Extreem heet, maar stokoude records blijven staan

Het was gisteren extreem heet in Nederland, maar de records bleven duidelijk buiten beeld.

De heetste dag van het jaar tot nu toe zit erop. Extreem warm was het gisteren, dat kun je zeker zeggen, in vooral het zuidoosten van het land. Maar de stokoude records, waar we het op deze pagina al zo vaak over hebben gehad, bleven – zoals dit keer ook verwacht – buiten bereik. 

Als je naar de gemiddelde dagtemperaturen kijkt, werden (ongeacht de maand) wel (stations)records gebroken (Heino, Twenthe, Hupsel en Arcen – bron weerwoord.be). Met een gemiddelde van 28,6 graden ging het record van Twenthe zelfs met 1,1 graden voor de bijl. Ook werden dagrecords gebroken. Het dagrecord in De Bilt ging van 32 naar 34 graden. Het landelijke dagrecord stond op naam van Maastricht met 34,2 graden en is nu van Arcen met 36,9 graden, want dat was de plaats in Nederland waar gisteren uiteindelijk de hoogste temperatuur werd gemeten.

Warme nacht
Het begon gisteren al met een bijzonder warme nacht. Vooral in het uiterste westen van het land, waar de wind niet helemaal ging liggen, kwamen de temperaturen op enkele plaatsen maar net onder 23 graden. In het binnenland was het rustiger en daalde het kwik in het algemeen iets verder, al bleven het ook hier op veel plaatsen wel in de buurt van 20 graden. Omdat de minimumtemperatuur voor het hele etmaal wordt bepaald, deden gisteravond en de eerste twee uur van de afgelopen nacht (we meten van 00 utc tot 00 utc) ook mee. Op de meeste plaatsen daalden de temperaturen toen toch nog tot beneden 20 graden. Stavoren, Lauwersoog, Arcen en Maastricht bleven er wel de hele 24 uur boven, met de 21 graden van Maastricht als hoogste waarde.

Vroege zeewind
De dag kende dus een warme start. Om precies 11 uur werden de eerste dertigers gemeten, in Limburg en in Gelderland. Toen zag ja al wel het eerste addertje onder het gras om zich heen grijpen. De stijging van de temperaturen ging namelijk niet erg uniform. In dat hete oosten en zuidoosten ging het veel harder dan in het westen, waar ze juist zo warm aan de dag waren begonnen. In de kuststrook was het om 11 uur nog niet warmer dan 24 tot 26 graden. Oorzaak was de westelijke tot zuidwestelijke wind die daar een tijdje waaide en minder warme lucht van zee liet binnenlekken. Het leek wat dat betreft wel een beetje op vorig jaar 19 augustus, toen een vroege zeewind in de ochtend ook voor een sterke temperatuurgradiënt boven Nederland zorgde. Ook verder naar het oosten draaide de wind toen en nu naar zuidwest (zeker op enige hoogte boven de grond) en kon waarschijnlijk iets van die minder warme lucht ook de warmste gebieden in het oosten en zuidoosten bereiken. Het kan zomaar een beetje bij het maximum van gisteren hebben gescheeld.

Saharazand
Een tweede addertje onder het gras was de wolk aan Saharazand die vanuit Frankrijk onze kant op kwam. Op de satellietfoto’s was die in de ochtend al goed zichtbaar. Eergisteren lieten we op deze site al een plaatje zien waarop het binnendringen van het stof in de hogere delen van de atmosfeer vanaf de eerste helft van de middag werd verwacht. Was de lucht in de ochtend op de meeste plaatsen nog staalblauw, in de middag was het binnendringen van de eerste banden met Saharazand duidelijk zichtbaar. Heel geleidelijk veranderde de lucht van blauw in melkachtig wit. En werd de instraling van de zon toch steeds meer getemperd. Intern is hier bij Meteo Consult al eens aan gerekend. Op 19 augustus vorig jaar scheelde het een halve graad, misschien nu ook wel.

Smalle wolkenband
Het derde addertje was een smalle band met bewolking die in de tweede helft van de middag en aan het begin van de avond over het land naar het oostnoordoosten trok. In het zuidwesten vielen daar nog een paar hele kleine buitjes met hete regendruppen uit. In de rest van het land waren die buitjes wel zichtbaar, maar verdampten de meeste druppen voordat ze op de grond vielen. Wel hielden de wolken de instraling van de zon even tegen. Ook dat kan net hebben gescheeld.

Lucht fractie minder warm
Een laatste factor die echte extremen in de weg kan hebben gezeten, is het feit dat de aangevoerde lucht uiteindelijk toch een fractie minder warm was, dan enkele dagen geleden nog werd berekend. En dat het zwaartepunt ervan niet midden over het land kwam te liggen, zoals eerst nog leek, maar echt boven het oosten en zuidoosten (en eigenlijk nog wat oostelijker, net over de grens boven Duitsland). En dat is nou precies het gebied waar gisteren uiteindelijk ook de echt hoogste temperaturen zijn gemeten. Twee plaatsen, net over de grens bij Limburg, kwamen daar op 37,8 graden uit. Maar zelfs die waarde was in Nederland uiteindelijk geen record geweest.

‘Warnsveld’ staat scherp
Als we iets leren van de drie keer in het afgelopen jaar (inclusief afgelopen junimaand – de keer die door onweer uit Frankrijk helemaal de mist in ging) dat het in Nederland extreem warm kon worden, dan is het wel dat het huidige maximumrecord van Warnsveld in Nederland toch wel erg scherp staat. Er moet echt heel veel gebeuren en de puzzelstukjes moeten wel op een heel bijzondere manier in elkaar passen, voordat we echt bij dat record in de buurt kunnen komen. En zelfs in het veel warmere Nederland van nu (de klimaatverandering van de afgelopen tientallen jaren heeft de basis van de temperatuur een stukje hoger gelegd) blijkt dat lastig te zijn om te realiseren. Daar waar 38,6 graden al bijna een onneembare horde is, is de grens van 40 graden veel verder weg.

Hitte geruisloos weg
Intussen is de hitte het land uit gezet. Dat ging overigens relatief geruisloos. Een paar stevige onweersbuien trokken gistermiddag en aan het begin van de avond over de Noordzee naar het noorden, een tweede complex (de afgelopen nacht ontstaan boven Frankrijk) schampte nog net het zuidoosten en uiterste oosten van het land (Arcen pakte nog 2,1 millimeter mee, Maastricht 1,4 en op andere plaatsen was het slechts tiendenwerk). Vanmiddag kan het in het oosten en zuidoosten nog 25 of 26 graden, de rest van het land blijft hier waarschijnlijk onder. Verder wisselen stapelwolken en de zon elkaar af en kan heel lokaal nog een regenbui ontstaan.

Regionale hittegolf
Tot en met maandag staat het weer onder invloed van een hogedrukgebied dat over Duitsland naar het noordoosten trekt. De zuidwestelijke wind draait hierdoor op maandag naar het zuiden tot zuidoosten en voert opnieuw warmere lucht aan. In het oosten en zuidoosten zou het dan nog een keer 30 graden kunnen worden. Daar waar het in die gebieden vandaag en morgen 25 graden of warmer wordt, kan het op dat moment zelfs nog tot een regionale hittegolf komen. Dinsdag passeert vanuit het westen een koufront. Daarachter lijkt het langere tijd gematigd warm te blijven.

Bronnen: Meteo Consult, Weerwoord.be