Wel of geen poollicht

In Groningen is afgelopen donderdagavond groen licht in de lucht waargenomen. Poollicht of niet?

Een vaste waarnemer van Meteo Consult, Jannes Wiersema in Roodeschool, maakte donderdagavond rond 23 uur een vijftal foto’s vanaf de Groningse kust richting de Noordzee en daarop was een groene schemering aan de lucht te zien, soms afgewisseld met een ietwat rodere tint. Op dat moment waren er opklaringen boven de Noordzee aanwezig, soms een beetje sluierbewolking en was er een afnemende maan zichtbaar. De groene kleur verdween toen iets na 23 uur de dikkere bewolking begon toe te nemen. Heeft hij poollicht ofwel Aurora Borealis waargenomen?

Als we puur even naar de globale feiten kijken dan was er op die bewuste avond niet heel veel activiteit op de zon. Een geomagnetische storm op de zon is over het algemeen een goede leidraad of er die avond of nacht poollicht gezien kan worden of niet. De ingeschatte kansen op het zien van poollicht worden vastgelegd in een grafiek. Eerst worden de waarnemingen van de zonnewind van de afgelopen uren, soms ook dagen getoond en vervolgens wordt er naar aanleiding daarvan, en nog enkele andere factoren, een inschatting gemaakt of er poollicht te zien zal zijn of niet. Zo’n grafiek of index noemen we de Kp-index.

Kp-index
In die Kp-index worden vier verschillende niveaus onderscheiden en wel actief (K=4), kleine storm (K=5), grote storm (K>6) en extreme storm (K=9). Zodra de index dus K=4 aangeeft, is er een geringe kans op poollicht. Op die specifieke donderdagavond gaf de grafiek een groot deel van de tijd K<4 aan, waarbij er dus geen of nauwelijks kans was op poollicht. Op een tweetal momenten kwam het in de Kp-index van de NOAA-Space Weather Prediction Center echter toch tot een K=4 en dat betekent dus een positieve (maar kleine) kans op poollicht. Er was die avond dus wel een licht magnetische verstoring door activiteit op de zon met daarin mogelijk ook enkele pieken.

Magnetische storing
Door verder te zoeken naar gegevens, is uiteindelijk duidelijk geworden dat er op diverse plaatsen toch wel een kortstondige, heftige magnetische storing te zien was in de grafieken. Onder andere in Lapland, maar ook elders in Scandinavië, IJsland en Schotland.

Schotland en IJsland
Na nog verder zoeken, bleek inderdaad dat er diezelfde avond in Schotland poollicht was gezien en na contact te hebben opgenomen met een collega die zich momenteel in IJsland bevindt, bleek dat ook hij het Noorderlicht diezelfde avond heel duidelijk had waargenomen en zelfs op de camera had vastgelegd. Er was die avond dus met zekerheid sprake van poollicht.

Groenverlicht booreiland
Nu is het natuurlijk de vraag of dat noorderlicht ook in Nederland te zien kan zijn geweest. Vanaf de Groningse kust naar de Noordzee kijkend, is er natuurlijk weinig lichtvervuiling te zien. Soms is daar de verlichting van een enkele boot of een booreiland te zien, maar veel meer dan dat is er niet. Een verlicht booreiland zou eventueel een optie zijn, omdat de meeste daarvan in deze tijd van het jaar groen gekleurd zijn in verband met de vogeltrek. Het groene licht zou kunnen weerkaatsen op de bewolking, waardoor er een soort lichtbundel aan de horizon te zien zou zijn, maar op het moment van fotograferen was het breed opgeklaard.

Poollicht
Met de zekerheid van de kortstondige en tegelijkertijd heftige magnetische verstoring en de daadwerkelijke waarnemingen uit verschillende regio’s in het noorden van Europa, met de daarbij horende foto’s lijkt het er toch dus wel op dat Jannes Wiersema in Groningen inderdaad het Noorderlicht, ofwel Aurora Borealis mooi op de plaat heeft vastgelegd.

Bronnen: Meteo Consult, Jannes Wiersema, Bob Schellens, KNMI, Weerspiegel, NOAA Space Weather Prediction Center