Tornadoseizoen tot nu toe rustig

Het tornadoseizoen in de VS is rustiger dan gemiddeld. Een korte analyse.

In Amerika is alles extremer. Niet alleen de omvang van vrachtwagens, hamburgers en frisdrankbekers, maar ook het weer. Eén van die extreme weerfenomenen waar de Verenigde Staten om bekend staan, is tornado’s. Dit jaar is het op dat gebied echter nog erg rustig.

Tornado’s komen op veel plaatsen in de wereld voor. Ook in Nederland kunnen ze ontstaan. Het bekendste voorbeeld uit de Nederlandse geschiedenis is misschien wel de tornado die in 1967 over de Nederlandse plaatsen Chaam en Tricht (respectievelijk Noord-Brabant en Gelderland) trok. Maar in Amerika komen ze verreweg het meest voor.

Optimale geografische omstandigheden

De reden dat in de Verenigde Staten zoveel tornado’s voorkomen, zit hem in de geografische omstandigheden in het land. Eén van de belangrijkste zaken is misschien wel de Golf van Mexico met daarin relatief warm water. Vochtige lucht vanaf deze zee wordt geregeld met een zuidelijke wind het vasteland van Amerika opgeblazen.

Eenmaal boven land, komt de vochtige lucht koude lucht uit het noorden en droge lucht uit de Rocky Mountains tegen. Als al deze luchtsoorten met elkaar in botsing komen, ontstaan op de grensgebieden onweersbuien. Die onweersbuien kunnen als ze aan bepaalde voorwaarden voldoen, tornado’s veroorzaken.

Windschering en supercells

De zuidenwind aan de grond die vochtige lucht vanuit de Golf van Mexico met zich meebrengt, is de belangrijkste voedingsbron voor de onweersbuien. Als de wind op enige hoogte in de atmosfeer sterker is en een andere windrichting heeft, is er sprake van windschering.

Deze windschering zorgt ervoor dat de buien zich goed kunnen organiseren en uit kunnen groeien tot zware onweersbuien die als het ware om hun eigen as draaien. We noemen dit supercells. Uit zo’n supercell kan een tornado voortkomen, uit een gewone onweersbui niet.

Tornado Alley en Dixie Alley

In het hoogtepunt van het tornadoseizoen, dat loopt van eind april tot medio juni, komen de meeste tornado’s voor in het zogenaamde ‘Tornado Alley’. Over de exacte begrenzing van dit gebied lopen de meningen uiteen, maar grofweg kan gesteld worden dat de meeste staten ten oosten van de Rocky Mountains hierin vallen. In dat gebied wonen relatief weinig mensen, waardoor het aantal slachtoffers gelukkig beperkt blijft.

Voor het tornadoseizoen doen zich vaak enkele uitbraken voor in ‘Dixie Alley’, een gebied dat nog wat oostelijker ligt dan Tornado Alley. Tornado’s komen hier eerder in het seizoen voor omdat de vochtige lucht vanuit de Golf van Mexico deze regio eerder weet te bereiken. Ook is dit gebied dichterbevolkt, bosrijker en heuvelachtiger. Daarnaast verplaatsen tornado’s zich vroeg in het seizoen meestal sneller. De reden hiervan is de straalstroom. De wind op enige hoogte in de atmosfeer bepaalt waar buien zich heen verplaatsen. In het voorjaar is de straalstroom, door de relatief grotere temperatuurtegenstellingen tussen noord en zuid, sterker. Het gevolg van dit alles is dat de tornado’s in het voorseizoen vaak meer slachtoffers veroorzaken en daardoor komen deze situaties ook vaker in het nieuws.

Geen Nederlandse afvaardiging in tot nu toe rustig seizoen

Gelukkig is het aantal tornado’s en daarmee ook het aantal slachtoffers dit jaar minder dan gemiddeld. Normaal gesproken zouden er nu al ruim 500 tornado’s geweest moeten zijn in Amerika. Maar tot nu toe zijn nog geen 230 tornado’s gerapporteerd. En ook het aantal doden door tornado’s is dit jaar veel en veel kleiner. Tot nu toe zijn 3 mensen gestorven door het natuurgeweld. Tijdens de laatste drie jaar waren dit er eind april gemiddeld iets meer dan 20.

Sinds 1996 gaat vrijwel ieder jaar een aantal Nederlandse meteorologen enkele weken naar Amerika om op tornado’s te jagen. Dit zijn de mensen van tornadojagers.nl en zij doen dit niet alleen om mooie foto- en videobeelden van tornado’s te maken, maar ook om hun kennis omtrent zware onweersbuien te vergroten. Voor de tweede keer gaat dit jaar echter geen afvaardiging naar Amerika.

Bronnen: Meteo Consult, Tornadojagers.nl & NOAA Storm Prediction Center.

Foto voorpagina: Tornadojagers.nl.