat er precies is gevallen en waarom de neerslagsommen op een aantal plaatsen zo groot waren. En hoe zit het nu met het neerslagtekort?

De regenstoring trok gisteren in de loop van de dag vanuit het zuidwesten het land binnen. Halverwege de middag begon het ook op de Waddeneilanden te regenen en bleef de storing pal boven Nederland enige tijd stilliggen. In de loop van de avond en nacht trok de regen oostwaarts weg.

Temperaturen

Opmerkelijk is om het temperatuurverloop van gisteren te zien. Voor de regen uit liep het kwik nog op naar 16,9 graden in Eindhoven tot 19,3 graden op Terschelling. Deze temperaturen werden al vroeg bereikt, op de meeste plaatsen rond het middaguur. In de regen was het namelijk niet warmer dan zo’n 14 tot 16 graden.

Het dalen van de temperaturen wordt veroorzaakt door regen die op zijn weg door de atmosfeer naar het aardoppervlak verdampt. Deze verdamping kost energie en die wordt in de vorm van warmte aan de lucht onttrokken. In de meteorologie noemen we dit een endotherm proces. Een andere reden voor het dalen van de temperatuur was de afwezigheid van zonlicht als gevolg van de vele bewolking.

De neerslagsommen

Als we neerslagsommen bekijken zoals die op de officiële KNMI-Stations tussen 8 uur gisterochtend en 8 uur vandaag zijn gevallen, dan lopen deze nogal uiteen. De westkust en de Wadden zijn er het droogst vanaf gekomen. Hier kwam over het algemeen niet meer dan 2 tot 4 millimeter aan hemelwater naar beneden.

Ook in Limburg lijkt met 2 tot 5 millimeter relatief weinig te zijn gevallen. In werkelijkheid zijn de neerslagsommen hier iets groter, het begon hier namelijk al iets eerder dan 8 uur in de ochtend te regenen. In het midden van het land is veelal zo’n 10 tot 15 millimeter gevallen en de neerslagsommen zijn met plaatselijk 25 millimeter het grootst in het noordoosten van het land.

Oorzaak van de vele regen

Bij Meteo Consult krijgen we ook waarnemingen van weeramateurs door heel Nederland binnen. Zeker op een dag als woensdag zijn die heel waardevol omdat ze ons een nog beter beeld van de neerslagsommen geven. Deze waarnemingen laten zien dat er gisteren gedurende 24 uur ook in Midden-Nederland plaatselijk meer dan 20 millimeter is gevallen en in het noordoosten lokaal zelfs meer dan 30. Na middernacht is daar op de meeste plaatsen nog 1 of 2 millimeter bijgekomen.

De regen werd veroorzaakt door een uitdiepend lagedrukgebied en de daaraan gekoppelde storingen. Vooral het steeds lager worden van de luchtdruk in de kern van dit slechtweergebied (ofwel het uitdiepen van een lagedrukgebied), is belangrijk geweest voor de grote neerslagsommen. Hierbij speelt ook de straalstroom een belangrijke rol. We bevonden ons namelijk onder de linkeruitgang van de jetstreak, een regio met een windmaximum. Deze uitgang is net als de rechteringang een actief deel, waar veel stijgende luchtbewegingen zijn.

jetstreak?

Om dit uit te leggen moeten we dieper de meteorologie en natuurkunde in. In het windmaximum van de straalstroom staan de gradiëntkracht en de corioliskracht recht tegen over elkaar. Het gevolg is dat er een wind gaat waaien richting de uitgang van de straalstroom. Bij de uitgang van de straalstroom neemt de gradiëntkracht af. De corioliskracht heeft echter meer tijd nodig om af te nemen, waardoor de wind naar rechts afbuigt.

Hierdoor ontstaat er boven de rechteruitgang van de straalstroom een ophoping van lucht. Die zoekt een uitweg naar beneden en dalende luchtbewegingen zijn het gevolg. Bij de linkeruitgang ontstaat juist een luchttekort. Dit tekort wordt vanaf het aardoppervlak aangevuld met stijgende luchtbewegingen. Hierdoor zal de luchtdruk aan de grond dalen en neerslagproductie verder aangewakkerd worden.

Neerslagtekort

Door het droge en warme weer van de laatste weken was het behoorlijk droog geworden. De grootste droogte was er in het westen van het land. Door de regen is de droogte op veel plekken wel ietsjes minder geworden, maar juist niet op de plekken waar dit het meest nodig was.

Bronnen: Meteo Consult, HetWeerActueel.nl & KNMI.

Foto voorpagina: John Dalhuijsen.