Supercells in Saoedi Arabië

De woestijn in bloei. Nu aan de orde in Saoedi Arabië. Daar vallen al een week heftige buien, leidend tot doden en evacuees.

Het binnenland van Saoedi Arabië heeft in een kwart eeuw niet zoveel neerslag over zich heen gekregen als de afgelopen week. Sinds vorige week vrijdag de buien begonnen, zijn zelfs middenin de woestijn wegen ondergelopen of weggeslagen, zijn er minimaal 16 personen omgekomen en vele automobilisten gestrand.

Ook al staat het Midden-Oosten symbool voor hitte en droogte, deze regio krijgt wel degelijk te maken met neerslag. Echter, bij die neerslag geldt vaak het adagium: "when it rains, it pours." Oftewel, het zijn vaak heftige buien die overtrekken, waarna het weer lange tijd gortdroog is. Zo vielen er 10 doden bij hevige regenval in 2011 en verloren maar liefst 123 mensen het leven bij de overstromingen van 2009. Het telkens weer opnieuw veroorzaken van problemen door grote hoeveelheden regen in korte tijd, heeft deels te maken met de staat van de infrastructuur. Zeker in een miljoenenstad als Jeddah wordt het hemelwater niet efficiënt weggeleid en lopen de straten snel vol.

Wachtende zaden in de droogte
Saoedi Arabië heeft een woestijnklimaat. Het koninkrijk ligt op een breedtegraad waar nauwelijks fronten passeren, net zoals de landen in de noordelijke helft van Afrika. De begroeiing die we in het Midden-Oosten vinden geeft ook blijk van de overheersende weercondities: zonnig en heet. Planten, bomen en struiken hebben een totaal ander uiterlijk dan op onze breedtegraad. Wel liggen er in de woestijn vele zaden die jaren achtereen in rust zijn. Bij de passage van een aantal buien ontkiemen deze en brengen ineens kleur in de zanderige omgeving. Er zijn zelfs zaden bekend die meer dan 70 jaar ‘wachtend’ in het zand vertoeven, om plotseling toch te ontkiemen.

Oorsprong van de buien
Er moet in de atmosfeer wel iets aan de hand zijn, wil het Saoedi-Arabische koninkrijk buien over zich heen krijgen. Er moet bijvoorbeeld voldoende vocht in de lucht komen voor bewolking en neerslag en daarvoor is de ten zuiden gelegen Arabische Zee uitermate geschikt. Een zuidelijke wind is dus van belang. Om buien op te wekken, zijn stijgbewegingen van de lucht nodig. Die stijgbewegingen krijg je door middel van de aanwezigheid van een zogeheten koudeput. Een koudeput bestaat uit een bel met koude lucht in de hogere lagen van de atmosfeer en ontstaat vaak als afsnoering van een golvend deel van de straalstroom.

Zoals we hier al wel vaker hebben geschreven, is de straalstroom al lange tijd voornamelijk in een golvend patroon boven Europa aanwezig. Eerder hadden we meestal lange tijd een west-oost gesitueerde straalstroom, waarmee fronten vanaf de oceaan via de Britse eilanden over Europa worden getrokken. Inmiddels is al meerdere jaren een golvende straalstroom aan de orde, waardoor tevens de weersverwachtingen voor ons eigen land een tikje moeilijker zijn geworden. Het is namelijk zo dat fronten vanuit het (zuid)westen beter in de modellen zitten en beter te ‘timen’ zijn, dan buiengebieden die rondom ons cirkelen of neerslagzones die vanuit het zuiden het land intrekken zoals bij een golvende staalstroom aan de orde is.

###YOUTUBE###

Een dergelijke golf, of eigenlijk een afsnoering van zo’n golf, is sinds eind vorige week aan het huishouden in het Midden-Oosten. Eerder die week was die koudeput aanwezig boven Turkije en omgeving met daar kilte en buien. Vervolgens trok die put verder om langere tijd steady boven Saoedi-Arabië terecht te komen. Aan de voorzijde van die koudeput waaide continu een zuidelijke wind met aanvoer van voldoende vocht vanuit de Arabische Zee. Die lucht kwam vervolgens onder de koudeput terecht en werd in stijging gebracht (sterke thermiek). In de afkoelende, vochtige lucht ontstonden vele stevige buien. Dermate stevig zelfs, dat er heuse supercells tot ontwikkeling zijn gekomen. Doordat op hoogte een andere windrichting stond, windschering, kon er namelijk ook draaiing/rotatie in de bui plaats vinden. En een bui die om zijn eigen as draait, wordt een supercell genoemd. Dit type buien hoort bij de zwaarste buien die mogelijk zijn en in potentie zijn daarin ook tornado’s mogelijk.

De komende dagen
De buien zijn nog niet voorbij. Voorlopig blijft de atmosfeer in delen van het Midden-Oosten nog erg onstabiel van opbouw en blijven stevige buien mogelijk. Onder andere in Irak , maar ook in de zuidelijke helft van Saoedi-Arabië. Het precies voorzien waar die buien gaan optreden, dat is een hachelijke zaak. Er zullen zich dus ook de komende dagen nog problemen betreffende de waterafvoer voordien.

Bronnen: Meteo Consult,  Times of Oman, Arab News, Khaleej Times, Alakhbar English,