Stroboscopisch onweer, later nieuwe hitte

Gewekt door heftige buien? De Franse buienclusters brachten opvallend veel gebliksem.

Zaterdagochtend trok eerst een lijnvormig buiencluster over het land. De buienzone die vervolgens tijdens de nacht naar zondag over schoof, was van een nog pittiger kaliber, met her en der een bijna stroboscopisch aandoend bliksemspektakel. Vooral het zuiden, midden en oosten van het land kregen er flink van langs. Onze vaste waarnemer Martin de Jongh uit Rheden meldde "nog nooit zolang en in één stuk door zoveel bliksemflitsen gezien en zoveel onweer gehoord. Het was heftig om te horen, terwijl aan de overkant de mensen in een tent of caravan liggen te slapen. Er is onder andere een hooiberg in Velp in de fik gevlogen door de bliksem en in de Amaliastraat werd een boom ontkroond door de heftige onweersbui."

Inderdaad, in een tentje liggen bij onweer zoals afgelopen nacht, is voorwaar geen pretje. Aannemelijk is dat heel wat campinggasten toch even in de wc's zijn of in de auto zijn gaan schuilen. De buien die over ons heen schoven, kwamen uit Frankrijk. Daar ontstonden ze in de loop van zaterdagmiddag.

La France
In Nederland haalden we zaterdagmiddag, na de ochtendbuien, nergens meer 30 graden. Sterker nog, de maxima lagen rond 25 graden, en met 25,4 graden in De Bilt werd de hittegolf met nog een dag aangesterkt. Te Frankrijk was het juist wel een snoeihete dag. In de centrale, zuidelijke en oostelijke regio’s van Frankrijk was het overal dik 30 graden. De maximumtemperaturen kwamen zelfs op grote schaal rond 34 a 35 graden te liggen. Een aantal toppers was in het noordoosten te vinden; Mulhouse (36,9 graden) en Colmar (38,2 graden). Boven Frankrijk lag ondertussen een ‘thermische’ scheidslijn. Op die lijn, te zien op de figuur naast het verhaal, vond een overgang plaats van verschillende luchtsoorten. De oostelijke helft van het land had namelijk een zuidelijke wind, droge lucht en zeer hoge temperaturen. De westelijke delen van het land bevonden zich in minder hete maar wel vochtigere lucht.

Een dergelijke overgang van luchtsoorten, in combinatie met een uitermate onstabiele luchtopbouw (heet onderin, relatief koud hogerop in de atmosfeer) en met de aanwezigheid van voldoende vocht, vormt een ideaal mengsel om explosieve buien te vormen. Dit gebeurde dan ook. De buien in de hete lucht vormden zich boven de Limousin, de Auvergne en de Midi-Pyrenees. Aangezien er boven het noordwesten van Frankrijk ook nog een front aanwezig was, ontstonden er tevens buien boven Normandië en Bretagne. In de zuidelijke bovenstroming schoven beide buienzones noordwaarts. In de late avond kreeg Zeeland als eerste met een (het westelijke) buiencluster te maken. In de nacht schoof het oostelijke buiengebied via België binnen. Doordat in de hogere luchtlagen de onstabiliteit ook tijdens de nacht groot bleef en de buien zich pal onder de straalstroom bevonden, boette laatstgenoemd buiengebied niet of nauwelijks in kracht in. Zodoende kon het in vol ornaat en met veel ontladingen overschuiven.

Geflits in de nacht
Het overtrekken van de hevigste buien duurde zo’n 15 tot 20 minuten. In die tijdsspanne was het een continu geflits, gedonder en was er sprake van plensregens. Daarna dreef het onweer weg en bleef het nog korte tijd regenen. Centraal- en West-Brabant kregen de meeste neerslag over zich heen, met daar veelal 25 tot ruim 40 millimeter regen. Het amateur weerstation in Baarle-Hertog spande de kroon met 44 millimeter. Vervolgens trok de bui over Utrecht en Gelderland met gemiddeld 15 tot 30 millimeter en daarna over Overijssel, Flevoland en Drenthe. Op basis van de waarnemingen van het netwerk van weeramateurs is het ook voor wat betreft windstoten fors tekeer gegaan. Voornamelijk over Gelderland zijn windstoten met snelheden tot en met ruim 70 kilometer gemeten.

What’s next?
De hitte is verdreven uit Nederland en uit Frankrijk. De komende paar dagen gaat ook de snoeihete warmte uit Duitsland voor de bijl en na een nog zinderende maandag in Oost-Europa en delen van de Alpen, wordt het daar op dinsdag een stuk aangenamer. Wij hebben ondertussen een paar middagbuien (met onweer) op maandag en in de loop van dinsdagmiddag krijgen we te maken met gestagere regenval. Die neerslag gaat wel vooraf aan een nieuwe golf met serieuze warmte, die donderdag binnen schuift. De zomer is nog niet voorbij. Benieuwd naar de middagtemperaturen die we hebben uitstaan, kijk dan eens naar de weerberichten op onze site. Tegen het einde van de komende week komen er weer uitermate hoogzomerse waarden in zicht.

Nieuwe hitte
De volgende golf met hete lucht bereikt later deze week ons land met tropische temperaturen tot ruim 30 graden.

Waar de hitte vannacht dus verdreven is door onweersbuien, keert de warmte donderdag weer helemaal terug. Dat geldt overigens niet alleen voor West-Europa. Waar Midden-Europa vandaag en morgen temperaturen tot tegen 40 graden haalt, gaat dat daar later deze week opnieuw gebeuren.

Oorzaak van de hernieuwde hitte is het samenspel tussen een hogedrukgebied dat zich boven het Europese continent opnieuw gaat opbouwen en een depressie boven de oceaan. Tussen beide weerssystemen in komt een hete zuidelijke luchtstroom van boven Afrika en Zuid-Europa op gang.

Vrijdag of in het weekend wordt de warmte waarschijnlijk weer drukkend met een hogere luchtvochtigheid en soms ook regen en onweer.

Bronnen: Meteo Consult, hetweeractueel.nl, Martin de Jongh.