Smelt Groenlandse ijskap

Een artikel over de smelt van de Groenlandse ijskap van vorige week is her en der niet helemaal goed begrepen.

Vorige week verscheen er in diverse kranten en overige media een artikel over het in recordtijd smelten van de Groenlandse ijskap. In 4 dagen steeg de hoeveelheid smeltend ijs van 40 naar 97 procent. Enkele media hebben dit echter niet helemaal juist begrepen. Een enkele krant kopte zelfs met ‘Groenlands ijs smelt in recordtijd’ en volgens dat artikel zou 97 procent van de ongeveer 3 kilometer dikke ijslaag op Groenland binnen 4 dagen vrijwel in zijn geheel verdwenen zijn. Het ligt echter heel anders. Op de beelden van de NASA is er inderdaad een flinke piek in de ijssmelt te zien tussen 8 en 12 juli, maar het gaat hier ‘slechts’ om een dunne toplaag van het oppervlakte-ijs en gelukkig niet de hele ijskap!

De aanleiding van het artikel was een bericht van de NASA over het recordsnel smelten van de Groenlandse ijskap. Het is de afgelopen tijd zo warm geweest in Groenland, en dat is het er overigens nog steeds, dat ook op het hoogste deel van de ijskap de temperatuur een paar keer iets boven nul is uitgekomen, waarna het bovenste laagje ijs over een uitzonderlijk groot oppervlakte begon te smelten en vooral dat punt is momenteel zo bijzonder.

Klimaatverandering
Omdat de ijskap van Groenland zo belangrijk is voor de klimaatverandering wordt er altijd gemeten hoe groot het gebied is op de ijskap, waar de temperatuur op enig moment in het jaar eventjes boven nul komt. Dit drukt men vervolgens uit in een percentage van de totale oppervlakte van de ijskap. Uit de overzichten van de NASA wordt bijvoorbeeld duidelijk dat het normaal op 67 procent van de ijskap op enig moment in een jaar even dooit. In week 28 van dit jaar (halverwege juli) was dat percentage 97 procent en uit de gegevens van NASA blijkt dat het percentage alleen ergens eind van de 19e eeuw mogelijk even zo hoog is geweest. Dat is dus wel erg bijzonder, maar er is dus absoluut geen sprake van het volledig weg smelten van de ijskap.

Goed te verklaren
De reden dat het nu al een flinke tijd zo warm is in Groenland is een hogedrukgebied dat zich al een tijdje boven het Groenlandse landschap manifesteert. Warme lucht vanuit het zuiden keert daar rondom heen steeds terug en daardoor lopen de temperaturen zowel hoger in de atmosfeer als dichterbij het aardoppervlak, in dit geval het ijsoppervlak, flink op. Om een voorbeeld te geven: in de relatief laag gelegen plaats Sdr. Stromfjord, gelegen op ongeveer 53 meter boven zeeniveau, werd het gisteren (maandag) 19,4 graden! In Nederland was het op datzelfde moment op veel plaatsen nog iets minder warm.

Het punt waar de hoge temperaturen zijn gemeten, is het weerstation The Summit, een permanent onderzoeksstation op ongeveer 3200 meter hoogte en tegelijkertijd het dikste deel van de Groenlandse ijskap. Daar reikte het kwik de afgelopen dagen tot heel dicht bij het vriespunt en ook op deze dinsdagmiddag is het er ‘slechts’ -5 graden.

IJsplaat breekt
In diezelfde periode nam de satelliet van NASA ook waar dat een flink stuk van de grootste gletsjer van Groenland, de Petermann-gletsjer, is afgebroken. Een stuk zo groot als ongeveer Ameland, rond 120 vierkante kilometer. Gletsjers die uitlopen in zee verliezen van nature elke zomer stukken ijs, maar de Petermann-gletsjer lijkt wel erg snel af te kalven. In een paar jaar tijd heeft hij meer ijsmassa verloren dan in de afgelopen 150 jaar, de periode waarover waarnemingen bekend zijn, en ook dit wordt vooral geweten aan de hoge temperaturen die momenteel heersen boven Groenland.

Volledige smelt duur lang
Een serieuze situatie dus in Groenland op dit moment, maar het is nu nog iets te vroeg om het geheel alleen maar te wijten aan de klimaatverandering, mede omdat dezelfde situatie zich er al eerder heeft voorgedaan. Toch is het natuurlijk wel iets om goed in de gaten te houden. De Groenlandse ijskap beslaat ongeveer 1,7 miljoen vierkante kilometer en het is de op twee na grootste ijsmassa ter wereld. En hoe meer het klimaat opwarmt, hoe meer ijs er natuurlijk zal gaan smelten, waarna de grootte geleidelijk iets afneemt.

Uit onderzoek van onder andere Jeff Ridley, een Arctisch klimaatexpert, is echter gebleken dat het smelten van deze hele ijskap niet binnen zeer korte tijd zal en kan gebeuren. Als de temperatuur met dezelfde snelheid als de afgelopen jaren blijft stijgen, zou de gehele ijskap pas over een paar duizend jaar in zijn geheel gesmolten kunnen zijn. Het zeeniveau zou daardoor vervolgens ongeveer 7 meter stijgen. Voor Nederland geen goed gegeven!

Bronnen: Meteo Consult, The Summit, NASA, Climate Dynamics